III OZ 230/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sławomir Wojciechowski po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia L.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 lutego 2026 r. sygn. akt II SA/Po 527/25 odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi L.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 09 maja 2025 r. nr SKO-4201/6/25 w przedmiocie nakazania przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 12 lutego 2026 r., sygn. akt II SA/Po 527/25, na podstawie art. 61 § 3 i 5 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualnie obowiązujący tekst jednolity Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej jako p.p.s.a.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił wstrzymania zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 09 maja 2025 r. nr SKO-4201/6/25 w przedmiocie nakazania przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej. W uzasadnieniu ww. postanowienia WSA w Poznaniu stwierdził, że we wniesionej skardze na opisaną powyżej decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] zawarto wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Wniosek ten nie został jednak uzasadniony. W dalszej części uzasadnienia Sąd I instancji wyjaśnił, ze ciężar wykazania przesłanek wstrzymania przez sąd zaskarżonego aktu spoczywa na stronie, która domaga się wstrzymania wykonania aktu. Strona ta powinna przekonać Sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej, a uzasadnienie wniosku winno odnosić się do konkretnych zdarzeń, świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione. Twierdzenia te powinny zaś zostać poparte stosownymi dokumentami. Zdaniem WSA w Poznaniu, nie wystarczy zatem jedynie złożenie wniosku, a nawet przytoczenie w jego uzasadnieniu okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonywania orzeczenia. Co więcej, jak podkreślił dalej Sąd, nie wystarczy również, by okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji występowały w sprawie - sąd musi mieć o nich wiedzę i możliwość zweryfikowania tej wiedzy, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę. Z uwagi na brak wykazania przez skarżącą przesłanek do zastosowania instytucji ochrony tymczasowej Sąd odmówił wstrzymania zaskarżonej przez nią decyzji. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca. Wystąpiła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonania decyzji do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a, poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że w sprawie nie wykazano ryzyka wyrządzenia znacznej szkody ani trudnych do odwrócenia skutków, podczas gdy wykonanie decyzji przed rozpoznaniem skargi doprowadzi do nieodwracalnych skutków majątkowych i faktycznych oraz realnie zagrozi podstawom egzystencji mojej rodziny. W jego uzasadnieniu podniosła m.in., że jak wskazywała już w toku postępowania administracyjnego i sądowego, koszt samych prac budowlanych - przy uwzględnieniu odległości sieci od nieruchomości – wynosi około 7.000-10.000 zł. Do tej kwoty dochodzą jeszcze koszty projektu uzgodnień oraz robót odtworzeniowych. Podkreśliła, że jest to dla niej kwota nieosiągalna, ponieważ utrzymuje się wyłącznie ze świadczenia opiekuńczego w związku ze sprawowaniem całodobowej opieki nad ciężko niepełnosprawną siostrą, która wymaga stałej pomocy w czynnościach życia codziennego. Jednocześnie składająca zażalenie zaznaczyła, że jej dochód pozostaje jedynym źródłem utrzymania studiującej córki, która również posiada orzeczoną niepełnosprawność. W tej zaś sytuacji dochody skarżącej pokrywają wyłącznie bieżące potrzeby życiowe i koszty leczenia oraz utrzymania osób pozostających pod jej opieką. Skarżąca do zażalenia nie dołączyła jakichkolwiek dokumentów potwierdzających podniesione okoliczności. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W niniejszej sprawie, jak słusznie wyjaśnił Sąd I instancji - powołując zresztą orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego – ciężar wykazania przesłanek do zastosowania instytucji ochrony tymczasowej spoczywa każdorazowo na skarżącym. NSA w składzie rozpoznającym niniejsze zażalenie w pełni podziela pogląd prawny, zgodnie z którym, obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. spoczywa na wnioskodawcy. Oznacza to, że uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu musi w sposób przekonujący pokazać konkretne relacje między brakiem wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, a wystąpieniem zagrożenia ziszczenia się przesłanek określonych w art. 61 § 3 ww. ustawy. Argumentacja przedstawiona we wniosku powinna odnosić się do konkretnych okoliczności, pozwalających stwierdzić, czy są podstawy do jego uwzględnienia. Co równie istotne, z przepisu art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika, że ciężar udowodnienia tych przesłanek obejmuje stan faktyczny od chwili przekazania sądowi skargi aż do chwili dokonywania oceny zasadności wniosku, przy czym ustawodawca przewidział możliwość wystąpienia wszelkich zmian w tym stanie i w treści art. 61 § 4 p.p.s.a. przewidział odpowiadającą tym zmianom możliwość zmiany lub uchylenia postanowienia w sprawie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w każdym czasie - właśnie "w razie zmiany okoliczności". Z powyższej regulacji wynikają dla skarżącej (żalącej się) określone skutki prawne. Po pierwsze, nie wystarczy, jak słusznie zauważył Sąd I instancji, samo złożenie wniosku bez wykazania przesłanki niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (co w przypadku skarżącej przekłada się na przedstawienie aktualnych dokumentów obejmujących jej sytuację materialną i rodzinną w zestawieniu z co najmniej kosztorysowymi kosztami wykonania decyzji). Po drugie zaś, nie wystarczy samo powoływanie się na wcześniej złożone w tym zakresie oświadczenia podczas postępowania administracyjnego. Jak już wskazano powyżej po przekazaniu skargi sąd administracyjny dokonuje samodzielnej, aktualnej oceny, ale zawsze na wniosek skarżącego zawierający aktualne informacje (dokumenty) popierające jego zasadność. Sąd administracyjny nie prowadzi, w przypadku wystąpienia przez skarżącego z wnioskiem o udzielenie ochrony tymczasowej, postępowania dowodowego z urzędu. To z tego powodu należało uznać wniesione zażalenie za pozbawione usprawiedliwionych podstaw. Oto bowiem również na etapie jego wniesienia skarżąca nie wykazała stosownymi dokumentami istnienia podstaw do wstrzymania zaskarżonej decyzji, a istniejący na etapie wydawania zaskarżonego postanowienia brak wykazania przesłanek ustawowych nie został przez skarżącą podważony. Nie oznacza to oczywiście, że w przypadku skorzystania przez skarżącą z inicjatywy dowodowej zaskarżone postanowienie nie będzie mogło być uchylone lub zmienione, na co wprost zezwala przywołany powyżej przepis art. 61 § 4 p.p.s.a. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., oddalił wniesione zażalenie.