III OZ 144/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T.L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 12 grudnia 2022 r. sygn. akt: II SA/Kr 207/16 w sprawie ze skargi T.L. na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 17 grudnia 2015 r. znak: ADM 0144-3-247-15/SO w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 12 grudnia 2022 r., sygn. akt: II SA/Kr 207/16 odmówił T.L. przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych zażalenia z dnia 23 września 2019 r. w sprawie ze skargi T.L. na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 17 grudnia 2015 r. znak: ADM 0144-3-247-15/SO w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. W uzasadnieniu postanowienia, po przytoczeniu stanu faktycznego sprawy, Sąd wyjaśnił, że wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie, gdyż skarżący nie uprawdopodobnił braku możliwości uzupełnienia braków w terminie. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy, bowiem w dniu 21 października 2019 r. (również data doręczenia wezwania) został bezprawnie tymczasowo aresztowany i nie miał możliwości technicznych przesłania pism, ani nie miał dostępu do dokumentów, by przesłać pismo z podpisem i odpis. Skarżący nie sprecyzował jednak jak długo pozostawał w areszcie, ani nie uprawdopodobnił przedstawionej przez siebie okoliczności. Nadto, mimo wezwania o uprawdopodobnienie faktu tymczasowego aresztowania skarżący nie udzielił odpowiedzi stwierdzając jedynie, że nie dysponuje stosowną dokumentacją, zaś ta znajduje się w Sądzie Okręgowym w K. Odpowiedź ta wraz z zażaleniem nie została jednak podpisana, mimo stosownego wezwania sądu. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, wskazując, że postanowienie jest krzywdzące, ponieważ oczywiste jest, że nie było możliwe dotrzymanie terminu, skoro został bezprawnie aresztowany. Złożył w tym zakresie wyjaśnienia, a sąd nie wykonał w tym zakresie żadnych czynności, a był do nich zobowiązany. Sąd miał obowiązek poprosić o dokumenty Sąd Okręgowy w K. (aresztowanie postanowieniem Sądu Okręgowego w K., sygn. akt [..]). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Jak wynika z akt sprawy, skarżący został zarządzeniem z dnia 11 marca 2022 r. wezwany do usunięcia braków formalnych wniosku z dnia 14 listopada 2019 r. o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych zażalenia z dnia 23 września 2019 r. na postanowienie z dnia 22 sierpnia 2019 r. poprzez uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu i nadesłanie dowodu potwierdzającego fakt, że w dniu 21 października 2019 r. skarżący został tymczasowo aresztowany i potwierdzającego czasokres zastosowania powyższego środka zapobiegawczego, w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem uznania, że powyższa okoliczność nie została przez skarżącego uprawdopodobniona. W odpowiedzi skarżący poinformował jedynie, że nie posiada "dowodu" na okoliczność bezprawnego aresztowania. Taką dokumentacją dysponuje Sąd Okręgowy w K. i tam trzeba się zwrócić o przesłanie "dowodu". W tych okolicznościach sprawy słusznie uznał Sąd, że nie zachodziły podstawy do przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych zażalenia, wskazując, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, zaś warunkiem dopuszczalności przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie, że dokonanie czynności w terminie nie było możliwe wskutek okoliczności niezależnych, którym nie można było zapobiec mimo dołożenia należytej staranności. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259) dalej p.p.s.a., sąd może na wniosek przywrócić termin, jeżeli strona bez własnej winy nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym. Stosownie do art. 87 § 2 p.p.s.a., warunkiem przywrócenia terminu przez sąd jest uprawdopodobnienie przez stronę braku jej winy w przekroczeniu terminu. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie. Przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy (por. postanowienie NSA z 29 maja 2019 r., sygn. akt I OZ 430/19, CBOiS). Nie ulega wątpliwości, że w reakcji na wezwanie Sądu do przedstawienia dowodu na okoliczność aresztowania, skarżący dowodu takiego nie przedstawił, lakonicznie wskazując, że takie informacje Sąd może uzyskać z Sądu Okręgowego w K. Tymczasem to rolą skarżącego, który domagał się przywrócenia terminu do dokonania czynności, której terminowi uchybił, było wypełnienie wezwania Sądu i przedstawienie na żądanie jakiegokolwiek dokumentu potwierdzającego zarówno podnoszoną okoliczność aresztowania, jak i czasookres tego aresztowania. Sąd administracyjny nie może zastępować strony postępowania i za nią gromadzić dokumentacji na poparcie jej pism procesowych. Ponieważ możliwość przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy, Sąd nie ma podstaw do przywracania terminu stronie wyłącznie w oparciu o gołosłowne twierdzenia. Skoro skarżący nie sprecyzował czasu, w jakim przebywał w areszcie ani nie przedstawił jakiegokolwiek dowodu na podnoszoną okoliczność, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji prawidłowo ocenił wniosek skarżącego, stwierdzając, że skoro nie wskazał on okoliczności uzasadniających przywrócenie mu terminu do wniesienia zażalenia, to nie zachodziły po temu podstawy. Z powołanych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia zażalenia, co skutkowało oddaleniem zażalenia w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.