III OSK 2495/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Wincenciak po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Miasta Katowice od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 2 lipca 2024 r. sygn. akt III SA/Gl 446/24 w sprawie ze skargi Miasta Katowice na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Śląskiego z dnia 5 kwietnia 2024 r. nr NPII.4131.1.277.2024 w przedmiocie uchwały w sprawie zmiany statutu jednostki pomocniczej postanawia zawiesić postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym do czasu zakończenia postępowania w sprawie o sygn. akt III OPS 1/25. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 2 lipca 2024 r. sygn. akt III SA/Gl 446/24 oddalił skargę Miasta Katowice na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Śląskiego z dnia 5 kwietnia 2024 r. nr NPII.4131.1.277.2024 w przedmiocie uchwały w sprawie zmiany statutu jednostki pomocniczej. Skargę kasacyjną od w/w wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosło Miasto Katowice. Zaskarżając wyrok w całości, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej w skrócie: "p.p.s.a.") zarzuciło: 1) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 170 i art. 171 p.p.s.a., poprzez uznanie, że w niniejszej sprawie zachodzą podstawy do zastosowania w/w przepisów, podczas gdy przepisy te nie znajdują zastosowania w tej sprawie z uwagi m.in. na zmianę jej stanu faktycznego oraz naruszenia podstawowych zasad demokratycznego państwa prawnego, w tym zasady równości wobec prawa oraz prawa międzynarodowego; 2) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: a) art. 165 ust. 2 w zw. z art. 169 ust. 4 Konstytucji RP w zw. z art. 3 ust. 1 i art. 4 ust. 2 i 4 oraz art. 8 ust. 3 Europejskiej Karty Samorządu Lokalnego (Dz. U. z 1994 r. Nr 124, poz. 607), poprzez ich niezastosowanie i pominięcie zasady samodzielności społeczności lokalnych, gdzie ingerencja Wojewody Śląskiego winna być od tej zasady wyjątkiem i możliwa jest jedynie w zakresie określonym w ustawie i z zachowaniem zasady proporcjonalności, podczas gdy zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze stanowi przejaw nadmiernej ingerencji wynikającej z wykładni rozszerzającej przepisów prawa; b) art. 35 Konstytucji RP, polegające na niezgodnym z zasadą równości zróżnicowaniu sytuacji prawnej strony skarżącej w porównaniu z jednostkami samorządu terytorialnego, przejawiające się w zróżnicowaniu podmiotów prawnych posiadających wspólną cechę relewantną przez odmienne kształtowanie uprawnień wynikających z przepisów u.s.g., tj. uniemożliwienie Miastu Katowice przyznania diet członkom komisji wyborczych do rad jednostek pomocniczych, przy jednoczesnym uznaniu takiego uprawnienia w stosunku do innych gmin województwa śląskiego; c) art. 165 ust. 2 Konstytucji RP, poprzez jego pominięcie i orzeczenie wbrew konstytucyjnej zasadzie samodzielności jednostki samorządu terytorialnego, polegające na uznaniu, że w ramach autonomii jednostek samorządu terytorialnego Rada Miasta Katowice nie posiada uprawnień do przyznania diet stanowiących zryczałtowaną rekompensatę kosztów poniesionych w związku z wykonywaniem obowiązków wobec społeczności lokalnej dla osób pełniących funkcje społeczne w komisjach wyborczych do organów jednostek pomocniczych – Rady Dzielnicy, podczas gdy konstytucyjna zasada uprawnia jednostkę samorządu terytorialnego do takiego działania; d) art. 35 ust. 3 w zw. z art. 5 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 40 ze zm., dalej w skrócie: "u.s.g."), poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że strona skarżąca ma uprawnienia do wskazywania w statucie jednostki pomocniczej – dzielnicy wyłącznie przedmiotu spraw wskazanych w przepisach prawa, podczas gdy literalna i funkcjonalna wykładnia w/w przepisu wskazuje na otwarty charakter katalogu spraw, które mogą zostać uregulowane w statucie dzielnicy oraz poprzez pominięcie uprawnienia rady gminy do tworzenia jednostek pomocniczych w celu wypełnienia zasady subsydiarności, jak również pominięcie faktu, że status publicznoprawny jednostek pomocniczych wyznaczany jest przez uprawnienia publiczne, a więc zdolność do załatwiania określonych spraw, które gmina im przekaże; e) art. 35 ust. 3 w zw. z art. 37b u.s.g., poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, w sytuacji, gdy z literalnego brzmienia aktu prawnego wynika, że strona skarżąca ma uprawnienie do uregulowania wyborów w dzielnicy, w tym do określenia diet dla członków okręgowej i obwodowej komisji wyborczej. Wskazując na powyższe zarzuty, Miasto Katowice wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia, względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania. Ponadto wniosło o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym. Dodatkowo wniosło o wystąpienie do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z pytaniem prejudycjalnym, czy ograniczenie zasady pomocniczości, poprzez brak możliwości uregulowania przez jednostkę samorządu terytorialnego treści statutu wyborów do Rady Dzielnicy Miasta Katowice, w tym poprzez możliwości uregulowania płatności w formie diet na rzecz członków komisji wyborczej, jest zgodne z treścią art. 5 ust. 3 oraz art. 10 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej? W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Miasto Katowice przedstawiło argumentację mającą wykazać zasadność podniesionych w niej zarzutów. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Wojewoda Śląski wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej oraz o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Poprzez odesłanie zawarte w art. 193 zdanie pierwsze in principio p.p.s.a. ustawodawca wskazał, że jeżeli nie ma szczególnych przepisów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, do postępowania tego stosuje się odpowiednio przepisy postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie wiadomy z urzędu jest fakt, że postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2025 r. sygn. akt III OSK 2491/24 Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 187 § 1 p.p.s.a., przedstawił do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego wyłaniające się na tle rozpoznawanej sprawy następujące zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości: "Czy sąd administracyjny jest, na podstawie art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935), związany wcześniejszym prawomocnym wyrokiem stwierdzającym nieważność przepisu aktu prawa miejscowego, w sytuacji, jeżeli kolejny akt prawa miejscowego, uchwalony po wydaniu wyroku i dotyczący tych samych stron, zawiera przepis regulujący materię objętą wcześniej unieważnionym przepisem?". Sprawa ta została zarejestrowana pod sygn. akt III OPS 1/25. Podkreślić należy, że zagadnienie prawne będące przedmiotem skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie jest tożsame z w/w zagadnieniem przedstawionym do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, a zatem rozstrzygnięcie tej sprawy zależeć będzie od udzielonej przez Naczelny Sąd Administracyjny odpowiedzi w sprawie o sygn. akt III OPS 1/25. W konsekwencji, przez wzgląd na jednolitość wykładni przepisów prawa, których stosowanie jest przedmiotem kontroli sądu administracyjnego, zachodzi uzasadniona podstawa do zawieszenia postępowania kasacyjnego do czasu zakończenia postępowania w sprawie o sygn. akt III OPS 1/25. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 w zw. z art. 193 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.