III OSK 4194/21
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2023-09-06
Skład orzekający: sędzia NSA Rafał Stasikowski, sędzia NSA Tamara Dziełakowska, sędzia del. WSA Beata Jezielska (spr.)
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, wydając decyzję w przedmiocie odmowy wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy, powinien uwzględnić wyrok Trybunału Konstytucyjnego, który stwierdził niezgodność z Konstytucją przepisu określającego sposób obliczania tego ekwiwalentu, nawet jeśli nowelizacja wprowadzająca nowy sposób obliczania weszła w życie po wydaniu decyzji?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że organy administracji publicznej i sądy administracyjne, kontrolując legalność decyzji, powinny opierać się na stanie prawnym obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego, nawet jeśli stwierdza niezgodność przepisu z Konstytucją, nie może być pominięty, a jego prokonstytucyjna wykładnia powinna być stosowana. Nowelizacja przepisów wprowadzająca nowy sposób obliczania ekwiwalentu, która weszła w życie po wydaniu decyzji, nie może być podstawą do oddalenia skargi, jeśli decyzja była wadliwa w świetle przepisów obowiązujących w dacie jej wydania.Stan faktyczny
Skarżący domagał się wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2018 r. Organy Policji odmówiły wypłaty, uznając, że wyrok TK stworzył lukę prawną, a nowe przepisy regulujące tę kwestię weszły w życie po wydaniu decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, wskazując na nowe przepisy, które weszły w życie po wydaniu decyzji, ale jednocześnie stwierdził wadliwość decyzji organów. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA oraz decyzje organów Policji.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok WSA oraz zaskarżoną decyzję KGP i poprzedzającą ją decyzję KWP, zasądzając zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Rafał Stasikowski Sędziowie: sędzia NSA Tamara Dziełakowska sędzia del. WSA Beata Jezielska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 6 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A.A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 października 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 286/20 w sprawie ze skargi A.A. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia 22 listopada 2019 r. nr 168 w przedmiocie odmowy wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy 1. uchyla zaskarżony wyrok 2. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Krakowie z 5 września 2019 r. 3. zasądza od Komendanta Głównego Policji na rzecz A.A. kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego
Wyrokiem z 8 października 2020 r. (sygn. akt II SA/Wa 286/20) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi A.A. na decyzję Komendanta Głównego Policji z 22 listopada 2019 r. w przedmiocie odmowy wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity na dzień orzekania przez WSA Dz.U. z 2019r., poz. 2325 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), oddalił skargę.
W uzasadnieniu wyroku podano, że wnioskiem z 21 listopada 2018 r. skarżący wystąpił do Komendanta Wojewódzkiego Policji w Krakowie o ponowne ustalenie ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy oraz jego wypłatę w wysokości stanowiącej różnicę między kwotą należną a wypłaconą w 2016 r. w związku z przejściem na zaopatrzenie emerytalne, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018r. (sygn. akt K 7/15).
Decyzją z 5 września 2019 r. KWP w Krakowie odmówił wypłaty skarżącemu wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe lub dodatkowe za lata 2013-2016. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, w następstwie którego nastąpiła utrata mocy części art. 115a ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. z 2019 r., poz. 161 ze zm., dalej jako: u.o.P.) w zakresie wielkości "przelicznika" za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego tworzy lukę w systemie prawnym, gdyż nie ma ono charakteru prawotwórczego i nie zastępuje ustawodawcy. Nie określa zatem wartości ułamkowej uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego policjantowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, niezbędnej do ustalenia wysokości ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy.
W odwołaniu od tej decyzji skarżący wniósł o jej uchylenie oraz ponowne przeliczenie i wypłatę wyrównania ekwiwalentu pieniężnego, podnosząc że sposób wyliczenia ekwiwalentu wynika wprost z uzasadnienia wyroku Trybunału.
Zaskarżoną decyzją KGP utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego uniemożliwia ustalenie wysokości należnego policjantowi zwalnianemu ze służby ekwiwalentu pieniężnego za jeden dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego oraz dodatkowego, a sytuacja taka będzie miała miejsce aż do czasu ustanowienia przez ustawodawcę przepisu prawa, w którym wskazane zostanie, jak należy obliczać wysokość tego ekwiwalentu. Przy czym zdaniem organu istotne znaczenie będzie miało wprowadzenie przepisów przejściowych, rozstrzygających, do jakich zdarzeń prawnych bądź też podmiotów nowe przepisy prawa znajdą zastosowanie. Wobec zaś aktualnego braku przepisów, które mogłyby stanowić podstawę wypłaty ekwiwalentu, w innej niż dotychczasowa wysokości, organ administracji nie ma możliwości rozstrzygnięcia w inny sposób niż przez odmowę uwzględnienia zgłoszonego żądania.
