III OZ 366/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 14 czerwca 2023 r., sygn. akt III SA/Po 1098/22 o uzupełnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 kwietnia 2023 r. o sygn. akt III SA/Po 1098/22 wydanego w sprawie ze skargi R. S. na decyzję Prezesa Wojskowego Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 15 września 2022 r., nr 53/22 w przedmiocie przyznania dodatku wyrównawczego dla sędziów postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po rozpoznaniu wniosku R. S. (dalej także jako: skarżący) o uzupełnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 kwietnia 2023 r., sygn. akt III SA/Po 1098/22, którym Sąd I instancji uchylił decyzję Prezesa Wojskowego Sądu Okręgowego w Poznaniu (dalej także jako: organ) z dnia 15 września 2022 r., nr 53/22 oraz poprzedzającą ja decyzję Prezesa Wojskowego Sądu Garnizonowego w W. z dnia 25 lipca 2022 r., nr 24/22 w przedmiocie przyznania dodatku wyrównawczego dla sędziów, postanowieniem z dnia 14 czerwca 2023 r., sygn. akt III SA/Po 1098/22 uzupełnił ww. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w ten sposób, że w sentencji wyroku dotychczasową jej treść oznaczył jako pkt 1 i dodał pkt 2 sentencji wyroku w brzmieniu "zasądza od Prezesa Wojskowego Sądu Okręgowego w Poznaniu na rzecz skarżącego R. S. kwotę 270 (dwieście siedemdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania". W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że rozpoznając skargę skarżącego orzekł o całości skargi, uchylając decyzje organów obu instancji, ale nie zamieścił w wyroku dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi powinien był zamieścić z urzędu, tj. orzeczenia co do zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, który to zwrot przysługuje w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu podkreślił, że z uwagi na to, że uwzględnił skargę skarżącego, który wniósł o przyznanie mu należnych kosztów, to przysługiwał mu powyższy zwrot. Następnie Sąd I instancji wyjaśnił, że skarżący nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych, czyli opłat sądowych (wpisu i opłaty kancelaryjnej) i zwrotu wydatków (art. 211-213 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), gdyż skarży działanie organu w sprawie ze stosunku służbowego (art. 239 § 1 pkt 1 lit. d ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), ale jest jednocześnie reprezentowany przez adwokata, a więc zwrot kosztów postępowania dotyczy w jego przypadku wyłącznie niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez adwokata, do których zgodnie z art. 205 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zalicza się wynagrodzenie adwokata, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata. Odrębne przepisy zawiera zaś rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie. Natomiast zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a ww. rozporządzenia stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna - stawkę obliczoną na podstawie § 2. Sąd I instancji wskazał, że w skardze zakwestionowano obliczenie dodatku wyrównawczego i wynagrodzenia według drugiej, a nie trzeciej stawki wynagrodzenia zasadniczego sędziów. Następnie wyjaśnił, że wynagrodzenie zasadnicze sędziego określa się w stawkach, których wysokość ustala się z zastosowaniem mnożników podstawy ustalenia wynagrodzenia zasadniczego, o której mowa w art. 91 § 1 lit. c ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych. Stawki wynagrodzenia zasadniczego na poszczególnych stanowiskach sędziowskich oraz mnożniki służące do ustalenia wysokości wynagrodzenia zasadniczego sędziów w poszczególnych stawkach, określa natomiast załącznik do ww. ustawy. W związku z tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wskazał, że zgodnie z art. 91 § 1 lit. c ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych podstawę ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego w danym roku stanowi przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale roku poprzedniego, ogłaszane w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 20 pkt 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, z zastrzeżeniem § 1d. Zgodnie zaś z art. 8 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2022, w roku 2022 podstawę ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego, o której mowa w art. 91 § 1 lit. c ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych, stanowi przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale 2020 roku ogłoszone w komunikacie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Podstawę, o której mowa w ust. 1, zwiększa się o kwotę 26 zł (art. 8 ust. 2 powyższej ustawy). Jak podał Sąd I instancji w drugim kwartale 2020 roku przeciętne wynagrodzenie wynosiło 5024,48 zł, co daje łącznie 5050,48 zł. Wysokość ta przemnożona przez drugą stawkę wynagrodzenia zasadniczego sędziego (2,17) daje 10 959,55 zł, a kwota ta powiększona o dodatek za długoletnią pracę (17%), wynosi 12 822,68 zł. Z kolei 5 050,48 zł przemnożone przez trzecią stawkę wynagrodzenia zasadniczego sędziego (2,28) daje 11 515,09 zł, a kwota ta powiększona o dodatek za długoletnią pracę (17%), wynosi 13 472,59 zł. Różnica zatem między 13 472,59 zł a 12 822,68 zł wynosi 649,91 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu podkreślił, że w sprawie przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna, którą jest ta różnica. Jednak jak wyjaśnił, dotyczy ona miesiąca, a nie roku, stąd nie jest zasadne mnożenie jej przez 12. W związku z powyższym Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z § 2 pkt 2 (błędnie wskazanym w uzasadnieniu postanowienia jako pkt 4) ww. rozporządzenia stawka minimalna wynosi przy wartości przedmiotu sprawy powyżej 500 zł, a do 1500 zł - 270 zł i taką też kwotę zasądził na rzecz skarżącego tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu dodał przy tym, że nie jest zasadny wniosek skarżącego o zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów zastępstwa procesowego w wysokości sześciokrotności stawki minimalnej, gdyż sprawa nie wymagała przeprowadzenia rozprawy, a w takiej sytuacji opłatę ustala się w wysokości równej stawce minimalnej (§ 15 ust. 2 rozporządzenia). Niezależnie od tego, zdaniem Sądu I instancji nie zostały spełnione warunki do ustalenia opłaty w wysokości przewyższającej stawkę minimalną, o których mowa w § 15 ust. 3 rozporządzenia, gdyż pełnomocnik skarżącego przystąpił do sprawy już po sporządzeniu skargi i oprócz wniosku o zasądzenie kosztów postępowania i wniosku o uzupełnienie w tym zakresie wyroku nie złożył żadnych pism w sprawie, której wartość przedmiotu nie jest wysoka, a sprawa nie jest zawiła. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia skarżącego, w którym zarzucając naruszenie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w związku z § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, poprzez jego niezastosowanie, skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia w kierunku postulowanym w treści zażalenia, poprzez zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kwotę 1 800 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, w oparciu o § 2 pkt 4 ww. rozporządzenia, jako kwoty minimalnej w przypadku wyrokowania przez sąd poza rozprawą. Skarżący podniósł, że jego zdaniem zaskarżone postanowienie – jakkolwiek uwzględniało wniosek o uzupełnienie wyroku, to niezależnie od tego jest obarczone wadą, która sprowadza się do błędnego obliczenia przysługującego skarżącemu zwrotu wydatków z tytułu ustanowienia w sprawie pełnomocnika. W ocenie skarżącego kluczowe w niniejszej sprawie jest ustalenie co określała/obejmowała zaskarżona przez stronę decyzja/decyzje. W związku z tym skarżący podkreślił, że wydane w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia organów określały/ustalały przysługujące mu należności z tytułu stosunku służbowego, które to należności nie są świadczeniami jednorazowymi, lecz są wypłacane co miesiąc. Nie kwestionując zatem dokonanych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu obliczeń w zakresie różnicy pomiędzy wynagrodzeniem zasadniczym sędziego w drugiej i w trzeciej stawce awansowej, skarżący podkreślił jednak, że decyzje tego typu obejmują swoim zakresem określoną należność pieniężną, która nie jest świadczeniem jednorazowym. Skarżący zwrócił uwagę na to, że żadna ze skarżonych decyzji nic dotyczyła jednego miesiąca, stąd też jego zdaniem nie można zgodzić się z tezą przedstawioną przez Sąd I instancji, że "dotyczy ona miesiąca, a nie roku", a więc nie było zasadne mnożenie jej przez 12. Zdaniem skarżącego, przy ustalaniu tego co obejmowały swoim zakresem zaskarżone decyzje, uwzględnić należy okresowy charakter przysługujących skarżącemu świadczeń, jakim są uposażenia z tytułu pełnionej zawodowej służby wojskowej - należne mu i wypłacane co miesiąc w oparciu o zaskarżone decyzje. Skarżący podkreślił bowiem, że organ nie wydaje co miesiąc odrębnej decyzji dotyczącej uposażenia przysługującego za kolejny miesiąc służby wojskowej. Wychodząc z założenia racjonalności ustawodawcy należy zatem jego zdaniem przyjąć, że gdyby skarżącemu jako żołnierzowi zawodowemu przysługiwała normalna droga sądowa na drodze procesu cywilnego, to wówczas w pozwie musiałby on wskazać kwotę wartości przedmiotu sporu stanowiącą 12-krotność owej różnicy. Dlatego też w ocenie skarżącego od samego początku logicznym wydawało się, że przedmiotem zaskarżenia w sprawie jest należność pieniężna stanowiąca właśnie 12-krotność różnicy uposażenia obliczonego według dwóch różnych stawek awansowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie mogło zostać uwzględnienie. W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje konieczność uzupełnienia wydanego w sprawie wyroku o postanowienie w przedmiocie zasądzenia od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Skarżący kwestionuje jednak wysokość zasądzonych na jego rzecz kosztów podnosząc, że winny one zostać zasądzone w oparciu o § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w związku z § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2026 r., poz. 215), a nie tak jak przyjął Sąd I instancji – w oparciu o § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w związku z § 2 pkt 2 ww. rozporządzenia. W ocenie skarżącego przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie obejmował 12-krotność różnicy pomiędzy wynagrodzeniem zasadniczym sędziego obliczonym na podstawie drugiej, a tym obliczonym na podstawie trzeciej stawki awansowej, a nie tak jak przyjął Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu wyłącznie wysokość równą jednokrotności obliczonej w sprawie różnicy. Argumentacja skarżącego nie mogła jednak odnieść zamierzonego skutku. Podkreślenia na wstępie wymaga, że stosownie do art. 199 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przepisy o zwrocie kosztów postępowania należy zatem traktować jako wyjątki od zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania, związanych z jej udziałem w sprawie. Zgodnie z art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. W myśl zaś art. 205 § 2 p.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Wysokość wynagrodzenia adwokata reprezentującego skarżącego w niniejszej sprawie ustalić należało w oparciu o § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackie, zgodnie z którym stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji, w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna - stawkę obliczoną na podstawie § 2. Słusznie natomiast Sąd I instancji przyjął, że wartość przedmiotu sporu mieści się w niniejszej sprawie w granicach wskazanych w pkt 2 § 2 rozporządzenia, tj. powyżej 500 zł do 1500 zł, a nie jak twierdzi skarżący w granicach wskazanych w pkt 4 § 2 rozporządzenia, tj. powyżej 5000 zł do 10 000 zł, przy przyjęciu, że przedmiot sporu stanowi 12-krotność różnicy pomiędzy wynagrodzeniami sędziego wyliczonymi na podstawie drugiej oraz trzeciej stawki awansowej. Zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja dotyczyła przyznania skarżącemu dodatku wyrównawczego dla sędziów oraz ustalenia składników porównywalnego wynagrodzenia w wymiarze miesięcznym, a nie rocznym. W związku z tym wbrew twierdzeniom skarżącego nie było podstaw do wyliczania jako wartości należności stanowiącej przedmiot sporu 12-krotności różnicy pomiędzy wynagrodzeniami sędziego ustalonymi na podstawie drugiej oraz trzeciej stawki awansowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zasadnie zatem obliczył wysokość kosztów zasądzonych od organu na rzecz skarżącego, a argumentacja zawarta w zażaleniu skarżącego w okolicznościach niniejszej sprawy nie mogła odnieść skutku. Wobec powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.