III OZ 409/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz po rozpoznaniu w dniu 18 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia L. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 lipca 2024 r., sygn. akt II SA/Wa 1998/23 o odmowie sporządzenia uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi L. C. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 31 sierpnia 2023 r., nr 992700.620.577.2023-SWO w przedmiocie odmowy przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 3 lipca 2024 r., sygn. akt II SA/Wa 1998/23 odmówił L. C. (dalej także jako: skarżący) sporządzenia uzasadnienia wyroku Sądu I instancji z dnia 8 maja 2024 r., sygn. akt II SA/Wa 1998/23, na mocy którego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym, oddalił skargę skarżącego na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 31 sierpnia 2023 r., nr 992700.620.577.2023-SWO o odmowie przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. W uzasadnieniu postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że zgodnie art. 141 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uzasadnienie wyroku sporządza się z urzędu w terminie czternastu dni od ogłoszenia wyroku albo podpisania sentencji wyroku wydanego na posiedzeniu niejawnym, z zastrzeżeniem § 2. W sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Uzasadnienie wyroku sporządza się w terminie czternastu dni od dnia zgłoszenia wniosku (art. 141 § 2 ustawy). Odmowa sporządzenia uzasadnienia wyroku następuje postanowieniem wydanym na posiedzeniu niejawnym (art. 141 § 3 ustawy). Biorąc pod uwagę treść powołanych wyżej przepisów Sąd I instancji stwierdził istnienie wymogu dokonania czynności procesowej zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia w określonym terminie, liczonym od dnia ogłoszenia wyroku lub od doręczenia odpisu jego sentencji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyjaśnił, że zasadą jest, że bieg terminu do zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku wyznaczony jest chwilą jego ogłoszenia (doręczenia odpisu). Tym samym w ocenie Sądu I instancji czynność polegająca na złożeniu wniosku zarówno przed rozpoczęciem biegu tego terminu, jak i po jego upływie, jest dokonana z naruszeniem ustawowego terminu, a więc wniosek taki należy uznać za bezskuteczny, co skutkuje odmową sporządzenia uzasadnienia wyroku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyjaśnił, że skoro doręczenie odpisu sentencji wydanego w sprawie wyroku nastąpiło w dniu 15 maja 2024 r., to od tego dnia rozpoczął bieg termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia przedmiotowego wyroku. W związku z powyższym Sąd I instancji stwierdził, że siedmiodniowy termin na złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku upłynął w dniu 22 maja 2024 r., a zatem złożony przez pełnomocnika skarżącego w dniu 17 czerwca 2024 r. wniosek uznać należało za złożony z uchybieniem terminu do dokonania tej czynności. Skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika ustanowionego dla niego z urzędu w ramach przyznanego prawa pomocy, pismem z dnia 15 lipca 2024 r. wniósł zażalenie na opisane powyżej postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 lipca 2024 r., sygn. akt II SA/Wa 1998/23 i żądając uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości i przekazania sprawy do Sądu I instancji celem sporządzenia uzasadnienia wyroku z dnia 8 maja 2024 r. oraz przyznania od Skarbu Państwa na rzecz pełnomocnika skarżącego kosztów nieopłaconej pomocy świadczonej z urzędu według norm przepisanych, zarzucił zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie: 1) art. 141 § 2 w związku z art. 253 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez odmowę sporządzenia uzasadnienia wyroku w sytuacji, w której po wydaniu wyroku z dnia 8 maja 2024 r. sąd przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu, który to wniósł o uzasadnienie wyroku w zachowanym terminie 7 dni od daty uzyskania informacji o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu; 2) art. 177 § 3 i § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez uniemożliwienie pełnomocnikowi z urzędu wykonania obowiązków zawartych w przepisach, polegających na analizie wyroku wraz z uzasadnieniem i aktami, a następnie sporządzenia zgodnie z należytą starannością skargi kasacyjnej albo opinii o bezzasadności sporządzenia przedmiotowej skargi. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że skarżący złożył wniosek o przyznanie pełnomocnika z urzędu w terminie dwóch dni od daty otrzymania sentencji wyroku. Z kolei Sąd I instancji uwzględnił przedmiotowy wniosek skarżącego uznając tym samym, że pełnomocnik jest niezbędny skarżącemu do prowadzenia niniejszej sprawy, w tym do uzyskania uzasadnienia wydanego wyroku. Jednak zaskarżone postanowienie o odmowie sporządzenia uzasadnienia wyroku uniemożliwia pełnomocnikowi skarżącego wypełnienie obowiązków zawartych w art. 177 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie mogło zostać uwzględnione. Zgodnie z art. 141 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935) – dalej p.p.s.a., uzasadnienie wyroku w sprawach, w których skarga została oddalona sporządza się na wniosek zgłoszony w ciągu siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Z akt sprawy wynika, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu niniejszej sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, wyrokiem z dnia 8 maja 2024 r., sygn. akt II SA/Wa 1998/23 oddalił skargę L. C. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 31 sierpnia 2023 r., nr 992700.620.577.2023-SWO w przedmiocie odmowy przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. Odpis sentencji ww. wyroku doręczono skarżącemu w dniu 15 maja 2024 r., zaś w dniu w dniu 17 maja 2024 r. skarżący złożył urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy wnosząc o zwolnienie go od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Wniosek ten został rozpoznany postanowieniem z dnia 23 maja 2024 r., sygn. akt II SPP/Wa 116/24, na mocy którego referendarz sądowy w pkt 1 postanowienia przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego, zaś w pkt 2 postanowienia umorzył postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W dniu 11 czerwca 2024 r. pełnomocnik skarżącego otrzymał zawiadomienie o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu dla skarżącego, zaś w dniu 17 czerwca 2024 r. złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia wydanego w sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Biorąc powyższe pod uwagę, nie ulega wątpliwości, że złożony przez pełnomocnika skarżącego wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku wniesiono z uchybieniem siedmiodniowego terminu wskazanego w art. 141 § 2 p.p.s.a., który upływał w realiach niniejszej sprawy – jak słusznie wskazał Sąd I instancji - w dniu 22 maja 2024 r. Odnosząc się zaś do argumentacji pełnomocnika skarżącego zawartej w uzasadnieniu zażalenia należy podkreślić, że Naczelny Sąd Administracyjny nie może w niniejszym postępowaniu oceniać przyczyn uchybienia terminu i orzekać w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu. Złożenie przez skarżącego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wstrzymuje biegu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wydanego w sprawie wyroku, bowiem związek między żądaniem prawa pomocy, a biegiem terminu na złożenie danego pisma procesowego został uregulowany w procedurze administracyjnej wyłącznie w przypadku skargi kasacyjnej. Zgodnie bowiem z art. 177 p.p.s.a., ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika po wydaniu orzeczenia, od którego przysługuje skarga kasacyjna, otwiera pełnomocnikowi termin na wniesienie skargi kasacyjnej od dnia zawiadomienia o jego wyznaczeniu, a w przypadku odmowy przyznania prawa pomocy w tym zakresie - bieg terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nie może rozpocząć się wcześniej niż od dnia doręczenia stronie postanowienia, a jeżeli strona wniesie środek zaskarżenia na to postanowienie - wcześniej niż od dnia doręczenia postanowienia kończącego postępowanie w tym przedmiocie. Reasumując, przedstawiana przez pełnomocnika skarżącego argumentacja mogłaby stanowić przedmiot rozważań sądu w ramach rozpatrywania wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenia uzasadnienia wyroku, który to bezspornie nie został złożony w niniejszej sprawie. W związku ze złożeniem wniosku o sporządzenie uzasadnienia z uchybieniem terminu, przy jednoczesnym braku wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, nie było podstaw do sporządzenia uzasadnienia wyroku w niniejszej sprawie. Tym samym postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 lipca 2024 r., sygn. akt II SA/Wa 1998/23 jest zgodne z prawem, a argumenty zażalenia nie mogły odnieść skutku. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. Odnosząc się do wniosku pełnomocnika skarżącego o przyznanie na jego rzecz kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu, Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 254 § 1 i art. 258 – 261 p.p.s.a.