W skardze na powyższą decyzję skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji i zobowiązanie organu do wydania decyzji o ponownym naliczeniu i wypłacie wyrównania ekwiwalentu za ww. urlopy wypoczynkowe i dodatkowe.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Oddalając skargę WSA stwierdził, że wydając zaskarżoną decyzję organ naruszył art. 190 ust. 4 Konstytucji RP w związku z art. 115a u.o.P. i art. 66 ust. 2 Konstytucji RP przez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że przepisy te nie dawały w chwili wydawania zaskarżonych decyzji podstawy do wyliczenia ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy, o których mowa we wniosku skarżącego. Podniesiono, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazywano wielokrotnie, że prawidłowa wykładnia powołanych przepisów stanowi, w kontekście orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r. (sygn. akt K 7/15), że świadczeniem ekwiwalentnym za dzień urlopu jest wynagrodzenie funkcjonariusza za jeden dzień roboczy. Jednakże WSA podniósł, że 1 października 2020 r. weszła w życie ustawa z 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020r. poz. 1610, dalej jako: "ustawa nowelizująca u.o.P"), która m.in. uregulowała kwestię wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy. Ustawa ta wykonuje wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018r. (sygn. akt K 7/15), wprowadzając do art. 115a u.o.P. przelicznik 1/21 miesięcznego uposażenia za jeden dzień urlopu. Jednocześnie WSA podniósł, że w art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej u.o.P. ustawodawca przyjął, że art. 115a u.o.P., w brzmieniu nadanym tą ustawą, stosuje się jedynie do spraw, dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy, wszczętych i niezakończonych przed dniem 6 listopada 2018r. oraz do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy policjantowi zwolnionemu ze służby od dnia 6 listopada 2018r. WSA stwierdził przy tym, że wprawdzie art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej u.o.P. wszedł w życie już po wydaniu zaskarżonej decyzji, ale jego brzmienie w chwili orzekania przez Sąd jednoznacznie wyklucza uwzględnienie wniosku skarżącego. Organy administracyjne, które w swoich decyzjach powoływały się na brak unormowań prawnych, które pozwoliłyby orzekać w sposób żądany przez skarżącego, przy ponownym rozpoznawaniu sprawy zobowiązane będą bowiem orzekać na mocy przepisu art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej u.o.P. W konsekwencji uchylenie przez WSA zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji nie spowodowałoby uwzględnienia wniosku skarżącego, gdyż postępowanie administracyjne wszczęto po 6 listopada 2018 r., zaś skarżącego zwolniono ze służby w Policji 30 stycznia 2016 r. Nie można było zatem uznać, że wskazane przez WSA wadliwości wydanych w sprawie decyzji miały, czy też mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Od wyroku tego skargę kasacyjną złożył A.A., zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
I. naruszenie przepisów postępowania, tj.: art 151 p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie i oddalenie skargi pomimo stwierdzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja Komendanta Wojewódzkiego Policji z 5 września 2019 były wadliwe, albowiem naruszały art. 190 ust. 4 Konstytucji w zw. z art, 115a u.o.P. w zw. z art. 66 ust. 2 Konstytucji, w sytuacji gdy ww. decyzje powinny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. zostać uchylone w całości;
II. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: art. 7 w zw. z art. 66 ust. 2 w zw. z art. 178 ust. 1 w zw. z art. 190 ust. 1 w zw. z art. 190 ust 4 Konstytucji w zw. z art. 6 k.p.a. w zw. z art. 115a u.o.P. w zw. z art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej u.o.P. poprzez błędną wykładnię i uznanie, że art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej u.o.P. wyklucza zastosowanie wykładni art. 190 ust. 4 Konstytucji w zw. z art. 115a u.o.P. w zw. z art. 66 ust 2 Konstytucji sprowadzającej się do ustalenia, że świadczeniem ekwiwalentnym za dzień urlopu jest wynagrodzenie funkcjonariusza za jeden dzień roboczy na dzień zwolnienia ze służby, w sytuacji gdy prawidłowa wykładnia art. 7 w zw. z art. 66 ust 2 w zw. z art 178 ust. 1 w zw. z art 190 ust. 1 w zw. z art. 190 ust. 4 Konstytucji w zw. z art. 6 k.p.a. w zw. z art. 115a u.o.P. w zw. z art 9 ust. 1 ustawy nowelizującej u.o.P. wskazuje, że ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 r, a zatem w brzmieniu, którego norma prawna zawiera ustalenia z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r. (sygn. akt K 7/15), tj., że świadczeniem ekwiwalentnym za dzień urlopu jest wynagrodzenie funkcjonariusza za jeden dzień roboczy na dzień zwolnienia ze służby.
Z uwagi na powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi w przypadku uznania, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, ewentualnie odroczenie rozpoznania sprawy i przedstawienie zagadnienia prawnego do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów NSA w przypadku, gdy przy rozpoznawaniu skargi kasacyjnej wyłoni się zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości, zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym, wobec zrzeczenia się przez skarżącego przeprowadzenia rozprawy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że prawidłowa wykładnia art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej u.o.P. nie wyklucza zastosowania art. 190 ust 4 Konstytucji w zw. z art. 115a u.o.P. w zw. z art. 66 ust. 2 Konstytucji, gdyż ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 r., a zatem w brzmieniu, którego norma prawna zawiera ustalenia z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r. (sygn. akt K 7/15) tj., że świadczeniem ekwiwalentnym za dzień urlopu jest wynagrodzenie funkcjonariusza za jeden dzień roboczy na dzień zwolnienia ze służby. W przeciwnym wypadku, zdaniem skarżącego kasacyjnie, doszłoby do "wtórnej niekonstytucyjności", co ma miejsce, gdy nastąpiła zmiana stanu prawnego, ale nowy przepis nadal nie odpowiada zasadom określonym w wyroku sądu konstytucyjnego dotyczącym poprzedniej normy prawnej. Podniesiono, że zgodnie z poglądami prezentowanymi w piśmiennictwie i orzecznictwie oczywistość niezgodności przepisu z Konstytucją RP oraz z uprzednią wypowiedzią Trybunału Konstytucyjnego stanowią wystarczające przesłanki do odmowy przez sąd zastosowania przepisów ustawy, gdyż w tak oczywistych sytuacjach trudno oczekiwać, by sądy uruchamiały procedurę kolejnych pytań prawnych. Zarzucono, że WSA nie dokonał dostatecznej analizy retrospektywnych skutków prawnych, jakie co do zasady wywołują orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, gdyż poprzez wydanie zaskarżonego wyroku pozostawione zostały w obrocie prawnym dwie wadliwe decyzje, które - gdyby WSA orzekał przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej u.o.P. - wyeliminowałby z obrotu prawnego. Zatem zdaniem skarżącego kasacyjnie przyjęte przez WSA rozumowanie prowadzi do absurdu prawnego, który polega na tym, że TK w istocie powinien ponownie zbadać tę samą normę prawną tylko, że wynikającą nie bezpośrednio z art. 115a u.o.P., a wynikającą z art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej u.o.P., co byłoby prawnie niemożliwe z uwagi na treści art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym. Odwołano się także do uzasadnienia projektu ustawy nowelizującej u.o.P., w którym wskazano, że podstawowym celem ustawy jest zapewnienie optymalnych warunków pełnienia służby dla funkcjonariuszy oraz stworzenie instrumentów prawnych motywujących do pozostania w niej jak najdłużej, zaś celem przyjętego rozwiązania odsyłającego w zakresie ustalenia ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. jest zapewnienie jednolitych zasad wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy nabyty przed dniem ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Zatem jedyną racjonalną interpretacją art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej u.o.P. jest interpretacja zakładająca, że uprawnionemu przysługuje ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy w wysokości wynagrodzenia funkcjonariusza za jeden dzień roboczy na dzień zwolnienia ze służby, gdyż tylko taka interpretacja zapewni należytą realizację wyroku Trybunału Konstytucyjnego oraz zapewni jednolitość w zakresie zasad wypłaty funkcjonariuszom, należnego im ekwiwalentu. Natomiast uzasadniając wniosek o przedstawienie zagadnienia prawnego składowi siedmiu sędziów NSA skarżący kasacyjnie powołał się na precedensowy charakter zaskarżonego wyroku.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny, przy rozpoznaniu sprawy, związany był granicami skargi kasacyjnej.
Wniesiona skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
Podstawą żądania skarżącego w przedmiotowej sprawie był wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r. (sygn. akt K 7/15, publik. w Dz. U. z 2018 r., poz. 2102), którym orzeczono, że art. 115a u.o.P. w zakresie, w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia, jest niezgodny z art. 66 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji RP. Zgodnie bowiem z zakwestionowanym przez Trybunał Konstytucyjny brzmieniem art. 115a u.o.P. ekwiwalent pieniężny za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego oraz za każde rozpoczęte 8 godzin niewykorzystanego czasu wolnego przysługującego na podstawie art. 33 ust. 3 ustala się w wysokości 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym.
Podkreślić należy, że w dacie orzekania przez organy Policji ustawodawca nie uzupełnił jeszcze normy prawnej ustalającej prawo do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop o sposób ustalenia wysokości ekwiwalentu w związku z wyrokiem TK. Uczynił to dopiero ustawą nowelizującą u.o.P., która weszła w życie 1 października 2020 r., a zatem już po wydaniu zaskarżonej decyzji, co miało miejsce 22 listopada 2019 r. Wbrew zatem stanowisku WSA przepisy ustawy nowelizującej u.o.P. nie mogły być uwzględnione przy rozpatrywaniu przedmiotowej skargi i kontroli legalności zaskarżonych decyzji organów obu instancji. Stosownie bowiem do wynikającej z art. 7 Konstytucji RP i art. 6 k.p.a. zasady praworządności organy administracji w swoich rozstrzygnięciach obowiązane są uwzględniać stan faktyczny i prawny, jaki wynika z obowiązującego stanu prawnego, z wyjątkami do których odsyła ustawodawca. W związku z tym sądy administracyjne, które z mocy z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492) oceniają wyłącznie legalność działania organów administracji, a nie rozstrzygają spraw administracyjnych, zobowiązane są uwzględniać stan prawny istniejący na dzień orzekania przez te organy. Zmiana stanu prawnego pomiędzy wydaniem zaskarżonej decyzji a rozpoznaniem skargi przez sąd administracyjny może mieć tylko taki skutek, że w przypadku konieczności uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia z powodu jego niezgodności z przepisami obowiązującymi w dacie orzekania przez organy, sąd administracyjny może wskazać organowi administracji konieczność uwzględnienia nowych rozwiązań prawnych. Natomiast uznając, że zaskarżona decyzja naruszała stan prawny obowiązujący w dacie jej wydania, sąd administracyjny nie może jednocześnie oddalić skargi powołując się na nowe regulacje, gdyż prowadziłoby to de facto do rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej przez sąd administracyjny, do czego brak jest ustawowego upoważnienia.
W przedmiotowej sprawie należało zatem rozważyć, czy kwestia wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy, należnego skarżącemu na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 2 u.o.P., została prawidłowo rozstrzygnięta przez organ w oparciu o art. 115a u.o.P. w brzmieniu obowiązującym w chwili wydawania zaskarżonej decyzji (a zatem bez uwzględnienia przepisów ustawy nowelizującej u.o.P.), przy uwzględnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r. (sygn. akt K 7/15). W tym zakresie słuszny jest zarzut skargi kasacyjnej, że doszło do naruszenia art. 190 ust. 1 Konstytucji RP w związku z art. 115a u.o.P. Jak wskazywano bowiem wielokrotnie w orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydanych w sprawach skarg na decyzje organów Policji wydawanych w stanie prawnym obowiązującym przed wejściem w życie przepisów ustawy nowelizującej u.o.P., Trybunał Konstytucyjny nie stwierdził niekonstytucyjności całej regulacji zawartej w art. 115a u.o.P. Nie zakwestionował bowiem zasady w nim zawartej, tj. prawa policjanta zwolnionego ze służby do ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego oraz za każde rozpoczęte 8 godzin niewykorzystanego czasu wolnego przysługującego na podstawie art. 33 ust. 3 u.o.P., ustalanego w relacji do miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym. Zatem nawet przy braku regulacji ustawowej uznawano, że na dzień orzekania przez organy istniała w systemie prawnym norma ustawowa odnosząca się do ustalenia należnego byłemu policjantowi prawa do ekwiwalentu pieniężnego z tytułu niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego, gdyż art. 115a u.o.P. w tym zakresie zachował walor konstytucyjności. Niekonstytucyjność dotyczyła jednego elementu powołanego przepisu, a mianowicie wskazanego w nim ułamka. Wprawdzie ten element jest niezbędny do obliczenia kwoty ekwiwalentu, jednak to, jaki jest właściwy i pozostający w zgodzie z Konstytucją RP wynika jednoznacznie z uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego. W tym uzasadnieniu Trybunał wskazał bowiem, że "świadczeniem ekwiwalentnym za przepracowany dzień urlopu jest wynagrodzenie za jeden dzień roboczy. Sądy administracyjne uznawały w związku z tym, że przyjęty w wyroku TK z 30 października 2018 r. sposób wyliczenia ekwiwalentu jest wystarczający do dokonania jego obliczenia przez organ. Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu swojego wyroku wyinterpretował bowiem z przepisów art. 66 ust. 2 Konstytucji oraz art. 115a u.o.P. normę prawną wskazując, że świadczeniem ekwiwalentnym za przepracowany dzień urlopu jest wynagrodzenie za jeden dzień roboczy. Należy zatem przyjąć sposób wyliczenia wysokości należnego ekwiwalentu, którym jest na dzień zwolnienia ze służby liczba dni niewykorzystanego urlopu, przy przyjęciu, że za 1 dzień niewykorzystanego urlopu przysługuje wynagrodzenie za 1 dzień roboczy na dzień zwolnienia ze służby. W praktyce będzie to oznaczać, że – po ustaleniu liczby dni niewykorzystanego urlopu przysługującego zwolnionemu funkcjonariuszowi Policji – liczbę dni urlopu należy pomnożyć przez wysokość przysługującego mu wynagrodzenia za 1 dzień roboczy na dzień zwolnienia policjanta ze służby, ustalonego w oparciu o ostatnie jednomiesięczne uposażenie zasadnicze wraz z dodatkami o charakterze stałym, należne na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym (por. wyroki NSA z 2 lipca 2020 r., sygn. akt I OSK 3258/19; z 15 lipca 2020 r., sygn. akt I OSK 2928/19; z 16 lipca 2020 r., sygn. akt I OSK 3155/19; z 10 sierpnia 2020 r., sygn. akt I OSK 3259/19; z 25 sierpnia 2020 r., sygn. akt I OSK 3383/19, z 11 lipca 2022 r., sygn. akt III OSK 4475/21),
Natomiast wejście w życie nowych przepisów zawartych w ustawie nowelizującej u.o.P. ma tylko ten skutek, że ponownie rozpoznając sprawę organ winien ocenić, na ile powyższe wskazania co do sposobu wyliczenia ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop zachowują walor związania w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. wobec zmienionego stanu prawnego. Jednocześnie organ administracji winien mieć na względzie okoliczność, że nowelizacja przepisów u.o.P. nie pozbawiła mocy wiążącej wyroku TK z 30 października 2018 r. W związku z tym organ winien uwzględnić prokonstytucyjną wykładnię art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej u.o.P., tak aby nie ograniczyć zakresu zastosowania wyroku Trybunału, gdyż naruszałoby to konstytucyjną zasadę powszechnej mocy obowiązującej wyroków TK.
Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny nie uznał za uzasadniony wniosek skarżącego kasacyjnie o przedstawienie składowi siedmiu sędziów zagadnienia prawnego. Stosownie do treści art. 187 § 1 p.p.s.a. warunkiem przedstawienia zagadnienia do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów NSA jest wyłonienie się przy rozpoznaniu skargi kasacyjnej zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości. Poważne wątpliwości prawne występują wtedy, gdy w sprawie pojawią się kwestie prawne, których wyjaśnienie nastręcza znaczne trudności głównie z powodu możliwości różnego rozumienia przepisów prawnych. Podstawą do takiego wystąpienia może być także pojawienie się w danej kwestii prawnej rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, z wyżej podanych względów w przedmiotowej sprawie nie występuje zagadnienia prawne budzące poważne wątpliwości.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 188 w związku z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a., uwzględnił skargę kasacyjną. Jednocześnie Sąd uznał, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona i rozpoznał skargę, uchylając zaskarżone decyzje na podstawie art. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a..
O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1, art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło