III OW 157/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz, Sędziowie Sędzia NSA Piotr Korzeniowski (spr.), Sędzia del. WSA Dariusz Chaciński, po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta P. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Prezydentem Miasta P. a Dyrektorem Zarządu Zlewni w P. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie przez wskazanie organu właściwego do rozpoznania sprawy dotyczącej naruszenia stosunków wodnych na gruncie postanawia: wskazać Dyrektora Zarządu Zlewni w P. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie jako organ właściwy w sprawie. W piśmie z 27 czerwca 2022 r. Prezydent Miasta P. (dalej: "Prezydent") złożył wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim a Dyrektorem Zarządu Zlewni w P. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej: "Dyrektor") przez wskazanie Dyrektora jako organu właściwego do rozpoznania wniosku "o wszczęcie postępowania w sprawie naruszenia stosunków wodnych na gruncie". W treści wniosku podano, iż "w trakcie prowadzenia prac budowlanych ujawniono, że na terenie działki o nr [...] istnieją systemy drenarskie, rurociągi odprowadzające na tę nieruchomość wody opadowe i roztopowe, pochodzące z sąsiednich nieruchomości to jest z działek o nr ewid.: [...] oraz [...], położonych w P. obręb [...]". W uzasadnieniu wniosku Prezydent wskazał, że wykonanie systemów drenarskich, rurociągów, rur odprowadzających wody do ziemi, jest wykonaniem urządzenia wodnego, wymagającym uzyskania pozwolenia wodnoprawnego na podstawie art. 389 pkt 6, w związku art. 16 pkt 65 lit f ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (aktualny t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2625 ze zm.). Zaznaczone przez Prezydenta zostało, że jeżeli nastąpiło wykonanie urządzenia wodnego, sprawa powinna być rozpatrywana w kontekście art. 190, a nie art. 234 Prawa wodnego. Powyższe przepisy różnicują właściwość organów, przed którymi może być załatwiona sprawa likwidacji szkodliwej dla gruntów sąsiednich zmiany stosunków wodnych na gruncie. Jeśli zmiana ta jest spowodowana wykonaniem urządzenia wodnego, jakim są systemy drenarskie, rurociągi, rury odprowadzające wody do ziemi, to organem właściwym do władczej ingerencji jest Dyrektor. W ocenie Prezydenta, skoro nastąpiło wykonanie urządzenia wodnego, to działanie takie wymaga uzyskania pozwolenia wodnoprawnego. Przepis art. 190 ustawy Prawo wodne pozwala zaś nałożyć w drodze decyzji obowiązek likwidacji urządzenia wodnego wykonanego bez stosownego pozwolenia, ustalając warunki i termin wykonania tej czynności, a do wydania decyzji w tym przedmiocie właściwy jest Dyrektor. Dyrektor nie złożył odpowiedzi na wniosek. W zawiadomieniu z 30 maja 2022 r. wskazał, że jest związany żądaniem strony i jego podstawą prawną. Postanowieniem z 9 sierpnia 2022 r., sygn. akt II SO/Rz 4/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie stwierdził swoją niewłaściwość i przekazał sprawę z wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu. Naczelny Sąd Administracyjny zaważył, co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 p.p.s.a.). Spór w tej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy wniosek dotyczący przedmiotowego "korytowania rowu" powinien zostać rozpoznany w trybie art. 190 Prawa wodnego czy też w trybie art. 234 tej ustawy. Zgodnie z art. 190 ust. 13 i ust. 14 Prawa wodnego, jeżeli właściciel urządzenia wodnego nie wystąpił z wnioskiem, o którym mowa w ust. 1 (wniosek o legalizację), lub nie uzyskał decyzji o legalizacji urządzenia wodnego, organ właściwy w sprawach pozwoleń wodnoprawnych na wykonywanie urządzeń wodnych nakłada na właściciela tego urządzenia, w drodze decyzji, obowiązek likwidacji urządzenia, ustalając warunki i termin wykonania tego obowiązku, a także jeżeli właściciel urządzenia wodnego nie uzyskał decyzji o legalizacji urządzenia wodnego, a likwidacja urządzenia jest niemożliwa ze względów technicznych lub ekonomicznych, organ właściwy w sprawach pozwoleń wodnoprawnych na wykonywanie urządzeń wodnych może nałożyć na właściciela tego urządzenia, w drodze decyzji, obowiązek wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. W myśl art. 234 ust. 1 Prawa wodnego właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może: 1) zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich; 2) odprowadzać wód oraz wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie. Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie na skutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich (art. 234 ust. 2 tej ustawy). Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności (art. 234 ust. 3 Prawa wodnego). W pierwszym przypadku organem właściwym jest organ Wód Polskich, zaś w drugim przypadku właściwy jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta. Katalog urządzeń wodnych wynika z definicji sformułowanej w art. 16 pkt 65 lit. a. i f. Prawa wodnego, zgodnie z którą przez urządzenia wodne rozumie się urządzenia lub budowle służące do kształtowania zasobów wodnych lub korzystania z tych zasobów, w tym urządzenia lub budowle piętrzące, przeciwpowodziowe i regulacyjne, a także kanały i rowy oraz wyloty urządzeń kanalizacyjnych służące do wprowadzania ścieków do wód, do ziemi lub do urządzeń wodnych oraz wyloty służące do wprowadzania wody do wód, do ziemi lub do urządzeń wodnych. Złożony wniosek obejmuje "systemy drenarskie, rurociągi odprowadzające na tę nieruchomość wody opadowe i roztopowe", które są urządzeniem wodnym, ponieważ wystarczające jest, że jest urządzeniem służącym do korzystania z zasobów wodnych. W tej sytuacji, organem właściwym w sprawie będzie Dyrektor. Z tych względów i na podstawie art. 15 § 2 ustawy p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.