III OSK 2844/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz Sędziowie: Sędzia NSA Teresa Zyglewska (spr.) Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski Protokolant asystent sędziego Aleksandra Kraus po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku S. sp. z o.o. z siedzibą w W. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej S. sp. z o.o. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 11 maja 2023 r., sygn. akt IV SA/Po 503/22 w sprawie ze skargi S. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 23 maja 2022 r., nr SKO.OŚ.405.328.2021 w przedmiocie określenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (dalej: Sąd I instancji) wyrokiem z 11 maja 2023 r., sygn. akt IV SA/Po 503/22 oddalił skargę S. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: skarżąca, spółka) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z 23 maja 2022 r., nr SKO.OŚ.405.328.2021 w przedmiocie określenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia. Skarżąca w skardze kasacyjnej od powyższego wyroku zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w całości, podnosząc, że umożliwienie jej wykonania przed zakończeniem postępowania stwarza niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody (środowisku), a nadto jej wykonanie spowoduje trudne do odwrócenia skutki. Uzasadniając wniosek spółka wskazała, że realizacja zamierzonego przedsięwzięcia może spowodować trwałą zmianę sytuacji zarówno na terenie objętym inwestycją, jak i na gruntach sąsiadujących, tym bardziej że na działkach objętych zaskarżoną decyzją prowadzona jest już tożsama działalność gospodarcza. Zdaniem skarżącej istotne zintensyfikowanie prowadzonej działalności może skutkować tak zwiększonym oddziaływaniem na środowisko, w tym związane z potencjalnie zwiększonymi emisjami oddziaływanie na zdrowie i warunki życia ludzi, jak i potencjalnym ograniczeniem możliwości dotąd dopuszczalnych zmian sposobu zagospodarowania nieruchomości sąsiednich. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Stosownie zaś do art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Natomiast zgodnie z art. 86f ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2023 r., poz. 1094 ze zm.; dalej: u.u.i.ś.), do skargi na decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach stosuje się przepis art. 61 § 3 p.p.s.a., z tym, że przez trudne do odwrócenia skutki, o których mowa w tym przepisie, rozumie się następstwa wynikające z podjęcia realizacji przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko, dla którego wydano zaskarżoną decyzję. W myśl natomiast art. 86f ust. 2a u.u.i.ś sąd może wstrzymać wykonanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, jeżeli zostanie uprawdopodobnione, że trudne do odwrócenia skutki, o których mowa w ust. 1, nastąpią w konsekwencji określonego w skardze naruszenia prawa lub interesu prawnego. W pierwszej kolejności wskazać należy, że art. 86f ust. 1 u.u.i.ś. został dodany przez art. 1 pkt 3 ustawy z 30 marca 2021 r. o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r., poz. 784) i wszedł w życie 13 maja 2021 r. W uzasadnieniu projektu ustawy nowelizującej wskazano, że: "rozwiązanie wprowadzane w nowym art. 86f ustawy zapewni możliwość stosowania przez sądy administracyjne środków tymczasowych w stosunku do ostatecznych decyzji środowiskowych. Podział procesu uzyskiwania zezwolenia na inwestycję determinuje konieczność określenia przesłanki szczególnej w stosunku do przesłanek określonych w art. 61 ust. 3 p.p.s.a., która stanowić będzie dla sądów administracyjnych podstawę do wstrzymywania decyzji środowiskowej". W obecnie obowiązującym stanie prawnym istnieje więc możliwość wstrzymania wykonania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Niemniej nie oznacza to, że każdy wniosek o wstrzymanie wykonania takiej decyzji będzie zasługiwał na uwzględnienie, gdyż złożenie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji administracyjnej nie oznacza automatyzmu w blokowaniu realizacji praw i obowiązków z niej wynikających. Sąd administracyjny ocenia jedynie, czy podane przez stronę okoliczności w istocie wskazują na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Ponadto stosownie do treści art. 86f ust. 2a u.u.i.ś uprawdopodobnione we wniosku trudne do odwrócenia skutki powinny pozostawać w związku z zawartymi w skardze zarzutami dotyczącymi zaskarżonego aktu, a zatem rolą wnioskodawcy jest wykazanie, że wystąpią one w konsekwencji określonego naruszenia prawa lub interesu prawnego. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji została powołana do tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mogłaby dla strony wywołać taka decyzja, zanim zostanie zbadana przez sąd administracyjny pod kątem legalności. Odnosi się ona do sytuacji szczególnego i wyjątkowego zagrożenia, która wymaga zastosowania specjalnego rodzaju tymczasowej ochrony strony postępowania. Ciężar dowodu w zakresie wykazania powyższych okoliczności, stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżanej decyzji, spoczywa na wnioskodawcy i sprowadza się do przedstawienia konkretnych zdarzeń, które mogłyby uprawdopodobnić, że wykonanie zaskarżonego aktu faktycznie spowoduje powstanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstanie trudnych do odwrócenia skutków. W niniejszej sprawie powołane przez wnioskodawcę okoliczności nie uzasadniają wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Zawarty w skardze kasacyjnej wniosek nie zawierał dostatecznej argumentacji mającej znaczenie z punktu widzenia zaistnienia w sprawie przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. w związku z art. 86f ust. 1 u.u.i.ś.. Zawarta we wniosku argumentacja powinna być poparta faktami i ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Nie jest bowiem rolą Sądu domniemywanie, w czym wnioskodawca konkretnie upatruje niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w przypadku wykonania zaskarżonego aktu (vide postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 21 maja 2010 r., sygn. akt II FZ 223/10; 15 lutego 2011 r., sygn. akt II OZ 73/11, 27 listopada 2014 r., sygn. akt I OSK 2988/14). W tym miejscu podkreślenia wymaga, że w interesie strony leży takie sformułowanie wniosku, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zajście przesłanek oraz poparcie twierdzeń w tym zakresie stosownymi dokumentami (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 czerwca 2023 r., sygn. akt I GZ 138/23). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżąca nie wykazała na czym konkretnie (realnie) miałoby polegać niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków, tj. zaistnienie przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. w związku z art. 86f ust. 1 u.u.i.ś., poprzez wykonanie zaskarżonej decyzji. Podniesione przez skarżącą we wniosku okoliczności są bowiem niewystarczające do uznania, że wykonanie zaskarżonej decyzji może wywołać trudne do odwrócenia skutki, przez które należy rozumieć następstwa wynikające z podjęcia realizacji przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko, dla którego wydano skarżoną decyzję. Wskazać należy, iż skoro to na stronie spoczywa ciężar wykazania, że odmowa wstrzymania wykonania decyzji skutkować będzie niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, to skarżący zobowiązany jest przytoczyć istnienie konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania aktu lub czynności jest konieczne (por. m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 lipca 2019 r., sygn. akt II OZ 615/19 i powołane tam orzecznictwo). We wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie uczyniono zadość wskazanym powyżej wymogom. Poza ogólnymi stwierdzeniami nie wskazano jakie konkretnie okoliczności przemawiają za wstrzymaniem wykonania ww. decyzji. Skarżąca wskazała jedynie, że realizacja zamierzonego przedsięwzięcia może spowodować trwałą zmianę sytuacji zarówno na terenie objętym inwestycją, jak i na gruntach sąsiadujących, tym bardziej że na działkach objętych zaskarżoną decyzją prowadzona jest już tożsama działalność gospodarcza. Z powyższych twierdzeń nie sposób wywieść w jaki konkretnie sposób zaskarżona decyzja może oddziaływać na środowisko. Wskazanie przez skarżącą kasacyjnie, że istotne zintensyfikowanie prowadzonej działalności może skutkować zwiększonym oddziaływaniem na środowisko, w tym związane z potencjalnie zwiększonymi emisjami oddziaływanie na zdrowie i warunki życia ludzi, jak i potencjalnym ograniczeniem możliwości dotąd dopuszczalnych zmian sposobu zagospodarowania nieruchomości sąsiednich, nie jest wystarczające dla przyjęcia, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W rozpoznawanej sprawie skarżąca nie wykazała zatem, że zachodzą przesłanki określone w powołanym art. 61 § 3 p.p.s.a., uzasadniające uwzględnienie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji. Skarżąca nie udokumentowała okoliczności, które mogłyby spowodować możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. W okolicznościach niniejszej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. Sprawa została rozpoznana na rozprawie stosownie do art. 86f ust. 2 u.u.i.ś., zgodnie z którym sąd rozpatruje na rozprawie wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 30 dni od dnia wpływu wniosku do sądu.