III OSK 827/22

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2024-04-04

Skład orzekający: NSA Teresa Zyglewska, NSA Ewa Kwiecińska, del. WSA Beata Jezielska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ Policji, ustalając ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy za okres przed 6 listopada 2018 r., powinien stosować przepisy ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym przed tą datą, uwzględniając wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niezgodność części tych przepisów z Konstytucją?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną organu, uznając, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niezgodność art. 115a ustawy o Policji z Konstytucją RP ma zastosowanie również do spraw dotyczących okresu przed datą wejścia w życie wyroku TK. Organ powinien ustalić ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop, stosując przepisy ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym przed 6 listopada 2018 r., ale z uwzględnieniem orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, co oznacza wyłączenie z zastosowania przepisu dotyczącego współczynnika 1/30. W przeciwnym razie doszłoby do naruszenia zasady powszechnej mocy obowiązującej wyroków TK i wtórnej niekonstytucyjności.
Stan faktyczny
Skarżący, G.B., zwrócił się o wyrównanie ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego. Organy Policji odmówiły, stosując przepisy ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym po 6 listopada 2018 r. oraz przepisy przejściowe, które nakazywały stosowanie zasad obowiązujących przed tą datą, ale bez uwzględnienia orzeczenia TK. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów, uznając zastosowaną normę prawną za niekonstytucyjną. Komendant Wojewódzki Policji złożył skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie prawa materialnego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Teresa Zyglewska Sędziowie: sędzia NSA Ewa Kwiecińska sędzia del. WSA Beata Jezielska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Komendanta Wojewódzkiego Policji w Lublinie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 29 grudnia 2021 r. sygn. akt III SA/Lu 580/21 w sprawie ze skargi G.B. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Lublinie z dnia 3 sierpnia 2021 r. nr 336/2021 w przedmiocie ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy oddala skargę kasacyjną Wyrokiem z 29 grudnia 2021 r. (sygn. akt III SA/Lu 580/21) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi G.B. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Lublinie z 3 sierpnia 2021 r. w przedmiocie ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Komendanta Powiatowego Policji w [...] z 24 czerwca 2021 r. W uzasadnieniu wyroku podano, że wnioskiem z 23 listopada 2018 r. skarżący zwrócił się o ponowne naliczenie i wypłatę wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy z uwzględnieniem należnych mu odsetek, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r. (sygn. akt K 7/15). Decyzją z 24 czerwca 2021 r. Komendant Miejski Policji odmówił uwzględnienia wniosku, wskazując na art. 115a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2020 r. poz. 360 ze zm., dalej jako: u.o.P.) oraz art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 1610, dalej jako: ustawa nowelizująca u.o.P.). W wyniku rozpatrzenia odwołania Komendant Wojewódzki Policji, zaskarżoną decyzją z 3 sierpnia 2021 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy podał, że ekwiwalent pieniężny za dni niewykorzystanego urlopu został już skarżącemu naliczony i wypłacony na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 115a u.o.P. w brzmieniu obowiązującym na dzień zwolnienia funkcjonariusza ze służby, co miało miejsce 12 stycznia 2012 r. Zdaniem organu nowe brzmienie art. 115a u.o.P., wprowadzone ustawą nowelizującą u.o.P., obowiązuje dopiero od 1 października 2020 r., co potwierdza treść art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej u.o.P., z którego wynika, że ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach poprzednio obowiązujących. W skardze na powyższe decyzje skarżący wniósł o ich uchylenie oraz zobowiązanie organu do wypłaty wyrównania w określonym terminie wraz z ustawowymi odsetkami, zarzucając naruszenie przepisów Konstytucji RP, art. 115a u.o.P. oraz art. 9 ustawy nowelizującej u.o.P. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko. Uwzględniając skargę WSA podał, że z art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej u.o.P. wynika, że w przypadku ustalenia ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed 6 listopada 2018 r. należy przyjąć zasady wynikające z przepisów u.o.P. w brzmieniu obowiązującym przed 6 listopada 2018 r., a więc te, które zostały zakwestionowane wprost w wyroku TK z 30 października 2018 r., jako niezgodne z art. 66 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji. W konsekwencji WSA przyjął, że zastosowana przez organy norma prawna, wyprowadzona z art. 115a u.o.P. w związku z art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej u.o.P., która przy ustalaniu należnego policjantom ekwiwalentu za niewykorzystany urlop za okres przed 6 listopada 2018 r. nakazuje stosować zaniżony przelicznik 1/30 jest oczywiście niekonstytucyjna i jako taka nie może stanowić podstawy wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. W tych okolicznościach WSA nie znalazł podstaw do zawieszenia postępowania z uwagi na postanowienie WSA w Białymstoku z 21 stycznia 2021 r. (sygn. akt II SA/Bk 866/20) o przedstawieniu TK pytania prawnego dotyczącego art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej u.o.P. Odnosząc się do żądania wypłaty ustawowych odsetek WSA podniósł, że zarówno przepisy u.o.P., jak i wydane na jej podstawie akty wykonawcze, nie zawierają regulacji, która przyznaje organom Policji kompetencje do rozstrzygania w drodze decyzji administracyjnej sprawy odsetek ustawowych od niewypłaconego w terminie uposażenia i innych należności pieniężnych, a zatem roszczenie to może być dochodzone wyłącznie przed sądem powszechnym. WSA nakazał ponownie rozpoznać sprawę przy zastosowaniu wyrażonej przez WSA oceny prawnej oraz dokonać wyliczenia i wypłaty skarżącemu należnego ekwiwalentu za niewykorzystany urlop na podstawie art. 115a u.o.P., interpretowanego w zgodzie z art. 66 ust. 2 Konstytucji. Od wyroku tego skargę kasacyjną wywiódł Komendant Wojewódzki Policji, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: I. naruszenie prawa materialnego, tj.: - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. i w zw. z art. 7 i art. 87 ust. 1 Konstytucji RP poprzez niezastosowanie w/w przepisów i w konsekwencji wytknięcie organom Policji, że - mimo obowiązywania od dnia 1 października 2020 r. w polskim porządku prawnym normy art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej u.o.P. - nie ustaliły samodzielnie wysokości przysługującego skarżącemu ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy w sytuacji, gdy organy Policji jako organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, a nie w oparciu o uzasadnienie wyroku TK; - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. i w zw. z art. 115a u.o.P. (w brzmieniu obowiązującym po 1 października 2020 r.) i w związku z art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej u.o.P. poprzez niezastosowanie w/w przepisów i w konsekwencji uchylenie decyzji organów obu instancji, mimo że skarżącemu - z mocy prawa - przysługiwał ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy w dotychczasowej, wypłaconej już wysokości ze względu na jego zwolnienie z Policji przed 6 listopada 2018 r. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie wyroku WSA w całości i oddalenie skargi w całości, zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych oświadczając, że zrzeka się przeprowadzenia rozprawy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że sprawa dotycząca wypłaty skarżącemu ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy jest sprawą wszczętą i zakończoną przed 6 listopada 2018 r., a więc nie podlega dyspozycji przepisu art. 115a u.o.P. w nowym brzmieniu. Zatem zobowiązanie organu do rozpatrzenia wniosku skarżącego o wyrównanie tego ekwiwalentu w oparciu o uzasadnienie wyroku TK, przy zupełnym pominięciu (niezastosowaniu) art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej u.o.P. w zw. z art. 115a u.o.P., stanowi ewidentną podstawę kasacyjną naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Podano, że na skutek wydania wyroku przez TK w systemie prawnym powstała luka, która wobec obowiązku działania organów administracji publicznej na podstawie przepisów prawa, uniemożliwiała ustalenie wysokości należnego policjantowi zwalnianemu ze służby ekwiwalentu pieniężnego za jeden dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego oraz dodatkowego. Sytuacja taka trwała aż do czasu ustanowienia przez ustawodawcę przepisu prawa, w którym wskazano, w jaki sposób należy obliczać wysokość ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy i do jakich zdarzeń prawnych, bądź podmiotów przepis ten znajdzie zastosowanie. Podniesiono, że wskazana przez Sąd tzw. "wtórna niekonstytucyjność" art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej u.o.P. nie zwalniała organów Policji od stosowania tego przepisu przy rozpoznawaniu wniosku skarżącego. Natomiast wykonanie skarżonego wyroku w sposób wynikający z jego uzasadnienia spowodowałoby po stronie organu (jednostki sektora finansów publicznych) naruszenie dyscypliny finansów publicznych, tj. dokonanie wydatku bez podstawy prawnej (art. 44 ust. 2 ustawy o finansach publicznych). W piśmie z 24 lutego 2022 r. G.B. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny, przy rozpoznaniu sprawy, związany był granicami skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. W skardze kasacyjnej zgłoszone zostały wyłącznie zarzuty naruszenia prawa materialnego. Stosownie do art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego może polegać na jego błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu. Uzasadniając zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, że sąd stosując przepis popełnił błąd w subsumcji czyli, że niewłaściwie uznał, że stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi ponadto w uzasadnieniu, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia bądź jak powinien być stosowany konkretny przepis prawa ze względu na stan faktyczny sprawy, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu – dlaczego powinien być zastosowany. Na wstępie należy podnieść należy, że w wyroku z 30 października 2018 r. (sygn. akt K 7/15) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 115a u.o.P. w zakresie, w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia, jest niezgodny z art. 66 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji RP. Zatem od dnia opublikowania powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, czyli od 6 listopada 2018 r., ta część art. 115a u.o.P., która określała współczynnik ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wysokości 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, została wyeliminowana z obrotu prawnego. Oznacza to, że powołany przepis - we wskazanej części - jako niekonstytucyjny, stracił moc obowiązującą i nie może stanowić podstawy do wydania rozstrzygnięcia, niezależnie od tego, czy dotyczy to stanu faktycznego sprzed ogłoszenia orzeczenia TK, czy też zaistniałego po tej dacie. Należy bowiem wskazać, że w myśl art. 190 ust. 4 Konstytucji RP orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności aktu normatywnego, na podstawie którego została wydana między innymi ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonym w przepisach właściwych dla danego postępowania. Zgodnie z utrwalonym poglądem TK prawo określone w art. 190 ust. 4 Konstytucji RP ma walor prawa podmiotowego podlegającego ochronie. W uzasadnieniu uchwały siedmiu sędziów z 28 czerwca 2010 r. (sygn. akt II GPS 1/10) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że Konstytucja przesądza o samym fakcie sanacji indywidualnych stosunków prawnych, wyznaczając cel "wznowienia" w trybie procedur ukształtowanych w ustawach. Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że wznowienie postępowania, o którym mowa w art. 190 ust. 4 Konstytucji jest pojęciem autonomicznym, konstytucyjnym, nie mającym tak technicznego charakteru (z uwagi na brak regulacji przesłanek na szczeblu konstytucyjnym), jak pojęcie "wznowienia", jakim posługują się poszczególne procedury regulowane ustawami zwykłymi. "Wznowienie", o którym mowa w art. 190 ust. 4 Konstytucji, dotyczy en bloc postępowania sanacyjnego, zmierzającego do przywrócenia stanu konstytucyjności poprzez wzruszenie rozstrzygnięcia leżącego u podstaw skutecznej (stwierdzenie niekonstytucyjności prawnej podstawy orzekania) skargi konstytucyjnej. "Wznowienie" o którym mowa w art. 190 ust. 4 Konstytucji ma więc szerszy sens niż "wznowienie" w sensie technicznym, przewidziane w odpowiednich procedurach, regulowanych w ustawach zwykłych. Obejmuje ono sobą wszelkie instrumenty proceduralne, dzięki wykorzystaniu których możliwe jest przywrócenie stanu konstytucyjności. Skoro zatem możliwa jest weryfikacja już zapadłych orzeczeń administracyjnych lub sądowych, wydanych na podstawie niekonstytucyjnych przepisów, to tym bardziej nie ma żadnych podstaw prawnych, aby przepis uznany za niekonstytucyjny stanowił podstawę wydania rozstrzygnięcia, które jest podejmowane już po wydaniu wyroku przez TK, nawet jeśli dotyczy ono stanu faktycznego zaistniałego przed wydaniem orzeczenia przez TK. Należy także zauważyć, że po wydaniu wyroku TK z 30 października 2018 r. (sygn. akt K 7/15), w dniu 1 października 2020 r., weszła w życie ustawa nowelizująca u.o.P., na mocy której wprowadzono nowe brzmienie art. 115a u.o.P., zgodnie z którym ekwiwalent pieniężny za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego ustala się w wysokości 1/21 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego policjantowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym. Jednocześnie w art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej u.o.P. zawarto przepisy o charakterze intertemporalnym, regulujące zasady stosowania art. 115a u.o.P. w znowelizowanym brzmieniu. Zgodnie z tym przepisem art. 115a w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą stosuje się do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy wszczętych i niezakończonych przed dniem 6 listopada 2018 r. oraz do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy policjantowi zwolnionemu ze służby od dnia 6 listopada 2018 r. Natomiast ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 r. Przy obliczaniu wysokości ekwiwalentu pieniężnego przysługującego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za 2018 r. określa się proporcję liczby dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego przysługującego przed dniem 6 listopada 2018 r. oraz od 6 listopada 2018 r. Podkreślić jednak należy, że regulacja zawarta w zdaniu drugim art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej u.o.P. odwołuje się wyłącznie do zasad ustalania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy wynikających z przepisów ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 r. Pojęcie zasad używane jest w doktrynie, jak i orzecznictwie, a także w tekstach prawnych w różnych kontekstach. Najczęściej pojęcie zasad wiązane jest z kategoriami "zasad prawa" lub "zasad ogólnych" rozumianych jako generalne normatywne dyrektywy powinnego zachowania i kwalifikowane jako konsekwencja tzw. norm-zasad w ich odróżnieniu od norm-reguł. Według klasycznej definicji zasady prawa są nieodłącznym elementem każdego systemu prawa i stanowią więź treściową systemu norm prawnych, tj. służą uporządkowaniu zbioru norm systemu prawa, dla którego na podstawie odpowiednio spójnej wiedzy znaleźć można odpowiednie uzasadnienie aksjologiczne w uporządkowanym systemie wartości (zob. S. Wronkowska: Więź treściowa systemu norm prawnych – "zasady prawa" w: S. Wronkowska, Z. Ziembiński, A. Redelbach: Zarys teorii państwa i prawa, Warszawa 1992, s. 224). Przy czym przy wykładni pojęcia "zasad ustalania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy" w rozumieniu zdania drugiego art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej u.o.P. należy brać pod uwagę nie tylko powyższe uwagi, lecz i to, że w samej treści art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej u.o.P. ustawodawca nie utożsamia pojęcia zasad ustalania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy z treścią art. 115a u.o.P., stanowiąc wyraźnie w zdaniu pierwszym art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej u.o.P. o "stosowaniu art. 115a ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą", a w zdaniu drugim art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej u.o.P., o ustalaniu ekwiwalentu "na zasadach wynikających z przepisów ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 r." Tym samym ustawodawca wprowadził rozróżnienie pomiędzy sposobem obliczania wysokości ekwiwalentu w oparciu o ustawowo wskazany przelicznik i wypłaty ekwiwalentu, od zasad jego ustalania. Odwołanie się przez ustawodawcę do zasad, a nie do niekonstytucyjnego przelicznika w wysokości 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego policjantowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, nie może być zatem interpretowane jako nakazujące stosowanie do stanów faktycznych zaistniałych przed dniem wejścia w życie wyroku TK przepisów u.o.P. uznanych za niekonstytucyjne i stosowanie - wbrew wyrokowi Trybunału – do ustalania wysokości ekwiwalentu za niewykorzystany urlop, należnego za okres przed 6 listopada 2018 r., (czyli sprzed daty publikacji orzeczenia TK) uregulowań, które utraciły moc w wyniku wyroku TK. Przyjęcie takiej wykładni przepisów przejściowych, która została zastosowana przez organ, oznaczałoby, że w drodze regulacji intertemporalnych próbuje się ograniczyć zakres zastosowania wyroku Trybunału, co narusza konstytucyjną zasadę powszechnej mocy obowiązującej wyroków TK. W konsekwencji taka interpretacja przepisów prowadziłaby do powtarzania przez ustawodawcę rozwiązań normatywnych (zakresu normowania) już raz uznanych za niekonstytucyjne, czyli do wtórnej niekonstytucyjności. W związku z tym zasady, o których mowa w art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej u.o.P. wymagają uwzględnienia, przy wykładni art. 115a u.o.P., wyroku Trybunału z 30 października 2018 r. (sygn. akt K 7/15). Skoro bowiem orzeczenie Trybunału usunęło z systemu prawnego niekonstytucyjne brzmienie art. 115a u.o.P. w zakresie współczynnika 1/30, to posłużenie się przez ustawodawcę w art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej u.o.P. sformułowaniem "na zasadach wynikających z przepisów ustawy" oznacza, że należy stosować art. 115a u.o.P. w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją, jednak z wyłączeniem tej jego części (dotyczącej współczynnika ekwiwalentu w wysokości 1/30), która została uznana za sprzeczną z przepisami ustawy zasadniczej i którą należy wypełnić treścią wyroku TK. Z tej też przyczyny, na mocy art. 190 Konstytucji, nie tylko sądy, ale również organy administracji publicznej, powinny dokonywać wykładni art. 115a u.u.P. w związku z art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej u.o.P. zgodnie z ustawą zasadniczą. Przeciwne rozumienie przepisu ustawy nowelizującej u.o.P. prowadziłoby bowiem do stosowania wyroku Trybunału jedynie na przyszłość (od dnia jego publikacji), z wyłączeniem skutku retroaktywnego, co niewątpliwie narusza art. 190 