III OZ 348/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 14 lipca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 marca 2023 r., sygn. akt II SA/WA 393/21 o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędzi WSA Danuty Kani od orzekania w sprawie ze skargi A.Z. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z siedzibą w Radomiu z dnia 15 grudnia 2020 r., nr 194/20 w przedmiocie odmowy wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, postanowieniem z dnia 30 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Wa 393/21, oddalił wniosek A.Z. o wyłączenie sędzi WSA Danuty Kani od orzekania w sprawie na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z siedzibą w Radomiu z dnia 15 grudnia 2020 r. w przedmiocie odmowy wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy. W motywach rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji przytoczył treść art. 18 i art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej "P.p.s.a.") i wyjaśnił, że przyczyny wyłączenia sędziego z mocy prawa zostały wymienione w art. 18 P.p.s.a., natomiast przyczyna wyłączenia sędziego na wniosek została określona w art. 19 P.p.s.a. W ocenie WSA w Warszawie, w sprawie nie zachodzi żadna okoliczność wymieniona w art. 18 § 1 pkt 1-7 oraz w art. 18 § 3 P.p.s.a., która uzasadniałaby wyłączenie sędziego z mocy ustawy. Nie zachodzą również okoliczności, o których mowa w art. 19 P.p.s.a., tj. takie, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w niniejszej sprawie. Skarżący bowiem nie podniósł, ani nie uprawdopodobnił zaistnienia okoliczności wymienionych w powołanych powyżej przepisach, mogących stanowić podstawę wyłączenia sędziego z mocy ustawy lub na wniosek, gdyż za takie nie mogą być uznane zdarzenia, które wskazał w złożonym wniosku o wyłączenie sędziego. Podkreślenia wymaga, że pojęcie "uzasadniona wątpliwość", dotyczy wątpliwości co do bezstronności sędziego, która uzasadniona jest obiektywnymi powodami, czyli takimi, które pozostają w związku przyczynowym między ich wystąpieniem, a powstaniem oceny, że prawdopodobne jest, iż w tych okolicznościach sędzia może okazać się nieobiektywny. Argumenty skarżącego uzasadniające wniosek o wyłączenie sędziego nie stanowią podstawy wyłączenia sędziego i tym samym należy uznać, iż brak jest podstaw do ich uwzględnienia. Stanowią one przejaw subiektywnych odczuć skarżącego, nie znajdują natomiast oparcia w obiektywnych okolicznościach. Niezadowolenie ze sposobu rozstrzygnięcia postępowań sądowych, w których sędzia objęta wnioskiem orzekała jako sędzia sprawozdawca (II SA/Wa 1101/19) lub jako członek składu orzekającego (II SA/Wa 1082/20) nie stanowi podstawy wyłączenia, bowiem zarzuty takie mogły zostać podniesione w trybie odwoławczym do rozstrzygnięć. Sąd zwrócił uwagę, że wyłączenie sędziego na podstawie art. 19 P.p.s.a. ma zapewnić obiektywizm sądu, jednakże nie może być traktowane jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu swoich interesów. W konsekwencji, nie może służyć umożliwieniu stronie wybierania składów sędziowskich według jej subiektywnego odczucia. Subiektywny pogląd strony co do trafności orzeczenia podjętego z udziałem danego sędziego nie stanowi bowiem przesłanki wyłączenia sędziego od rozpoznania danej sprawy, podobnie jak sam fakt, że sędzia, którego wyłączenia domaga się skarżący, był sprawozdawcą w innej sprawie z jego udziałem. Z powyższym postanowieniem nie zgodził się skarżący, który wniósł zażalenie, domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli wcześniej, wskazanych w ustawie związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Poza wypadkami wyłączenia z mocy samego prawa (art. 18 § 1 P.p.s.a.), wyłączenie sędziego następuje na jego żądanie lub wniosek strony wówczas, jeżeli zachodzą takie okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do bezstronności sędziego w danej sprawie (art. 19 P.p.s.a.). W ocenie Naczelnego Sądu administracyjnego, Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki uzasadniające wyłączenie sędziego, zarówno z mocy art. 18 § 1-3, jak i na podstawie art. 19 P.p.s.a. Zarzuty stawiane sędzi mają charakter czysto subiektywny i jako takie nie mogą przynieść spodziewanego rezultatu. Podkreślić należy, że subiektywne przekonanie strony o braku bezstronności sędziego z uwagi na wynik poprzednio rozpoznawanych spraw, w których wnioskodawca był stroną, nie stanowi podstawy do wyłączenia sędziego. Przeświadczenie strony co do tego, że sędzia prowadziła postępowanie wadliwie, z naruszeniem przepisów prawa, nie stanowi przesłanki uzasadniającej w myśl art. 19 P.p.s.a., wyłączenie sędziego, gdyż tego rodzaju zarzuty mogą zostać podniesione w trybie odwoławczym, na co zasadnie zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji. Podkreślenia także wymaga, że wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez sędziego, którego wniosek dotyczy. Sędzia, co do której złożony został wniosek wyłączenie, złożyła oświadczenie, w którym wskazała, że nie zachodzi okoliczność z art. 19 P.p.s.a., tj. tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do jej bezstronności w rozpoznaniu sprawy. Ponadto oświadczyła, że w niniejszej sprawie nie zachodzi także żaden z powodów wyłączenia z mocy ustawy, wymienionych w art. 18 P.p.s.a. Tym samym – wobec niewskazania jakichkolwiek okoliczności, które mogłyby podważyć prawdziwość tego oświadczenia, stwierdzić trzeba, że postanowienie Sądu pierwszej instancji oddalające wniosek o wyłączenie sędzi było zgodne z prawem. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu