III OZ 161/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D.O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 21 października 2020 r. sygn. akt III SA/Lu 442/19 o odrzuceniu zażalenia D.O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 15 lipca 2020 r. sygn. akt III SA/Lu 442/19 w sprawie ze skargi D.O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego postanawia uchylić zaskarżone postanowienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 21 października 2020 r. sygn. akt III SA/Lu 442/19 odrzucił zażalenie D.O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 15 lipca 2020 r. sygn. akt III SA/Lu 442/19 o odrzuceniu zażalenia D.O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 12 lutego 2020 r. sygn. akt III SA/Lu 442/19 o odmowie dokonania wykładni wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 14 listopada 2019 r. sygn. akt III SA/Lu 442/19 w sprawie ze skargi D.O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego. W uzasadnieniu postanowienia podał, że stosownie do treści art. 178 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej w skrócie "P.p.s.a."), wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w terminie. W świetle art. 197 § 2 P.p.s.a., do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 19 sierpnia 2020 r. wezwano D.O. do usunięcia braków formalnych jego zażalenia z dnia 17 sierpnia 2020 r. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 15 lipca 2020 r. sygn. akt III SA/Lu 442/19, poprzez złożenie jednego egzemplarza odpisu zażalenia w terminie 7 dni – pod rygorem odrzucenia zażalenia. Wezwanie do usunięcia braku formalnego zażalenia zostało doręczone skarżącemu osobiście w dniu 9 września 2020 r. (karta nr 169 akt sprawy). W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący złożył do akt sprawy pismo z dnia 10 września 2020 r., na odwrocie którego zamieścił pomniejszoną kserokopię zażalenia z dnia 17 sierpnia 2020 r. (karta nr 170 akt sprawy). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wskazał, że zgodnie z art. 47 § 1 P.p.s.a., do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych. Odpisami mogą być także uwierzytelnione fotokopie bądź uwierzytelnione wydruki poczty elektronicznej (art. 47 § 2 P.p.s.a.). W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że istotą odpisu jest odwzorowanie w dowolnej technice pełnej treści składanego pisma. Odpisem pisma procesowego jest każdy dalszy jego egzemplarz, odwzorowany w dowolnej technice, zgodny z oryginałem co do treści. Może to być kopia maszynowa, fotokopia, a także kopia wykonana przy użyciu każdej innej techniki powielania, np. wydruk komputerowy (por. wyrok NSA z dnia 5 marca 2008 r. sygn. akt II OSK 774/06 oraz postanowienia NSA z dnia: 30 czerwca 2009 r. sygn. akt II OSK 927/09 i 23 czerwca 2008 r. sygn. akt I OZ 407/08). W ocenie Sądu pierwszej instancji, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie budzi wątpliwości, że skarżący odpowiedział w ustawowym terminie na wezwanie Sądu do uzupełnienia braków formalnych zażalenia. Nadesłana przez skarżącego kserokopia zażalenia z dnia 17 sierpnia 2020 r., zamieszczona na odwrocie pisma skarżącego z dnia 10 września 2020 r., nie mogła być jednak potraktowana jako odpis w rozumieniu art. 47 § 1 i 2 P.p.s.a., ponieważ jest po pierwsze nieczytelna, a po drugie nie została uwierzytelniona przez skarżącego. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie stwierdził, że skarżący nie uzupełnił braku formalnego zażalenia, a zatem podlegało ono odrzuceniu na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia D.O. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wyraził niezadowolenie z zajętego przez Sąd pierwszej instancji stanowiska. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Wymogi formalne pism składanych w postępowaniu sądowoadministracyjnym (w tym na mocy art. 194 § 3 P.p.s.a. zażalenia) zostały uregulowane w art. 46 P.p.s.a. Na równi z wymogami pisma, o których mowa w art. 46 P.p.s.a., należy traktować wymogi określone w art. 47 P.p.s.a. Przepis art. 47 § 1 P.p.s.a. stanowi, że do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych. Odpisami w rozumieniu § 1 mogą być także uwierzytelnione fotokopie bądź uwierzytelnione wydruki poczty elektronicznej (art. 47 § 2 P.p.s.a.). W sytuacji, gdy brak jest elementu pisma określonego w art. 47 P.p.s.a., obowiązkiem sądu, zgodnie z art. 49 § 1 P.p.s.a., jest wezwanie strony do uzupełnienia lub poprawienia pisma w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Takim przepisem szczególnym jest przepis art. 178 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., stanowiący, iż wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym zażalenie wniesione po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalne, jak również zażalenie, którego braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Powyższe przepisy mają charakter bezwzględnie obowiązujący, a zatem w przypadku nieuzupełnienia przez stronę braków formalnych zażalenia w wyznaczonym terminie, sąd zobowiązany jest do odrzucenia zażalenia. W niniejszej sprawie D.O. wezwano do usunięcia braków formalnych jego zażalenia z dnia 17 sierpnia 2020 r. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 15 lipca 2020 r. sygn. akt III SA/Lu 442/19, poprzez złożenie jednego egzemplarza odpisu zażalenia w terminie 7 dni – pod rygorem odrzucenia zażalenia. Skarżący w zakreślonym terminie złożył do akt sprawy pismo z dnia 10 września 2020 r., na odwrocie którego zamieścił pomniejszoną kserokopię zażalenia z dnia 17 sierpnia 2020 r. W ocenie Sądu pierwszej instancji, skarżący powyższego wezwania nie wykonał prawidłowo, gdyż nadesłana przez niego kserokopia zażalenia była nieczytelna, a ponadto nie została przez skarżącego poświadczona za zgodność z oryginałem. W rozpoznawanej sprawie należało zatem rozważyć, czy w tych okolicznościach faktycznych niewłaściwe wykonanie przez D.O. wezwania w przedmiocie uzupełnienia braków formalnych zażalenia winno skutkować odrzuceniem zażalenia na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wbrew stwierdzeniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie – nadesłana przez skarżącego przy piśmie z dnia 10 września 2020 r. pomniejszona kserokopia zażalenia z dnia 17 sierpnia 2020 r. jest czytelna. Rozważając kwestię związaną z niepoświadczeniem przez D.O. kserokopii zażalenia z dnia 17 sierpnia 2020 r. za zgodność z oryginałem, należy rozróżnić sytuację, w której braki formalne zażalenia nie zostały w ogóle uzupełnione, od sytuacji, gdy skarżący w terminie 7 dni – na wezwanie Sądu – składa wymaganą ilość odpisów, jednak czyni to w sposób częściowo wadliwy, a więc bez ich poświadczenia za zgodność z oryginałem. Wskazać należy, iż odpisem pisma procesowego jest każdy jego dalszy egzemplarz zgodny z oryginałem. Sąd pierwszej instancji trafnie zauważył, że istotą odpisu jest – odwzorowanie w dowolnej technice pełnej treści składanego pisma. Może to być kopia maszynowa, a także kopia wykonana przy użyciu każdej innej techniki powielania np. wydruk komputerowy (por. postanowienia NSA z dnia: 11 października 2018 r. sygn. akt II OZ 962/18 i 21 czerwca 2018 r. sygn. akt II OZ 619/18). Podstawowym wymogiem odpisu pisma procesowego pozostaje jego zgodność, tj. wierność treści z oryginałem (por. R. Hauser i M. Wierzbowski (red.) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 3, s. 274). W orzecznictwie dominuje pogląd, zgodnie z którym w sytuacji, gdy wezwanie Sądu zostało wykonane w ten sposób, że strona nadesłała kserokopie, a więc egzemplarze odpowiadające treści złożonego środka zaskarżenia, a jedynie nie poświadczono ich za zgodność z oryginałem, to jego odrzucenie byłoby dotknięte nadmiernym formalizmem. Odrzucenie takiego pisma nie znajduje uzasadnienia w treści art. 47 § 1 w zw. z art. 49 P.p.s.a., ponieważ nie ma przeszkód, żeby pismo to – mimo wspomnianych niedociągnięć – mogło otrzymać prawidłowy bieg. Trafności tego poglądu nie zmienia stanowisko przyjęte w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2013 r. sygn. akt I OPS 13/13, odnoszące się do sytuacji niedołączenia przez stronę skarżącą prawidłowej liczby odpisów i ich załączników oraz ich złożenia już po terminie zakreślonym w zarządzeniu wzywającym do usunięcia braków formalnych skargi (por. postanowienia NSA z dnia: 21 czerwca 2018 r. sygn. akt II OZ 619/18; 8 czerwca 2011 r. sygn. II OZ 484/11; 14 lutego 2012 r. sygn. I OZ 84/12; 23 czerwca 2017 r. sygn. II OZ 669/17 i 6 września 2017 r. sygn. II OZ 857/17). Naczelny Sąd Administracyjny mając powyższe na uwadze uznał, że odrzucenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zażalenia D.O. w oparciu o art. 178 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. było niezasadne. Złożony przez skarżącego w zakreślonym w wezwaniu terminie odpis zażalenia z dnia 17 sierpnia 2020 r. był zgodny w treści z oryginałem i czytelny. Odmienna ocena ustaleń dokonanych w sprawie oznaczałaby ograniczenie stronie konstytucyjnego prawa do sądu, o którym mowa w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP i uniemożliwiałaby ochronę jej praw. Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 21 października 2020 r. o odrzuceniu zażalenia zostało zatem wydane z naruszeniem art. 178 w zw. z art. 197 § 2 w zw. z art. 47 § 1 i 2 P.p.s.a. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł, jak w postanowieniu.