III OSK 56/25
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2026-07-17
Skład orzekający: Przemysław Szustakiewicz, Olga Żurawska-Matusiak, Hanna Knysiak-Sudyka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej (Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej) może przydzielić strażakowi kwaterę tymczasową znajdującą się w lokalu będącym własnością gminy (Miasta Stołecznego Warszawy), jeśli gmina nie kwestionowała wcześniej prawa organu do dysponowania tym lokalem?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że organ administracji (Komendant Główny PSP) prawidłowo zastosował przepisy ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, przydzielając strażakowi kwaterę tymczasową. Sąd uznał, że prawo do dysponowania lokalem przez organ jest przesłanką faktyczną, odrębną od prawa własności, a Miasto Stołeczne Warszawa nie wykazało w sposób skuteczny, aby lokal nie pozostawał w dyspozycji Komendanta Głównego PSP w rozumieniu przepisów ustawy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła przydziału kwatery tymczasowej strażakowi przez Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej. Miasto Stołeczne Warszawa, jako właściciel lokalu, zaskarżyło decyzję, zarzucając naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego oraz ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, w tym brak czynnego udziału w postępowaniu i niewłaściwe zastosowanie przepisów dotyczących dysponowania lokalem. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, a następnie Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Miasta Stołecznego Warszawy.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz Sędziowie: sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak (sprawozdawca) sędzia del. WSA Hanna Knysiak-Sudyka po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Miasta Stołecznego Warszawy od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 września 2024 r. sygn. akt II SA/Wa 1731/23 w sprawie ze skargi Miasta Stołecznego Warszawy na decyzję Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia 27 czerwca 2023 r. nr [...] w przedmiocie przydziału kwatery tymczasowej oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 6 września 2024 r., II SA/Wa 1731/23, oddalił skargę Miasta Stołecznego Warszawy na decyzję Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z 27 czerwca 2023 r., nr [...] w przedmiocie przydziału kwatery tymczasowej.
Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym sprawy.
Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej (dalej: "organ", "Komendant Główny PSP") decyzją z 27 czerwca 2023 r., nr [...], na podstawie art. 83 ust. 5 pkt 2 lit. a w zw. z art. 74 ust. 1a oraz 76 ust. 6 i 8 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2022 r. poz. 1969 ze zm.), dalej "ustawa o PSP", oraz art. 104 i 107 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775) dalej "k.p.a.", przydzielił A.R. na czas pełnienia służby w Komendzie Głównej Państwowej Straży Pożarnej kwaterę tymczasową położoną w Warszawie przy ul. [...] m. [...].
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że A.R., (dalej: "uczestniczka", "strażak"), pełni służbę w Komendzie Głównej Państwowej Straży Pożarnej i zamieszkuje w [...] w bazie internatowej Zarządu Zasobów Mieszkaniowych MSWiA w [...]. Uczestniczka spełnia przesłanki do otrzymania lokalu mieszkalnego lub kwatery tymczasowej (brak lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej) wynikające z ustawy o PSP. Nadto jest stroną decyzji z 14 września 2022 r., nr [...] w przedmiocie przyznania równoważnika za brak lokalu mieszkalnego.
W świetle powyższego Komendant Główny PSP, mając w dyspozycji m.in. kwaterę tymczasową położoną w [...] przy ul. [...] m. [...] (o powierzchni mieszkalnej 18,50 m2), zdecydował o przydziale tej kwatery uczestniczce postępowania na czas pełnienia służby w danej jednostce organizacyjnej Państwowej Straży Pożarnej.
Na powyższą decyzję z 27 czerwca 2023 r. Miasto Stołeczne Warszawa (dalej: "skarżący") złożyło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając naruszenie: art. 10 oraz art. 28 k.p.a., poprzez pozbawienie Miasta czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym; art. 76 ust. 1 ustawy o PSP, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w okoliczności, w której przedmiotowy lokal jest własnością Miasta i nie pozostaje w dyspozycji Komendanta; art. 76 ust. 5 ustawy o PSP, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w okoliczności, w której przedmiotowy lokal nie znajduje się w budynku na terenie zamkniętym lub w budynku przeznaczonym na cele służbowe.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, przywołanym powyżej wyrokiem uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.) dalej "p.p.s.a.", oddalił ją.
W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się do tego, czy Komendant Główny PSP, przydzielając strażakowi kwaterę tymczasową znajdującą się w [...] przy ul. [...] m. [...], w sposób prawidłowy zastosował przepisy, przyjmując na podstawie posiadanych informacji, że ów sporny lokal mieszkalny, będący niewątpliwie własnością m.st. Warszawy, pozostaje w dyspozycji Komendanta Głównego PSP.
Sąd pierwszej instancji wskazał, że w rozpoznawanej sprawie z analizy przeprowadzonej przez Komendanta Głównego PSP wynika, iż przydzielając sporny lokal mieszkalny jako kwaterę tymczasową, nie miał wątpliwości co do statusu tego lokalu, jako pozostającego w dyspozycji organów podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych. Komendant podkreślił, że z jego ustaleń wynikało jednocześnie, iż do chwili wydania zaskarżonej decyzji przydzielającej sporny lokal mieszkalny, jako kwaterę tymczasową, Miasto nie kwestionowało praw Państwowej Straży Pożarnej do dysponowania wspomnianym lokalem, pomimo że przy każdorazowym przekazywaniu tego lokalu i zmianie najemcy Miasto, jako właściciel lokalu, było informowane o zmianie lokatora.
Sąd Wojewódzki stwierdził, że wprawdzie Miasto wskazało w uzasadnieniu skargi, że już w piśmie z 19 lutego 2016 r., skierowanym przez Zastępcę Prezydenta m.st. Warszawy do Dyrektora Zarządu Zasobów Mieszkaniowych MSWiA, poinformowało, iż - według właściciela spornego lokalu mieszkalnego - MSWiA nie ma prawa do dysponowania tym lokalem, niemniej zdaniem Sądu, w treści skargi strona skarżąca nie wykazała w żaden sposób, aby sporny lokal nie był w dacie wydania zaskarżonej decyzji w dyspozycji Komendanta, w rozumieniu art. 76 ust. ustawy o PSP.
Jednocześnie, Sąd podkreślił, że kwestie dotyczące przekazania lokalu do dyspozycji organom Państwowej Straży Pożarnej, czy też zrzeczenie się przez organ prawa dysponowaniem lokalem nie następowało ani w formie decyzji administracyjnej, ani w formie postanowienia, ani w drodze innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej.
W ocenie Sądu rozdysponowanie ww. lokalem jako kwaterą tymczasową ma wtórne znaczenie na gruncie przedmiotowej sprawy. Decyzją zostało spełnione prawo strażaka do posiadania lokalu (kwatery tymczasowej) w miejscu pełnienia służby. Zgodnie bowiem z art. 74 ust. 1 i 1a ustawy o PSP strażakowi mianowanemu na stałe przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej, z uwzględnieniem liczby członków rodziny oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych. Jeżeli w miejscowości, w której strażak mianowany na stałe pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej nie ma możliwości przydzielenia lokalu mieszkalnego, strażak może otrzymać kwaterę tymczasową na okres pełnienia służby w tej miejscowości. Tak też rozstrzygnięto zaskarżoną decyzją, a stan techniczny i powierzchnia lokalu odpowiadają normom.