ust. 4 Konstytucji RP. Wprawdzie przyznanie (naliczenie w wymaganej wysokości) i wypłata ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany przez policjanta urlop stanowi czynność materialno-techniczną i nie wymaga wydania decyzji administracyjnej, a więc uruchomienia nadzwyczajnego trybu wznowienia postępowania z art. 145a k.p.a., to jednak nie uzasadnia odstąpienia od konieczności przywrócenia stanu zgodnego z prawem. Jak bowiem wskazano wyżej dopuszczalne są wszelkie instrumenty proceduralne, dzięki wykorzystaniu których możliwe jest przywrócenie stanu konstytucyjności. Reasumując należy stwierdzić, że skoro z art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej u.o.P. wynika, że wysokość ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach wynikających z przepisów u.o.P. w brzmieniu obowiązującym przed 6 listopada 2018 r., to nakłada to na organ obowiązek obliczenia go według zasad podanych w tej ustawie, w brzmieniu ukształtowanym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r. (sygn. akt K 7/15). Podobne stanowisko jest jednolicie prezentowane w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyroki NSA: z 2 czerwca 2023 r. sygn. akt III OSK 5129/21 oraz III OSK 5130/21, z 5 października 2023 r. sygn. akt III OSK 5297/21 i III OSK 5354/21, z 12 października 2023 r. sygn. akt III OSK 5308/21 i III OSK 5310/21 i wiele innych). W związku z powyższym, świadczeniem ekwiwalentnym za przepracowany dzień urlopu jest zatem wynagrodzenie za 1 dzień roboczy, przy czym przepis art. 115a u.o.P. odwołuje się do ostatniego uposażenia należnego policjantowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, bez odniesienia do jakiegokolwiek okresu rozliczeniowego służby. W konsekwencji liczbę dni urlopu przysługującego skarżącemu za okres przed 6 listopada 2018 r. należy pomnożyć przez wysokość wynagrodzenia przysługującego mu za 1 dzień roboczy na dzień zwolnienia ze służby. Prawidłowym w tej sytuacji będzie posłużenie się aktualnie obowiązującym współczynnikiem ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy wynoszącym 1/21, albowiem przyjęta przez ustawodawcę wartość średnia, jaka została uznana za ekwiwalentną względem 1 dnia urlopu wypoczynkowego, w pełni realizuje zasadę sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP), a ponadto wypełnia dyrektywę ekwiwalentności wypłaconego funkcjonariuszowi Policji przed 6 listopada 2018 r. świadczenia za niewykorzystany urlop, o czym wyraźnie rozstrzygnął Trybunał w wyroku o sygn. akt K 7/15. Wobec powyższego nie zasługują na uwzględnienie zarzuty naruszenia art. 115a u.o.P w związku z art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej u.o.P. Wprawdzie wykładnia tych przepisów nie daje podstaw do przyjęcia wtórnej niekonstytucyjności, jak to stwierdził Sąd I instancji, a zatem i do odmowy zastosowania art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej u.o.P. z tego powodu, ale częściowo błędne uzasadnienie w tym zakresie nie miało wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia. Z podanych wyżej względów, zastosowanie prokonstytucyjnej wykładni art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej u.o.P. w związku z art. 115a u.o.P. prowadzi do wniosku, że treść art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej u.o.P. nie może stanowić przeszkody do odmowy uwzględnienia wniosku skarżącego tylko z tego powodu, że został zwolniony ze służby przed 6 listopada 2018 r. Zatem nawet częściowa wadliwość argumentacji Sądu I instancji nie skutkowała wadliwością rezultatu dokonanej wykładni, a tym bardziej nie mogła skutkować przekroczeniem kompetencji przyznanej sądowi administracyjnemu. W związku z tym WSA prawidłowo orzekł o uchyleniu zaskarżonych decyzji, gdyż organy naruszyły art. 115a u.o.P. w zw. z art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej u.o.P. poprzez błędną wykładnię normy zrekonstruowanej w oparciu o te przepisy. Z przedstawionych wyżej względów niezasadny jest zarzut naruszenia art. 7 Konstytucji RP. Sąd I instancji nakazał organom dokonać wyliczenia i wypłaty skarżącemu należnego ekwiwalentu za niewykorzystany urlop, prawidłowo powołując się na art. 115a u.o.P. oraz art. 66 ust. 2 Konstytucji RP. Zatem nie doszło do naruszenia zasady legalizmu wynikającej z powołanego art. 7 Konstytucji RP. WSA nie naruszył także art. 87 Konstytucji RP określającego powszechnie obowiązujące źródła prawa. Wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie organu, Sąd I instancji nie twierdził, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r., K 7/15 stanowi źródło prawa, lecz odwołując się do wyroku TK Sąd wskazał, jak należy interpretować art. 115a u.o.P. w oparciu o regulacje zawarte w Konstytucji RP. W tych okolicznościach nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty naruszenia prawa materialnego podniesione w skardze kasacyjnej. Z powyższych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło