III OZ 374/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 15 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia X sp. z o.o w likwidacji z siedzibą w P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 lutego 2024 r. sygn. akt IV SA/Wa 2955/23 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi X sp. z o.o w likwidacji z siedzibą w P. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 19 października 2023 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wymiaru kary biegnącej postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 15 lutego 2024 r., sygn. akt IV SA/Wa 2955/23, odmówił X sp. z o.o w likwidacji z siedzibą w P. wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 19 października 2023 r., nr [...], w przedmiocie ustalenia wymiaru kary biegnącej. W uzasadnieniu wskazał, że po pierwsze bezpośrednim następstwem wydania decyzji w przedmiocie ustalenia wymiaru kary biegnącej nie jest obowiązek jej zapłaty. Decyzja ta nie określa bowiem obowiązku zapłaty kary w określonej wysokości. W zakresie wymierzenia kary, którą zobowiązany będzie uiścić podmiot, konieczne jest wszczęcie odrębnego postępowania w przedmiocie wymierzenia kary. Dopiero na podstawie ostatecznych decyzji określających wymiar kary biegnącej, wojewódzki inspektor ochrony środowiska, podejmie decyzję o wymierzeniu kary (art. 302 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska). Tym samym, dopiero wydanie przez organ decyzji o wymierzeniu kary, na podstawie art. 302 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. 2022 r., poz. 2556, ze zm.) – dalej: "ustawa - Prawo ochrony środowiska", nakłada obowiązek uiszczenia określonej kwoty kary i podlega przymusowemu wykonaniu zatem zaskarżona decyzja nie może spowodować niebezpieczeństwa trudnych do odwrócenia skutków. Po drugie, w okolicznościach niniejszej sprawy Sąd meriti wskazał, że warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione. Wnioskujący musi dokładanie przytoczyć okoliczności, które przemawiają za wstrzymaniem wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, gdyż od uprawdopodobnienia niebezpieczeństwa wystąpienia znacznej szkody i negatywnych skutków zależy orzeczenie Sądu. Skarżąca w uzasadnieniu wniosku wskazała, że spółka jest w trakcie likwidacji i zobowiązanie do uiszczenia wymierzonej kary jakie mogłoby nastąpić utrudniłoby proces likwidacji. Spółka nie załączyła jednak żadnych dokumentów finansowych obrazujących obecną sytuację majątkową. Dokumenty te umożliwiły by Sądowi ocenę chociażby wypłacalności spółki. Uwzględniając powyższe Sąd Wojewódzki stwierdził, że we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji skarżący nie uprawdopodobnił niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody ani trudnych do odwrócenia skutków. Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, ze zm.) – dalej: "P.p.s.a.", Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji postanowienia. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła X sp. z o.o w likwidacji z siedzibą w P. Zaskarżając rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji, zarzucono naruszenie art. 301 ust. 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 300 ust. 1, 2 i 4 ustawy - Prawo ochrony środowiska w zw. z art. 61 § 3 P.p.s.a., poprzez ich błędne zastosowanie polegające na uznaniu, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki do wstrzymania wykonania decyzji tj., że przystąpienie do wykonania decyzji nie prowadzi do niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, co doprowadziło do bezzasadnej odmowy wstrzymania wykonania decyzji (odmowy wstrzymania wykonania decyzji w sytuacji, gdy zostały spełnione ustawowe przesłanki do udzielenia ochrony tymczasowej). Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 1 P.p.s.a., wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Stosownie zaś do art. 61 § 3 P.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. W ocenie Sądu pierwszej instancji, znaczenie w niniejszej sprawie ma okoliczność, że decyzja o ustaleniu wymiaru kary biegnącej, z uwagi na swój charakter, nie podlega wykonaniu, a tym samym nie jest możliwe orzeczenie w stosunku do tego aktu o wstrzymaniu jej wykonania. Ze stanowiskiem takim nie można się zgodzić. Przepis art. 61 § 3 P.p.s.a. zakreśla katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Do przesłanek tych należy niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Jednocześnie ustawodawca wyłączył stosowanie art. 61 § 3 P.p.s.a. w stosunku do przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie oraz aktów, które nie podlegają wstrzymaniu na podstawie odrębnych przepisów. Żaden z przepisów ustawy P.p.s.a. ani też żaden przepis szczególny, nie wyłącza stosowania art. 61 § 3 P.p.s.a. wobec aktów, które nie podlegają wykonaniu, a w szczególności nie podlegają wykonaniu w drodze egzekucji administracyjnej. Oznacza to, że każdy (ze wskazanymi wyżej wyjątkami) akt zaskarżony do wojewódzkiego sądu administracyjnego może podlegać wstrzymaniu, o ile wnioskodawca uprawdopodobni zaistnienie przesłanek, o których mowa w cytowanym art. 61 § 3 P.p.s.a. (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 23 lutego 2012 r. sygn. II OZ 92/12, LEX nr 1138302 i z dnia 27 listopada 2013 r. sygn. II OZ 1074/13, LEX nr 1395000). Zażalenie nie zasługiwało jednak na uwzględnienie, ponieważ pomimo częściowo nieprawidłowego uzasadnienia, zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego spółka nie uprawdopodobniła przesłanek wskazanych w cytowanym przepisie. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych zdarzeń świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione. Natomiast złożony przez skarżącą wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji zawiera jedynie lakoniczne uzasadnienie, które sprowadza się do stwierdzenia, że uiszczenie kary biegnącej doprowadzi do niepowetowanej szkody. Obowiązek uprawdopodobnienia, a nie udowodnienia okoliczności uzasadniających wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, nie oznacza, że strona może poprzestać na gołosłownych, lakonicznych oświadczeniach. W przypadku wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nakładającej określony obowiązek o charakterze pieniężnym lub, jak w tym przypadku, stanowiącej podstawę do wydania decyzji nakładającej tego rodzaju obowiązek, strona jest zatem zobowiązana przedstawić przede wszystkim swoją sytuację finansową w relacji do wysokości tego świadczenia oraz uprawdopodobnić, że uiszczenie danej kwoty pieniężnej spowoduje wyrządzenie znacznej szkody lub spowoduje trudne do odwrócenia skutki. Tego rodzaju przesłanek spółka nie wskazała we wniosku złożonym do Sądu pierwszej instancji, jak i w zażaleniu. Z tych względów i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.