III OZ 412/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Artur Kuś po rozpoznaniu w dniu 9 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia [...] Spółka z o.o. z siedzibą w [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 28 maja 2025 r. sygn. akt I SA/Gd 328/25 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi postanowienie Wojewody Pomorskiego z 18 lutego 2025 r. nr WSO-III.756.39.2025.DM w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z 28 maja 2025 r., sygn. akt I SA/Gd 328/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej: "skarżąca", "Spółka") wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia Wojewody Pomorskiego z 18 lutego 2025 r. nr WSO-III.756.39.2025.DM w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że sąd administracyjny działając na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. dalej: "p.p.s.a.") nie ma prawnej możliwości udzielenia ochrony tymczasowej stronie, która wnosi o wstrzymanie czynności egzekucyjnych prowadzonych na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej: "u.p.e.a."). Sądy administracyjne są właściwe w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżanych orzeczeń organów administracji, natomiast wniosek o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego nie ma podstawy prawnej w przepisach normujących postępowanie przed tymi sądami. Sąd administracyjny nie jest ani organem egzekucyjnym, ani organem nadzoru i przez to nie jest właściwy do wydawania orzeczeń merytorycznych, które mogą zapadać tylko w toku postępowania egzekucyjnego w administracji. Sąd I instancji zwrócił również uwagę, że zaskarżone postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną nie stwierdza, ani nie tworzy po stronie skarżącej obowiązków nadających się do egzekucji. Nie określa ono obowiązku uiszczenia konkretnej kwoty, nie kreuje więc obowiązku podatkowego, nie obliguje adresata do określonego zachowania, nie może być również wykonane w trybie przymusowym przez wdrożenie administracyjnego postępowania egzekucyjnego. Jest to zatem akt prawny nienoszący znamion wykonalności (zob. postanowienie NSA z 30 sierpnia 2023 r., sygn. akt I GZ 148/23), a w związku z tym, niemożliwe jest orzekanie o wstrzymaniu jego wykonania. Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziła się skarżąca i wniosła zażalenie, w którym zarzuciła: 1. naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, iż nie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącej znacznej szkody ani spowodowania trudnych do odwrócenia skutków; 2. naruszenie art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez nieuzasadnione ograniczenie kompetencji sądu administracyjnego do kontroli postanowienia Wojewody Pomorskiego stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną; 3. naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 7 i 8 Konstytucji oraz art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka (dalej: "EKPCz") poprzez odmowę udzielenia tymczasowej ochrony prawnoprocesowej w sytuacji, gdy dalsze prowadzenie postępowania egzekucyjnego grozi skarżącej realnym uszczerbkiem finansowym i naruszeniem prawa do rzetelnego procesu. Podnosząc powyższe zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonania postanowienia Wojewody Pomorskiego z 18 lutego 2025 r. nr WSO-III.756.39.2025.DM do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie jest zasadne. Stosownie do art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli w wyniku jego wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Należy zauważyć, że możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonego orzeczenia na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. nie oznacza, że Sąd jest zobligowany w każdym przypadku - niezależnie od okoliczności sprawy - uwzględnić wniosek strony skarżącego. Wniesienie skargi nie pociąga za sobą automatycznego skutku suspensywności i wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu zależy od oceny Sądu, czy istnieją przesłanki uzasadniające takie rozstrzygnięcie (por. T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2005, s. 294 i nast.). Podkreślić również należy, że przedmiotem wstrzymania mogą być jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania (por. T. Woś, Postępowanie..., s. 146; Z. Kmieciak, Glosa do postanowienia NSA z 23 stycznia 1997 r., SA/Rz 1382/96, OSP 1998/3, poz. 54, teza 1). Pogląd ten jest utrwalony zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych jak i piśmiennictwie. Wielokrotnie zwracano uwagę, że problem wykonania aktu administracyjnego dotyczy aktów zobowiązujących, ustalających dla ich adresatów nakazy właściwego zachowania lub zakazy określonego zachowania, aktów, na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i na mocy których zostają na niego nałożone określone obowiązki, oraz aktów, na podstawie których jeden podmiot jest do czegoś zobowiązany, a drugi wyłącznie uprawniony (por. B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2016, s. 340 oraz przywołane tam orzecznictwo). Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd Sądu I instancji i powołanego w zaskarżonym postanowieniu orzecznictwa, że ochrona tymczasowa jest udzielana wyłącznie w stosunku do aktu posiadającego przymiot wykonalności, tzn. takiego, co do którego można na skutek jego wykonania, w sposób dobrowolny lub przymusowy, doprowadzić do sytuacji, która będzie odpowiadała zawartemu w tym akcie rozstrzygnięciu. Zaskarżony akt musi zatem wywoływać skutki materialnoprawne. Natomiast postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do dokonania czynności, ma charakter deklaratoryjny i nie wymaga wykonania. Tym samym, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżone postanowienie nie wywołuje skutków materialnoprawnych, bowiem jego wykonanie, ze względu na treść rozstrzygnięcia, jego zakres i charakter prawny, nie powoduje bezpośrednio skutków, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. W konsekwencji postanowienie takie nie może spowodować trudnych do odwrócenia skutków lub niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody. Należy również zauważyć, że Sąd I instancji przywołując art. 61 § 3 p.p.s.a. trafnie stwierdził, że sąd administracyjny nie ma możliwości wstrzymania egzekucji prowadzonej na podstawie przepisów u.p.e.a. Wywód ten podyktowany był zakresem żądania Spółki zawartym w skardze, w której zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania postanowienia Wojewody Pomorskiego z 8 stycznia 2025 r. o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia do realizacji ciążącego na niej obowiązku. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Sąd I instancji zasadnie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia. W związku z powyższym, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie.