III OSK 897/23
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2025-07-29
Skład orzekający: Rafał Stasikowski, Sławomir Wojciechowski, Arkadiusz Windak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchybienie terminu do wniesienia odwołania z powodu przedwczesnego zamknięcia placówki pocztowej Poczty Polskiej S.A. nastąpiło bez winy strony, która próbowała nadać odwołanie w ostatnim dniu terminu, a następnie skorzystała z usług innego operatora pocztowego?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że skarżąca spółka nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Sąd podkreślił, że spółka prawa handlowego powinna dochować szczególnej staranności, a zwlekanie z nadaniem odwołania do ostatniej chwili wiąże się z ryzykiem. Ponadto, spółka miała możliwość skorzystania z innych placówek pocztowych lub drogi elektronicznej (ePUAP), czego nie uczyniła, a wybór tradycyjnej formy wysyłki i brak skorzystania z alternatywnych środków nie uzasadnia przywrócenia terminu.Stan faktyczny
Spółka została ukarana administracyjną karą pieniężną. Po doręczeniu decyzji, spółka wniosła odwołanie, które zostało nadane w ostatnim dniu terminu za pośrednictwem innego operatora pocztowego niż Poczta Polska S.A., ponieważ placówka Poczty Polskiej była przedwcześnie zamknięta. Organ odwoławczy stwierdził uchybienie terminu i odmówił przywrócenia terminu, uznając, że spółka nie wykazała braku winy. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki na to postanowienie. Spółka wniosła skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 58 § 1 k.p.a.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Rafał Stasikowski sędzia NSA Sławomir Wojciechowski (spr.) sędzia del. WSA Arkadiusz Windak Protokolant: starszy asystent sędziego Łukasz Sielanko po rozpoznaniu w dniu 29 lipca 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 stycznia 2023 r., sygn. akt IV SA/Wa 2327/22 w sprawie ze skargi [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 29 września 2022 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę kasacyjna.
Wyrokiem z dnia 24 stycznia 2023 r., sygn. akt IV SA/Wa 2327/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej także jako: "spółka", "skarżąca", "skarżąca kasacyjnie") na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska (dalej także jako: "organ odwoławczy", "organ II instancji") z dnia 29 września 2022 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania: oddalił skargę.
Stan faktyczny sprawy przedstawia się w sposób następujący:
Decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska (dalej także jako: "organ I instancji") z dnia 14 lipca 2022 r., znak: [...] wymierzono skarżącej spółce administracyjną karę pieniężną w wysokości 200 000,00 zł za zbieranie odpadów bez wymaganego zezwolenia, o którym mowa w art. 41 ust. 1 ustawy o odpadach, na terenie zakładu w [...], na działkach o numerach ewid.: [...] obręb [...], miasto [...] oraz w części hali zlokalizowanej przy ul. [...], co zostało stwierdzone w dniu 18 lutego 2021 r.
W powyższej decyzji zawarto stosowne pouczenie dotyczące zarówno terminu, jak i sposobu zaskarżenia decyzji. Decyzja ta została skarżącej spółce doręczona w dniu 20 lipca 2022 r., o czym świadczy zwrotne potwierdzenie odbioru znajdujące się w aktach administracyjnych sprawy, zatem 14 dniowy termin do wniesienia odwołania upływał w dniu 3 sierpnia 2022 r.
Pismem z dnia 3 sierpnia 2022 r. (data prezentaty – dnia 5 sierpień 2022 r.) skarżąca spółka, za pośrednictwem organu I instancji, wniosła do organu odwołanie. Pismo te nadane zostało za pośrednictwem operatora [...] Sp. z o.o. w dniu 3 sierpnia 2022 r., a przekazane organowi w dniu 5 sierpnia 2022 r.
Postanowieniem z dnia 16 sierpnia 2022 r., znak: [...], organ odwoławczy stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji organu I instancji z dnia 14 lipca 2022 r.
Pismem z dnia 22 sierpnia 2022 r. (data stempla pocztowego na kopercie – dnia 24 sierpień 2022 r.) strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia od ww. decyzji odwołania. W uzasadnieniu spółka wyjaśniła, że podjęła działania w celu nadania odwołania za pośrednictwem operatora pocztowego, tj. Poczty Polskiej S.A., jednak ww. placówka pocztowa była zamknięta, mimo że przedstawiciel strony stawił się podczas oficjalnych godzin urzędowania. W ostatnim dniu do wniesienia odwołania nie było też możliwości poszukiwania innej placówki pocztowej, która byłaby otwarta. W następstwie powyższego zdecydowała o nadaniu odwołania za pośrednictwem innego operatora. Podniosła jednocześnie, iż samowolnie skrócony czas pracy placówki pocztowej nie może powodować negatywnych konsekwencji dla spółki. Tym samym organ winien uznać, że strona uchybiła terminowi bez swej winy, wniesienie bowiem odwołania w terminie było niemożliwe z uwagi na trudne do przezwyciężenia przeszkody.
Organ odwoławczy postanowieniem z dnia 29 września 2022 r., nr [...], po rozpoznaniu wniosku skarżącej spółki o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji z dnia 14 lipca 2022 r., znak: [...] – odmówił przywrócenia ww. terminu.
Odnosząc się do podniesionych zarzutów, powołując się na art. 58 § 1 § 2 k.p.a. organ odwoławczy stwierdził, iż skarżąca spółka nie wykazała, aby uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy. Strona winna wykazać, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło na skutek największego w danych warunkach poczynionego przez zainteresowaną stronę wysiłku. Natomiast, w ocenie organu II instancji, reprezentujące spółkę organy powyższemu nie sprostały. Organ podniósł, iż o braku winy w dopełnieniu wymogów procesowych nie mogą stanowić nieprawidłowości organizacyjne jednostki oraz zaniedbania jej pracowników, tym bardziej, iż skarżąca spółka jest spółką prawa handlowego, wyposażoną w osobowość prawną i posiadającą reprezentujące ją organy, zatem wymagana jest od niej szczególna staranność w prowadzeniu własnych spraw, w tym w zagwarantowaniu prawidłowego odbioru i wysyłki korespondencji.
Odnosząc się natomiast do dołączonej do ww. wniosku dokumentacji fotograficznej organ odwoławczy wskazał, iż zdjęcie zostało wykonane w dniu 3 sierpnia 2022 r., o godzinie 17:55, tj. w ostatnim dniu terminu do wniesienia odwołania. Z powyższego nie wynika, iż strona została pozbawiona możliwości wysłania w terminie odwołania. Posiadając bowiem decyzję mogła ją zaskarżyć w każdej chwili, a także mogła odwołanie nadal przesłać w terminie drogą elektroniczną za pośrednictwem Elektronicznej Platformy Usług Administracji Publicznej (ePUAP). Wobec powyższego, w ocenie organu odwoławczego, ww. wniosek skarżącej spółki nie mógł zostać uwzględniony.
Na powyższe postanowienie skarżąca spółka wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, zarzucając naruszenie art. 58 § 1 k.p.a., poprzez błędną wykładnię polegającą na nieuprawnionym przyjęciu, że brak nadania odwołania w placówce Poczty Polskiej S.A. z uwagi na zamknięcie placówki przed upływem urzędowej godziny czasu pracy placówki jest zawinionym działaniem strony, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu powinna doprowadzić organ do wniosku, że brak nadania odwołania w placówce Poczty Polskiej S.A. nastąpił bez winy strony, co powinno skutkować przyjęciem, że, nawet jeżeliby uznać, że wysłanie odwołania za pośrednictwem innego niż Poczta Polska S.A. operatora jest z punktu widzenia zasad badania zachowania terminu do wniesienia odwołania nieskuteczne, to jednak uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony.
Wobec powyższego, w oparciu o podniesione zarzuty, skarżąca spółka wniosła o uchylenie powyższego postanowienia w całości i o zwrot kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu skargi m.in. podniosła, iż w istocie, istnieje możliwość wniesienia odwołania drogą elektroniczną, ale nie jest to droga obowiązkowa. Strona postanowiła natomiast wnieść odwołanie w sposób tradycyjny, z czego nie można jej czynić zarzutu.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 24 stycznia 2023 r., sygn. akt IV SA/Wa 2327/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie: oddalił skargę.
Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiodła skarżąca spółka zaskarżając go w całości i zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i art. 151 p.p.s.a. przez nieuwzględnienie skargi (oddalenie jej) mimo naruszenia przez organ:
1. art. 58 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm., dalej jako "k.p.a."), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na błędnym przyjęciu, że dla przywrócenia terminu do wniesienia odwołania niezbędne jest wykazanie istnienia braku winy w uchybieniu terminu (vide: ostatnia strona uzasadnienia wyroku), podczas gdy art. 58 § 1 k.p.a. przewiduje jedynie konieczność uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu; w ocenie skarżącej uchybienie terminu z uwagi na przedwczesne zamknięcie placówki pocztowej Poczty Polskiej S.A. uniemożliwiające nadanie odwołania w terminie (choćby w ostatnim dniu) stanowi modelowy przykład braku winy strony (tu: skarżącej) w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, zaś okoliczność zamknięcia przedmiotowej placówki pocztowej została przez skarżącą uprawdopodobniona dokumentacją fotograficzną; prawna możliwość wniesienia odwołania przez ePUAP nie oznacza faktycznej możliwości skorzystania z ePUAP w każdej sprawie – strona (tu: skarżąca) miała prawo wnieść odwołanie w formie pisemnej, zaś pracownik strony, który zamierzał nadać odwołanie w (przedwcześnie zamkniętej tj. zamkniętej przed oficjalną godziną zamknięcia) placówce pocztowej Poczty Polskiej S.A. nie ma prawa reprezentować strony (tu: skarżącej) za pomocą ePUAP;
2. art. 58 § 1 k.p.a. w zw. z art. 129 § 2 k.p.a. w zw. z art. 8 § 1 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na błędnym przyjęciu, że niewłaściwym jest postępowanie strony (tu: skarżącej) polegające na pozostawienie wniesienia odwołania na ostatni dzień terminu przewidzianego na wniesienie odwołania, podczas gdy przepis art. 129 § 2 k.p.a. przewiduje prawo wniesienia odwołania w terminie 14 dni bez uprzywilejowania wcześniejszego wnoszenia odwołania wobec późniejszego wnoszenia odwołania (brak jest jakiegokolwiek stopniowania czy preferowania wcześniejszego wnoszenia odwołania; wnoszenie odwołania choćby w ostatniej minucie terminu jest korzystaniem z prawa przyznanego ustawą, a nie wyrazem braku należytej staranności); co więcej przepis art. 129 § 2 k.p.a. przewiduje ten sam termin wniesienia odwołania dla wszelkich stron, niezależnie od tego czy są osobami fizycznymi czy osobami prawnymi, posiadającymi organy, i każda strona ma prawo wnieść odwołanie w ostatnim dniu terminu (w sprawach szczególnie skomplikowanych jest to często koniecznością) i nie stanowi to wyrazu braku należytej staranności osoby prawnej (nawet gdyby błędnie przyjąć pogląd odmienny, to organ z naruszeniem art. 7, 77 i 107 § 3 k.p.a. dowolnie czyni stronie zarzuty dotyczące nieprawidłowej organizacji odbioru i nadania korespondencji – przedwczesne zamknięcie placówki pocztowej jest obiektywną, niezależną od strony okolicznością, przed którą nie chroni najlepsza nawet organizacja).
Wskazując na powyższe zarzuty kasacyjne skarżąca spółka wniosła o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie oraz przyznanie (zasądzenie) skarżącej od organu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez zakres zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji oraz podniesione i poddane konkretyzacji podstawy kasacyjne. Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe ustawowe podstawy kasacyjne wymagają od skarżącego kasacyjnie konkretyzacji poprzez sformułowanie tzw. zarzutów kasacyjnych. Oznacza to, że jeżeli – tak jak w rozpoznawanej sprawie – nie zachodzi nieważność postępowania zakres postępowania kasacyjnego wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie.
Jak wskazano, ze wskazanych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Dalej, wskazać należy, że zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny mógł w niniejszej sprawie zrezygnować z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i sprowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko do rozważań mających na celu ocenę zarzutów postawionych wobec wyroku Sądu pierwszej instancji (por. np. wyrok NSA z 24 stycznia 2023 r. sygn. akt II OSK 1511/22, CBOSA).
W rozpatrywanej sprawie skarżąca kasacyjnie oparła skargę kasacyjną, wskazując na naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.).
Rozpoznawszy skargę kasacyjną z uwzględnieniem powyższych uwarunkowań, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nie ma ona usprawiedliwionych podstaw i tym samym podlega oddaleniu.
W pierwszej kolejności należy wskazać na przepis art. 58 § 1 k.p.a. Przepis ten stanowi, że w razie uchybienia terminu należy termin, na prośbę zainteresowanego, przywrócić jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Stosownie zaś do art. 58 § 2 k.p.a. prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść do organu w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Zatem, aby przywrócić termin muszą zostać spełnione łącznie cztery przesłanki: 1. uprawdopodobnienie braku winy przez osobę zainteresowaną, 2. wniesienie przez zainteresowanego prośby o przywrócenie terminu, 3. zachowanie siedmiodniowego terminu do wniesienia prośby o przywrócenie terminu, 4. dopełnienia czynności, dla której był ustanowiony przywracany termin.
Przechodząc do oceny zarzutów skargi kasacyjnej w pierwszej kolejności należy stwierdzić, że ocena postępowania skarżącego kasacyjnie nie uzasadnia ani nawet nie uprawdopodabnia braku jego winy w uchybieniu terminowi na dokonanie czynności procesowej.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego należy uznać za prawidłowe stanowisko Sądu pierwszej instancji, który w okolicznościach rozpoznawanej sprawy podzielił rozstrzygnięcie i uzasadnienie organu, który prawidłowo stwierdził, że skarżąca nie wykazała łącznego spełnienia czterech ww. przesłanek wynikających z treści art. 58 § 1 i 2 k.p.a. Skarżąca nie uprawdopodobniła bowiem, iż uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy. Rację ma organ odwoławczy twierdząc, iż skarżąca będąc spółką prawa handlowego, wyposażoną w osobowość prawną i posiadającą reprezentujące ją organy, tym bardziej powinna była dochować szczególnej (należytej) staranności w prowadzeniu własnych spraw, w tym też w zagwarantowaniu prawidłowego odbioru czy wysyłki korespondencji. Reprezentujące spółkę organy obowiązane są do zapewnienia takiej organizacji pracy, by doręczenie pism i ich wysyłanie było zawsze możliwe. Również dołączona do wniosku dokumentacja fotograficzna nie uprawdopodobnia braku winy skarżącej w naruszeniu terminu procesowego. Spółka usiłowała nadać odwołanie w Placówce Pocztowej w ostatnim dniu terminu do jego wniesienia, do czego była uprawniona, na dowód czego przedłożyła organowi wykonane w dniu 3 sierpnia 2022 r., o godzinie 17:55 zdjęcia zamkniętej placówki Poczty Polskiej, jako dowód wskazujący (uprawdopodabniający) na brak winy skarżącej.
Po pierwsze trzeba mieć na uwadze, że skarżąca miała 14 dni na wniesienie odwołania, w którym to terminie nie było przeszkód do jego nadania, gdyż takich nie zgłoszono. Stwierdzenie to nie jest zarzutem wobec skarżącej świadczącym o jej niewłaściwym postępowaniu. Oczywiście nie ma obowiązku nadawania odwołania wcześniej, niż na 5 minut przed zamknięciem placówki operatora zapewniającego skuteczne jego nadanie, ale z całą pewnością należy się liczyć z tym, że zwlekanie do ostatniej chwili może niekiedy uniemożliwić dokonanie czynności. Działania strony postępowania administracyjnego winna cechować szczególna zapobiegliwość i dbałość w dokonywaniu czynności procesowych aby nie można było postawić jej zarzutu winny. Działanie strony z należytą starannością winno cechować przewidywanie, aby uniknąć negatywnych skutków procesowych.
Pomimo jednak zamknięcia tej placówki, jak twierdzi skarżąca, przed terminem jej urzędowania, strona mogła skorzystać również z innej placówki, czego nie uczyniła wskazując jednym zdaniem na brak takiej możliwości. Brak tej możliwości zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wynikał przede wszystkim z tego, że nie sposób było zdążyć dojechać do kolejnej bliskiej placówki pocztowej w 5 minut w najbliższej okolicy, ale ten wybór postępowania obciąża tylko skarżącego. Istniała jednak możliwość znalezienia innej placówki pocztowej o dłuższym czasie pracy, bądź mającej dyżur nawet do godziny 24. Siedziba skarżącego oddalona jest o 40 km od dużego miasta – Łodzi.
Po drugie, jak słusznie zauważył organ i podniósł Sąd, skarżąca mogła powyższe odwołanie przesłać organowi w ustawowym terminie drogą elektroniczną poprzez Elektroniczną Platformę Usług Administracji Publicznej (ePUAP). Powyższego także nie uczyniła, twierdząc, iż zamierzała odwołanie złożyć do organu w formie tradycyjnej, a droga elektroniczna nie jest to droga obowiązkowa. Strona postanowiła natomiast wnieść odwołanie w sposób tradycyjny, z czego nie można jej czynić zarzutu. Należy stwierdzić w tym miejscu, że żadna z form skutecznego doręczania pism terminowych w toczących się postępowaniach administracyjnych czy sądowych, to jest: osobiście w organie, za pośrednictwem Poczty Polskiej czy wreszcie elektronicznie przez ePUAP to nie są drogi obowiązkowe, to są alternatywne drogi skutecznego dokonania w terminie czynności procesowej, a więc dopuszczone przez ustawodawcę dla wywołania określonych skutków prawnych. To do strony zobowiązanej do dokonania czynność należy ich wybór, a w sytuacji niemożności skorzystania z jednej z tych dróg należy starać się skorzystać z innej dostępnej. Jeżeli się z tego rezygnuje świadomie z argumentacją przedstawioną przez skarżącego, mimo 6 godzin na wysłanie korespondencji elektronicznie lub dojechanie do placówki dyżurującej to nie sposób uprawdopodobnić braku winy w uchybieniu terminu. W okolicznościach niniejszej sprawy stanowisko takie jest niezrozumiałe i nie do zaakceptowania.
Zgodnie z uchwałą siedmiu sędziów z dnia 19 października 2015 r., podjętą w sprawie o sygn. akt I OPS 1/15 Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygnął wątpliwości orzecznicze dotyczące stosowania art. 83 § 3 p.p.s.a. i uznał, że oddanie przed upływem przewidzianego prawem terminu pisma procesowego w sprawie sądowoadministracyjnej, w polskiej placówce pocztowej innego operatora niż operator wyznaczony w rozumieniu art. 83 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 178 ust. 1 ustawy Prawo pocztowe, nie skutkuje zachowaniem terminu w sytuacji, gdy pismo dostarczono sądowi po jego upływie. Oddanie zatem, przed upływem ww. 14 dniowego terminu, odwołania w sprawie niniejszej w dniu 3 sierpnia 2022 r., u innego operatora niż operator wyznaczony w rozumieniu art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. (w polskiej placówce pocztowej), nie skutkuje zachowaniem terminu w sytuacji, gdy pismo dostarczono po jego upływie tj. w okolicznościach sprawy – w dniu 5 sierpnia 2022 r. (też: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 6 grudnia 2017 r., sygn. akt II SA/Ke 740/17).
Uzależnienie zachowania terminu wniesienia pisma do organu, od oddania tego pisma w polskiej placówce pocztowej, operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe, zapewnia jednakowe wymagania formalne dla wszystkich stron postępowania. Gwarantuje przy tym pewność prawa i jego przewidywalność, skoro potwierdzenie nadania przesyłki rejestrowanej lub przekazu pocztowego wydane przez placówkę pocztową operatora wyznaczonego ma moc dokumentu urzędowego, w myśl art. 17 ww. ustawy (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 stycznia 2017 r. sygn. akt II OSK 1557/16).
Wskazać należy również, iż brak wiedzy w zakresie jaki podmiot uzyskał status operatora wyznaczonego (Poczta Polska S.A.), nie jest okolicznością niemożliwą, ani nawet trudną do przezwyciężenia. Wobec treści art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. ustalenie, który z operatorów pocztowych posiada status operatora wyznaczonego mieści się też w granicach należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw. Dodatkowo wskazać należy, iż zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowoadministracyjnym, przywrócenie terminu może nastąpić jedynie z ważnych przyczyn. Będzie to miało miejsce tylko wówczas, gdy wystąpi obiektywna uniemożliwiająca dokonanie czynności przeszkoda, niezależna od woli zainteresowanego, której nie mógł usunąć za pomocą sił i środków normalnie dostępnych, przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a przy tym przeszkoda powstała w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej. Przeszkoda ta ma być od strony niezależna, trudna do przezwyciężenia (m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 grudnia 2017 r., sygn. akt: II GSK). A zatem konieczne jest wykazanie braku winy w uchybieniu powyższego terminu. Przy czym, co istotne, przepis art. 58 k.p.a. nie uzależnia uprawnienia do przywrócenia terminu od stopnia zawinienia, co oznacza, że każdy, nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania tej instytucji. Brak winy w uchybieniu terminu podlega ocenie z uwzględnieniem obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy.
Nie jest zatem zasadny zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 p.p.s.a. podnoszony w kasacji w związku z naruszeniem, w ocenie skarżącego art. 58 § 1 k.p.a. w zw. z art. 129 § 2 k.p.a. w zw. z art. 8 § 1 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Potwierdza to też argumentacja uzasadnienia przedstawiona wyżej.
Przywołane przepisy p.p.s.a. są przepisami wynikowymi. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowane jest stanowisko, że mają one charakter ogólny (blankietowy) i określają kompetencje sądu administracyjnego w fazie orzekania. Tego typu przepisy nie mogą zatem stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Strona skarżąca kasacyjnie chcąc powołać się na zarzut naruszenia art. 145 § 1 w zw. z art. 151 p.p.s.a. zobowiązana jest więc bezpośrednio powiązać omawiany zarzut z zarzutem naruszenia konkretnych przepisów, którym – jej zdaniem – Sąd I instancji uchybił w toku rozpoznania sprawy. Naruszenie ww. przepisu jest zawsze następstwem uchybienia innym przepisom, czy to procesowym, czy też materialnym (por. wyroki NSA: z dnia 30 kwietnia 2015 r., I OSK 1701/14, z dnia 29 kwietnia 2015 r., I OSK 1595/14, z dnia 29 kwietnia 2015 r., I OSK 1596/14, z dnia 24 kwietnia 2015 r., I OSK 1088/14, z dnia 8 kwietnia 2015 r., I OSK 71/15, z dnia 9 stycznia 2015 r., I OSK 638/14). Takiego powiązania w rozpatrywanej skardze kasacyjnej nie dokonano skutecznie wobec niewykazania naruszenia art. 58 § 1 k.p.a. Sąd Wojewódzki zasadnie oddalając skargę zobligowany był do wskazania podstawy prawnej rozstrzygnięcia jako art. 151 p.p.s.a.
Wypada jeszcze dodać, że okolicznościach niniejszej sprawy skarżący składając odwołanie po terminie ( 5 sierpnia 2022 r.) spowodował wydanie postanowienia przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska w dacie 16 sierpnia 2022 roku stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia z dnia 14 lipca 2022 r. nakładającego karę pieniężną w wysokości 200 000 zł.
Dopiero w dacie 24 sierpnia 2022 roku, a więc już po wydaniu postanowienia z 16 sierpnia 2022 roku, strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 14 lipca 2022 r. nakładającego karę pieniężną w wysokości 200 000 zł. To postępowanie administracyjne zakończyło się wydaniem w dacie 29 września 2022 roku postanowienia przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska odmawiającego przywrócenia terminu do złożenia odwołania od wyżej wskazanej decyzji nakładającej karę.
Na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 16 sierpnia 2022 roku stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania skarżący złożył w dacie 16 września 2022 roku skargę, a sprawa została zarejestrowana pod sygnaturą IV SA/Wa 2070/22, w której rozstrzygnięcie oddalające skargę zostało zaskarżone skargą kasacyjną, sprawa została oznaczoną sygnaturą III OSK 1340/23. Na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 29 września 2022 roku odmawiające przywrócenie terminu do złożenia odwołania skarżący również złożył skargę, ale w dacie 11 października 2022 roku, a sprawa została zarejestrowana pod sygnaturą IV SA/Wa 2327/22, w której rozstrzygnięcie oddalające skargę zostało zaskarżone skargą kasacyjną, sprawa została oznaczoną sygnaturą III OSK 897/23.
Obie skargi na te postanowienia, stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania i odmawiające przywrócenie terminu do złożenia odwołania zostały rozpoznane przez WSA w Warszawie przez ich oddalenie, jak wskazano wyżej na jednej rozprawie w dacie 24 stycznia 2023 roku w tym samym składzie orzekającym. Przytoczone okoliczności są znane NSA z urzędu.
Mając powyższe względy na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło