III OSK 31/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz Sędziowie Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak Sędzia del. WSA Maciej Kobak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 maja 2024 r. sygn. akt II SA/Wa 2169/23 w sprawie ze skargi A. P. na postanowienie Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia 11 października 2023 r. nr DS.523.6960.2022.WP.AJE.229997 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 8 maja 2024 r. sygn. akt II SA/Wa 2169/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę A. P. (dalej: "skarżący") na postanowienie Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych (dalej: "organ") z dnia 11 października 2023 r. nr DS.523.6960.2022.WP.AJE w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania. Powyższy wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy. W dniu 22 kwietnia 2023 r. skarżący złożył skargę na Sąd Rejonowy w P. dotyczący sfałszowania dokumentów przez K. M. Prezesa Sądu Rejonowego w P. oraz żądanie dokonania wpisu w księdze wieczystej polegającego na usunięciu J. P. i wpisaniu skarżącego jako właściciela nieruchomości położonych w G. Poza podniesionymi wyżej zarzutami skarżący wskazał, że oczekuje odszkodowania. Postanowieniem z 11 października 2023 r. nr DS.523.6960.2022.WP.AJE., na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej: "k.p.a."), w związku z art. 7 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz.U. z 2019 r. poz. 1781, dalej: "u.o.d.o."), organ odmówił wszczęcia postępowania w sprawie. Powyższe postanowienie zaskarżono do sądu administracyjnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Opisanym na wstępie wyrokiem WSA w Warszawie oddalił skargę. W ocenie Sądu pierwszej instancji, analizowana skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, albowiem wydając zaskarżone postanowienie organ prawidłowo zastosował przepis art. 61a § 1 k.p.a. w związku z art. 7 ust. 1 i 2 u.o.d.o., przyjmując, że nie posiada uprawnień do rozpatrywania sprawy dotyczącej zarzutów sfałszowania dokumentów i żądania dokonania wpisu w księdze wieczystej. Prawidłowo organ przyjął, że brak jest podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie skargi złożonej przez skarżącego, która dotyczyła zarzutów sfałszowania dokumentów przez Prezesa Sądu Rejonowego i żądania dokonania wpisu w księdze wieczystej. Zagadnienia przedstawione przez skarżącego w skardze do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych nie podlegają rozstrzyganiu w postępowaniu przed organem powołanym do spraw ochrony danych osobowych. WSA podzielił pogląd organu, w odniesieniu do wskazywanego przez skarżącego zarzutu sfałszowania dokumentów dostarczonych do Sądu Rejonowego, że ściganie przestępstw – także tych przewidzianych w przepisach o ochronie danych osobowych – oraz orzekanie, czy doszło do ich popełnienia, pozostaje poza zakresem kompetencji Prezesa UODO. Jest zatem oczywiste, że tego rodzaju kwestia, jak podniesiona przez skarżącego w skardze do organu do spraw ochrony danych osobowych nie może być przedmiotem postępowania administracyjnego. Prezes UODO nie ma możliwości, w świetle przysługujących mu uprawnień, do dokonywania jakichkolwiek działań i ocen we zakresie wskazanym we wniosku skarżącego. Zdaniem składu orzekającego prawidłowo organ stwierdził, że nie jest organem właściwym do rozpatrywania skargi dotyczącej kwestii wpisu w księdze wieczystej. Prowadzenie ksiąg wieczystych należy do właściwości sądów rejonowych. Jest oczywiste i nie wymaga pogłębionej analizy, że nie jest dopuszczalne prowadzenie postępowania administracyjnego przez Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych w kwestii prawidłowości wpisów w księdze wieczystej. Kwestionowane przez skarżącego przed Prezesem UODO zagadnienia, nie mogły być przedmiotem postępowania administracyjnego w sprawie ochrony danych osobowych. W sytuacji, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji ustalił wystąpienie przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym, powinien wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania (art. 61a k.p.a.), co zasadnie nastąpiło w tej sprawie. W tych okolicznościach organ nie miał podstaw do stosowania przepisów materialnoprawnych. Brak było podstaw do uwzględnienia skargi. Skarżący zakwestionował powyższy wyrok w całości, zarzucając naruszenie: prawa materialnego, tj.: 1) art. 58 ust 2 lit c rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia2016 r. w sprawie ochron osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (dalej: "RODO") poprzez niewłaściwą wykładnię polegającą na przyjęciu iż podnoszone we wnioskach skarżącego składanych na pierwszym etapie postępowania administracyjnego czynności Sądu Rejonowego z P. nie stanowią wskazanych w błędnie wyłożonym przepisie czynności niewłaściwego wykorzystania danych osobowych skarżącego; 2) art. 57 ust. 1 lit. f RODO poprzez jego niezastosowanie w warunkach, w których organ był zobowiązany do przeprowadzenia postępowania; 3) art. 5 ust 1 lit. a oraz lit. f RODO poprzez ich niezastosowanie w warunkach, gdy z okoliczności sprawy określonych we wniosku do organu I instancji wynikało, iż istnieje uzasadnione podejrzenie naruszenia uprawnienia wskazanego w tym przepisie; przepisów postępowania, tj. art. 61a § 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwą wykładnię i w konsekwencji przyjęcie, iż skarżący nie domagał się interwencji organu w granicach jego kompetencji, podczas gdy prawidłowa wykładnia ustaliłaby, iż żądanie skarżącego określa przedmiot postępowania w sposób uzasadniający jego wszczęcie i prowadzenie co najmniej w części. W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie wyroku Sądu pierwszej instancji i rozpoznanie skargi na posiedzeniu niejawnym oraz zasądzenie na rzecz pełnomocnika skarżącego kosztów zastępstwa procesowego, gdyż koszty te nie zostały poniesione zarówno w całości ani w części. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wobec oświadczenia skarżącego kasacyjnie o zrzeczeniu się rozprawy sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym – art. 182 § 2 p.p.s.a. Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych. Skarga kasacyjna jest oczywiście niezasadna i jako taka podlega oddaleniu. W sprawie jest bezsporne, że pismem z 22 kwietnia 2023 r. skarżący kasacyjnie zwrócił się do PUODO o rozpoznanie skargi na Sąd Rejonowy w P. dot. sfałszowania dokumentów przez K. M. Prezesa Sądu Rejonowego w P. oraz żądanie dokonania wpisu w księdze wieczystej polegającego na usunięciu Pana J. P. i wpisaniu skarżącego jako właściciela nieruchomości położonych w G.. Skarżący kasacyjnie podał, że: "K. M. schafszował moje dokumenty przez J. P. dostarczone bez zadny prawny podstaw. K. M. specjalnie nie zabezpieczył jednej mojej księgi Wieczystej na pobranie pieniędzy przez podrobione podpisy na P. A. i pobrali wysokości 175.362.50. zł". Skarżący wniósł o: "(...) wycowanie J. P. z wszystki księg Wieczysty, jako z powodu przymósowego wpisu do ksieg Wieczysty przez K. M. Proszę o wpis P. A. po spadku A. P. na akt. prawny jako właściciel gospodarstwa w całości o 13.71.00 ha. Prawo to ma być wpisane w księga wieczystych. O zwrot pobrany pieniędzy z księg wieczysty przez K. M.. Oczekuje odszkodowanie za straty mego dorobku przez 42 lat oszustwa i chołszowanie dokumentów K. M..". Z treści kierowanej do PUODO skargi jednoznacznie wynika, że skarżący domagał się ochrony prawnej w związku z popełnieniem na jego szkodę przestępstwa fałszu dokumentów, którego skuterkiem były utrata pieniędzy oraz nieprawne wpisy w Księgach Wieczystych, które pozbawiały go prawa do nieruchomości. Tak w skardze, jak i w dalszych pismach procesowych skarżący kasacyjnie wywodził, że wskutek przestępstwa sfałszowania dokumentów przez Prezesa Sądu Rejonowego w P. w postępowaniu spadkowym po A. P. został on pokrzywdzony poprzez utratę pieniędzy z konta bankowego i nieuwzględnienie go jako spadkobiercy gospodarstwa rolnego o pow. 13,71 ha. Skarżący domagał się od PUODO cofnięcia skutków fałszu dokumentów, tj. zmiany wpisów w księgach wieczystych oraz doprowadzenia do zwrotu środków finansowych pobranych z konta bankowego. Zgodnie z art. 58 ust. 2 lit. c RODO Prezesowi UODO przysługuje uprawnienie do nakazania administratorowi lub podmiotowi przetwarzającemu spełnienia żądania osoby, której dane dotyczą, wynikającego z praw przysługujących jej na mocy niniejszego rozporządzenia. Zgodnie z przepisami rozdziału III RODO, do praw przysługujących osobie, której dotyczą dane osobowe zalicza się: prawo dostępu do danych, prawo do sprostowania danych, prawo do usunięcia danych, prawo do ograniczenia przetwarzania danych, prawo do przenoszenia danych, prawo do sprzeciwu i prawo do niepodlegania decyzji, która opiera się wyłącznie na zautomatyzowanym przetwarzaniu, w tym profilowaniu. Powyższe przepisy określają prawa osób, których dane dotyczą, w sposób wyczerpujący. Prezes UODO nie jest organem właściwym do orzekania w sprawach popełniania przestępstw, w tym i tych, które dotyczą danych osobowych. Nie posiada również kompetencji do orzekania o naprawieniu szkody poniesionej wskutek popełnienia przestępstwa. Nie jest również uprawniony do dokonywania wpisów w księgach wieczystych. W tym przedmiocie orzekają sądy, na co słusznie zwrócił uwagę WSA. W tym stanie rzeczy PUODO nie posiadał podstaw do rozpatrzenia wniesionej przez skarżącego kasacyjnie skargi – art. 57 ust. 1 lit f RODO. W powoływanym przez skarżącego układzie okoliczności, kwestia naruszenia zasad przetwarzania jego danych osobowych w kontekście zarzutu naruszenia art. 5 ust 1 lit. a oraz lit. f RODO nie mogła zostać rozstrzygnięta przez PUODO. W tym stanie rzeczy wydanie przez organ postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. było uzasadnione. Z wyłożonych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.