Zdaniem WSA niezasadnie również Miasto wywodzi naruszenie art. 76 ust. 5 ustawy o PSP, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w okolicznościach gdy lokal mieszkalny przydzielony jako kwatera tymczasowa nie znajduje się w budynku przeznaczonym na cele służbowe. Sąd wskazał, że cel służbowy należy rozpatrywać generalnie. Zadania ustawowe realizowane przez Państwową Straż Pożarną pozwalają uznać, że przydział strażakowi lokalu mieszkalnego w ramach jego uprawnienia stanowi cel służbowy. Strażak otrzymuje kwaterę tymczasową na czas świadczenia służby w danej miejscowości. Umożliwia mu to realizację zadań na rzecz konkretnej jednostki PSP, która jest poza miejscem jego stałego zamieszkania. Z uwagi na to, że cel służbowy został określony w art. 74 ust. 2 ustawy o PSP, to należy go utożsamiać z interesem służby, zaś w interesie służby było pozyskanie strażaka do pełnienia służby w KG PSP. Tym samym założony cel służbowy został spełniony.
Za niesłuszny Sąd pierwszej instancji uznał zarzut naruszenia art. 10 k.p.a. oraz art. 28 k.p.a. Sam fakt pozbawienia strony - w tym przypadku Miasta - czynnego uczestnictwa w toku postępowania administracyjnego nie oznacza, że decyzja taka, choć naruszająca zasadę postępowania administracyjnego będzie musiała zostać uchylona w trybie sądowej kontroli. Uchylenie bowiem takiej decyzji może nastąpić jedynie w sytuacji, gdy strona skarżąca wykaże, że umożliwienie jej wzięcia udziału w postępowaniu, a w szczególności przedsięwzięcie konkretnych czynności procesowych, mogłoby mieć istotny wpływ na treść wydawanej decyzji. A contrario, w ocenie Sądu nie stanowi podstawy do uchylenia decyzji sam brak uczestnictwa w toczącym się postępowaniu administracyjnym w sytuacji, gdy jej czynny udział i tak nie mógłby doprowadzić do wydania rozstrzygnięcia odmiennego niż to wydane bez jej aktywnego uczestnictwa. W tak przedstawionej sytuacji uchylenie decyzji, z uwagi na naruszenie art. 10 § 1 k.p.a., nie będzie miało racjonalnych podstaw i mogłoby prowadzić do przewlekłości postępowania. Zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a., przez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków może odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych (por. wyrok NSA z 15 marca 2024 r., I GSK 287/23.).
Od powyższego wyroku skarżący wywiódł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżając powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie przepisów prawa materialnego, przez ich błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), tj.:
a) przepisu art. 10 oraz art. 28 k.p.a., poprzez pozbawienie m.st. Warszawy czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym,
b) przepisu art. 76 ust. 5 ustawy o PSP, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, w okolicznościach, gdy lokal przydzielony jako kwatera tymczasowa nie znajduje się w budynku na terenie zamkniętym lub w budynku przeznaczonym na cele służbowe,
c) z ostrożności procesowej przepisu art. 76 ust. 1 ustawy o PSP, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, w okolicznościach, gdy przydzielony lokal jest własnością m.st. Warszawy i nie pozostaje w dyspozycji Komendanta Głównego PSP.
Wobec powyższych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania lub zmianę zaskarżonego wyroku w całości i uchylenie zaskarżonej decyzji. Dodatkowo o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Jednocześnie skarżący zrzekł się rozprawy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący kasacyjnie przedstawił argumentację, mającą na celu wykazanie zasadności podniesionych zarzutów.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie złożono.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych.
Skargę kasacyjną zgodnie z art. 174 p.p.s.a. można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.).
Konstrukcja art. 174 p.p.s.a. umożliwia zaskarżenie wszelkich naruszeń prawa, jakich mógł się dopuścić sąd pierwszej instancji przy wydawaniu rozstrzygnięcia, zaś granice skargi kasacyjnej wyznaczane są przez stronę skarżącą w ramach wskazanych podstaw. Obowiązkiem strony składającej środek odwoławczy jest takie zredagowanie podstaw kasacyjnych i zarzutów skargi, a także ich uzasadnienia, aby nie budziły one wątpliwości interpretacyjnych (por. wyrok NSA z 19 lutego 2009 r., II FSK 1688/07). Naczelny Sąd Administracyjny nie może domniemywać granic skargi kasacyjnej. Sąd ten jest władny badać naruszenie jedynie tych przepisów (norm), które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Nie jest dopuszczalna wykładnia zakresu zaskarżenia i jego kierunków oraz konkretyzowanie, uściślanie zarzutów skargi kasacyjnej, czy też poprawianie jej niedokładności (por. wyrok NSA z 13 listopada 2014 r., I OSK 1420/14). Do Naczelnego Sądu Administracyjnego nie należy wyciąganie z treści uzasadnienia skargi kasacyjnej przytoczonych tam zarzutów i wiązanie ich z powołanymi tam przepisami w celu uzupełnienia przytoczonej w petitum skargi kasacyjnej podstawy kasacyjnej (por. wyrok NSA z 13 listopada 2007 r., I FSK 1448/06). Naczelny Sąd Administracyjny nie ma także obowiązku formułowania za stronę zarzutów kasacyjnych na podstawie uzasadnienia skargi kasacyjnej, gdyż wyodrębnianie zarzutów z treści uzasadnienia skargi kasacyjnej zawsze niesie ryzyko nieprawidłowego odczytania intencji strony wnoszącej skargę kasacyjną. Konieczne jest przy tym oddzielenie podstawy kasacyjnej od jej uzasadnienia, które jest niezbędnym elementem skargi kasacyjnej (por. wyroki NSA z: 19 marca 2014 r., II GSK 16/13, 17 lutego 2015 r., II OSK 1695/13).
Rozpoznając we wskazanych granicach skargę kasacyjną złożoną w niniejszej sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że jest ona pozbawiona usprawiedliwionych podstaw i z tych względów nie zasługuje na uwzględnienie.
Argumentacja Naczelnego Sądu Administracyjnego skoncentruje się na odniesieniu się do zarzutów ujętych w petitum skargi kasacyjnej, nie zaś na naruszeniach innych przepisów przywołanych w jej uzasadnieniu.
W skardze kasacyjnej w istocie zarzucono naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania, chociaż skarżący kasacyjnie wszystkie przywołane przepisy zakwalifikował jako przepisy prawa materialnego. W sytuacji, gdy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania (por. wyroki NSA z: 27 czerwca 2012 r., II GSK 819/11; 26 marca 2010 r., II FSK 1842/08; 4 czerwca 2014 r., II GSK 402/13; 17 lutego 2023 r., II GSK 1458/19; 1 marca 2023 r., I FSK 375/20). Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy, albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd pierwszej instancji przepis prawa materialnego. Podkreślenia wymaga, że dla uznania za usprawiedliwioną podstawę kasacyjną z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie wystarcza samo wskazanie naruszenia przepisów postępowania, ale nadto wymagane jest, aby skarżący wykazał, że następstwa stwierdzonych wadliwości postępowania były tego rodzaju lub skali, iż kształtowały one lub współkształtowały treść kwestionowanego w sprawie orzeczenia (por. wyroki NSA z: 5 maja 2004 r., FSK 6/04; 26 lutego 2014 r., II GSK 1868/12; 29 listopada 2022 r., I OSK 931/22). W orzecznictwie i w piśmiennictwie wskazuje się, że zwrot normatywny "mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy" zawarty w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. in fine, należy wiązać z hipotetycznymi następstwami uchybień przepisom postępowania. Użycie przez ustawodawcę słowa "wpływ" oznacza, że pomiędzy uchybieniem procesowym a wydanym w sprawie orzeczeniem podlegającym zaskarżeniu, powinien zachodzić związek przyczynowy. Związek przyczynowy musi być realny, nie wystarczy aby istniała hipotetycznie możliwość odmiennego wyniku sprawy. Oznacza to po stronie skarżącego obowiązek uzasadnienia, że następstwa stwierdzonych uchybień były na tyle istotne, iż kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia (por. wyrok NSA z 14 lipca 2011 r., II GSK 784/10 i przywołane w nim: wyrok SN z 21 marca 2007 r., I CSK 459/06; wyrok SN z 21 marca 2006 r., I CSK 63/05; T. Wiśniewski, Apelacja i kasacja. Nowe środki odwoławcze w postępowaniu cywilnym, Warszawa 1996, str. 167; B. Dauter, Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, Warszawa 2009, str. 508). W rozpoznawanej sprawie autor skargi kasacyjnej z powyższej powinności nie wywiązał się.
Nie ma usprawiedliwionych podstaw zarzut naruszenia art. 10 oraz art. 28 k.p.a., w ramach którego skarżący kasacyjnie wskazuje na pozbawienie go czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym.
Wobec tak sformułowanego zarzutu zasadnym jest odwołanie się do poglądów wyrażanych w judykaturze, zgodnie z którymi prawidłowe podanie podstaw kasacyjnych, o jakim stanowi art. 176 p.p.s.a. wymaga, aby wskazać konkretne przepisy naruszone zdaniem strony skarżącej przez sąd, z wyszczególnieniem numeru artykułu, paragrafu, ustępu, punktu oraz innych jednostek redakcyjnych. Tylko prawidłowe opracowanie skargi kasacyjnej pozwala na wyznaczenie granic, w ramach których nastąpi rozpoznanie sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny (por. wyrok NSA z 8 marca 2012 r., II OSK 2496/10). Powołanie się na całość przepisu nie pozwala na prawidłowe ustalenie granic zaskarżenia, gdyż nie wyznacza kierunku, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny powinien dokonywać kontroli zaskarżonego orzeczenia, a zatem uchybienie w tym zakresie stanowi naruszenie wymagań konstrukcyjnych skargi kasacyjnej (por. wyrok NSA z 9 lutego 2006 r., I GSK 1348/05).
Art. 10 k.p.a. składa się z trzech paragrafów zróżnicowanych treściowo i odmiennych zakresowo, czego w skardze kasacyjnej nie uwzględniono. Biorąc pod uwagę treść zarzutu można go jednak odnieść do art. 10 § 1 k.p.a.
Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądem zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a., przez niezawiadomienie strony o zebranym materiale dowodowym i możliwości składania wniosków odniesie skutek jedynie wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, iż zarzucane naruszenie uniemożliwiało jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. W niniejszej sprawie zarówno w skardze złożonej od decyzji organu, jak i w skardze kasacyjnej, podnosząc powyższy zarzut, skarżący nie wskazuje jakich konkretnych czynności procesowych mogących mieć wpływ na wynik sprawy z powodu braku prawidłowego pouczenia w trybie art. 10 § 1 k.p.a. nie mógł w postępowaniu administracyjnym dokonać, co czyni omawiany zarzut niezasadnym.
Zwrócić nadto należy uwagę, że w ramach postępowania o przydział kwatery tymczasowej organy PSP nie muszą wykazywać w decyzji swego prawa do dysponowania lokalem dla potrzeb jego przydzielenia strażakowi. Prawo do dysponowania lokalem mieszkalnym - na gruncie ustawy o Państwowej Straży Pożarnej – jest przesłanką faktyczną i ma charakter odrębny od prawa własności danego lokalu. To nie na mocy zaskarżonej decyzji Komendant Główny PSP stał się dysponentem przedmiotowego lokalu, a jedynie w ramach podjętej decyzji, już jako dysponent lokalu zdecydował, komu przydzieli przedmiotowy lokal jako kwaterę tymczasową. Oznacza to, że w rozpoznawanej sprawie nie jest dopuszczalne podjęcie rozstrzygnięcia przesądzającego o możliwości dysponowania przedmiotowym lokalem (por. wyrok NSA z 3 lipca 2025 r., III OSK 1689/24).
Niezasadny jest też zarzut naruszenia art. 28 k.p.a. wobec braku jakiejkolwiek argumentacji dotyczącej naruszenia tego przepisu. Dodatkowo należy wskazać, że Sąd pierwszej instancji nie kwestionował przymiotu strony m.st. Warszawy, a jedynie ocenił, że czynny udział skarżącego w toczącym się postępowaniu administracyjnym nie mógł doprowadzić do wydania rozstrzygnięcia odmiennego niż to wydane bez jego aktywnego uczestnictwa. Ocena ta nie została w skardze kasacyjnej skutecznie podważona.
Na usprawiedliwionych podstawach nie zostały również oparte zarzuty naruszenia prawa materialnego poprzez ich niewłaściwe zastosowanie.
Ocena zasadności zarzutów naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (por. wyroki NSA z: 13 sierpnia 2013 r., II GSK 717/12; 4 lipca 2013 r., I GSK 934/12; 15 listopada 2024 r, III OSK 5384/21). Zgodnie z utrwalonymi poglądami prezentowanymi w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego niedopuszczalne jest zastępowanie zarzutu naruszenia przepisów postępowania zarzutem naruszenia prawa materialnego i za jego pomocą kwestionowanie ustaleń faktycznych. Próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez sąd pierwszej instancji nie może nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego (por. wyroki NSA z: 29 stycznia 2013 r., I OSK 2747/12; 6 marca 2013 r., II GSK 2327/11). Ocena zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie konkretnego stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (por. wyroki NSA z: 6 marca 2013 r., II GSK 2328/11; 14 lutego 2013 r., II GSK 2173/11). Jeżeli strona skarżąca kasacyjnie uważa, że ustalenia faktyczne są błędne, to zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie (czy niezastosowanie) jest co najmniej przedwczesny, zaś zarzut naruszenia prawa przez błędną jego wykładnię – niezasadny. Zarzut naruszenia prawa materialnego nie może opierać się na wadliwym (kwestionowanym przez stronę) ustaleniu faktu (por. wyroki NSA z: 13 marca 2013 r., II GSK 2391/11; 8 listopada 2024 r., III OSK 5182/21).
Brak w rozpoznawanej sprawie zarzutów podważających ustalenia faktyczne oznacza, że podstawą oceny zarzutów naruszenia prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie, jest stan faktyczny przyjęty przez Sąd pierwszej instancji za podstawę rozstrzygnięcia.
Zgodnie z art. 76 ust. 5 ustawy o PSP na kwatery tymczasowe przeznacza się lokale mieszkalne albo pomieszczenia adaptowane na mieszkalne, będące w należytym stanie technicznym i sanitarnym, które znajdują się w budynkach na terenie zamkniętym lub w budynkach przeznaczonych na cele służbowe. W ramach naruszenia tego przepisu skarżący kasacyjnie podnosi, że lokal przydzielony jako kwatera tymczasowa nie znajduje się w budynku na terenie zamkniętym lub w budynku przeznaczonym na cele służbowe.
Stosownie do art. 74 ust. 1 ustawy o PSP strażakowi mianowanemu na stałe przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej, z uwzględnieniem liczby członków rodziny oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych. Natomiast w myśl ust. 1a tego artykułu jeżeli w miejscowości, w której strażak mianowany na stałe pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej nie ma możliwości przydzielenia lokalu mieszkalnego, strażak może otrzymać kwaterę tymczasową na okres pełnienia służby w tej miejscowości.
W ramach postępowania o przydział lokalu organ zobligowany jest jedynie – zgodnie z przepisami ustawy o PSP – do weryfikacji, czy status strażaka uprawnia do przydzielenia mu kwatery tymczasowej oraz czy zaszła określona w przepisach sytuacja, kiedy ta kwatera może zostać przydzielona. Te okoliczności w rozpoznawanej sprawie zostały ustalone i nie są kwestionowane. A.R., jako strażakowi mianowanemu do służby stałej i pełniącemu służbę w Komendzie Głównej Państwowej Straży Pożarnej, przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego lub kwatery tymczasowej w miejscowości pełnienia służby albo w miejscowości pobliskiej. Prawidłowość kwalifikacji danego, przydzielonego jej lokalu jako lokalu mieszkalnego czy kwatery tymczasowej, jest kwestią nie polegającą rozstrzyganiu w ramach postępowania o przydział lokalu i w toku tego rodzaju postępowania nie może być podważana. Kwalifikacji lokali dokonuje się na etapie wcześniejszym, tworząc zasób mieszkaniowy, którym dany organ, podległy ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych, dysponuje. Niezasadny jest zatem zarzut naruszenia art. 76 ust. 5 ustawy o PSP poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, zważywszy dodatkowo, że przepis ten nie znajdował zastosowania w sprawie niniejszej.
Nie mógł podważyć prawidłowości zaskarżonego wyroku zarzut naruszenia przepisu art. 76 ust 1 ustawy o PSP. Zgodnie z tym przepisem na lokale mieszkalne dla strażaków przeznacza się lokale będące w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych albo podległych mu organów, uzyskane w wyniku ich działalności inwestycyjnej albo od organów administracji rządowej i samorządowej ogólnej, stanowiące własność gmin albo zakładów pracy, a także zwalniane przez osoby, które decyzje o przydziale uzyskały z jednostek organizacyjnych podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych. W ramach naruszenia wskazanego przepisu skarżący kasacyjnie podnosi, że przydzielony lokal jest własnością m.st. Warszawy i nie pozostaje w dyspozycji Komendanta Głównego Straży Granicznej.
Okoliczność, że przydzielony lokal jest własnością m. st. Warszawy nie jest w sprawie kontestowana. Sporne jest natomiast pozostawanie lokalu w dyspozycji Komendanta Głównego PSP. Sąd pierwszej instancji, podzielając stanowisko organu, przyjął, że Komendant Główny PSP jest dysponentem lokalu objętego przedmiotową decyzją przydziałową. Wskazać zatem należy, że jest to okoliczność faktyczna w sprawie administracyjnej prowadzonej w oparciu o art. 74 ust. 1a ustawy o PSP. Okoliczność ta nie została w sprawie podważona w ramach zarzutów naruszenia przepisów postępowania. Próba zakwestionowania jej poprzez zarzut naruszenia art. 76 ust. 1 ustawy o PSP nie mogła odnieść zamierzonego skutku. To zaś prowadzi do przyjęcia za relewantny w sprawie stan faktyczny ustalony przez Sąd pierwszej instancji i do wniosku, że zarzut błędnego zastosowania powyższego przepisu w przyjętych okolicznościach sprawy jest pozbawiony usprawiedliwionych podstaw.
Sprawa administracyjna dotycząca przydziału lokalu strażakowi nie jest sprawą, w ramach której organ decyzyjny powinien wykazywać właścicielowi lokalu prawo do dysponowania lokalem w ramach właściwego porozumienia. Nie jest to sprawa między dwoma de facto organami o "dyspozycyjność" określonego lokalu, a o jego przydział strażakowi. Z punktu widzenia strażaka nie ma znaczenia na jakich zasadach organ dysponuje lokalem, jest to wyłącznie – jak już wskazano - okoliczność faktyczna w sprawie administracyjnej prowadzonej w oparciu o art. 74 ust. 1a ustawy o PSP, która to sprawa toczy się wyłącznie między właściwym organem, a strażakiem (por. wyrok NSA z 3 lipca 2025 r., III OSK 1689/24).
Mając powyższe względy na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na zasadzie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.
Sprawa niniejsza podlegała rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, ponieważ strona wnosząca skargę kasacyjną zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna po doręczeniu skargi kasacyjnej nie zażądała, stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a., przeprowadzenia rozprawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło