III OZ 47/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Korzeniowski po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 7 grudnia 2023 r., sygn. akt II SAB/Po 75/23 o odmowie uzupełnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 listopada 2023 r., sygn. akt II SAB/Po 75/23 w sprawie ze skargi W.M. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu w przedmiocie ustalenia odszkodowania za wycinkę drzew postanawia uchylić zaskarżone postanowienie. Wyrokiem z 17 listopada 2023 r., sygn. akt II SAB/Po 75/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, rozpoznając skargę W.M. (dalej: "skarżący") na przewlekłe prowadzenie postępowania Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu, w pkt 1. umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia odwołania skarżącego z dnia 21 grudnia 2021 r.; w pkt 2. stwierdził, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania; w pkt 3. stwierdził, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; w pkt 4. przyznał od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną w kwocie 1.000 zł; w pkt 5. oddalił skargę w pozostałym zakresie; a w pkt 6. zasądził od organu na rzecz skarżącego kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z dnia 4 grudnia 2023 r. W.M. wniósł o uzupełnienie wyroku "w zakresie nierozstrzygnięcia o zasadniczym zarzucie skargi [...], a mianowicie odszkodowania za wycinkę drzew". Postanowienie z 7 grudnia 2023 r., sygn. akt II SAB/Po 75/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił uzupełnienia wyroku z 17 listopada 2023 r., sygn. akt II SAB/Po 75/23. W uzasadnieniu wskazano, że zakres uzupełnienia wyroku, jakiego domaga się skarżący nie mieści się więc w określonym w art. 157 § 1 p.p.s.a. katalogu okoliczności, których wystąpienie upoważnia do złożenia wniosku o uzupełnienie wyroku. Pismem oznaczonym datą 19 grudnia 2023 r. (data nadania w placówce pocztowej – 21 grudnia 2023 r.) skarżący, reprezentowany przez adwokata, wywiódł zażalenie na postanowienie WSA w Poznaniu z 7 grudnia 2023 r., sygn. akt II SAB/Po 75/23. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że rozpoznając skargę w przedmiocie odszkodowania za wycinkę drzew oraz przewlekłości prowadzonego przez SKO postępowania, WSA w Poznaniu wydał wyrok w części dotyczącej przewlekłości, "a pominął w całości rozstrzygnięcie w przedmiocie odszkodowania za wycinkę drzew i w tym też zakresie WSA w Poznaniu oddalił skargę". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie, ale z innych przyczyn niż wskazane w nim okoliczności. Stosownie do art. 157 § 1 p.p.s.a. strona może w ciągu 14 dni od doręczenia wyroku z urzędu – a gdy wyroku nie doręcza się stronie od dnia ogłoszenia – zgłosić wniosek o uzupełnienie wyroku, jeżeli sąd nie orzekł o całości skargi albo nie zamieścił w wyroku dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był zamieścić z urzędu. Wniosek, o którym mowa w § 1, zgłoszony po upływie terminu, podlega odrzuceniu. Sąd może wydać postanowienie na posiedzeniu niejawnym. (art. 157 § 1a). Wniosek o uzupełnienie wyroku co do zwrotu kosztów sąd może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym (art. 157 § 2 p.p.s.a.). Orzeczenie uzupełniające wyrok zapada w formie wyroku, chyba że uzupełnienie dotyczy wyłącznie kosztów (art. 157 § 3 p.p.s.a.). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I. instancji rozpoznał wniosek skarżącego o uzupełnienie wyroku w niewłaściwym składzie, a sprzeczny z prawem skład sądu orzekającego prowadzi do nieważności postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny wypowiadał się już w kwestii składu i formy posiedzenia, na którym rozpoznaniu podlega wniosek o uzupełnienie wyroku co do "całości skargi" (zob. post. NSA z 7 października 2021 r., sygn. I OZ 330/21). Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela stanowisko wyrażone we wskazanym wyżej orzeczeniu i argumentacją tam zawartą Sąd kasacyjny posłuży się przy sporządzaniu przedmiotowego uzasadnienia. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, co do zasady wniosek o uzupełnienie wyroku powinien zostać rozpoznany na rozprawie (zarówno w przypadku uzupełnienia wyroku jak i odmowy), w składzie trzech sędziów (B. Dauter, Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, Warszawa 2018, s. 378). Jedyny wyjątek dotyczy uzupełnienia wyroku co do kosztów, ale w niniejszej sprawie złożony wniosek dotyczył braku orzeczenia o całości skargi. Formę wyroku ma tylko orzeczenie sądu uzupełniające wyrok, natomiast orzeczenie o odmowie uwzględnienia wniosku ma formę postanowienia, na które służy zażalenie (art. 194 § 1 pkt 5a p.p.s.a.). Ustawa nie wskazuje jednoznacznie jaki powinien być skład sądu w przypadku wydania postanowienia o odmowie uzupełnienia wyroku. Wydaje się jednak oczywiste, że skoro zasadą jest, iż uzupełnienie wyroku następuje w składzie trzyosobowym, to odmowa uzupełnienia, wprawdzie w formie postanowienia, również powinna mieć miejsce w składzie trzyosobowym. Odmienne stanowisko obarczone jest błędem logicznym, w którym o składzie Sądu decyduje wynik rozstrzygnięcia. Wątpliwości co do składu Sądu I. instancji, który rozpoznał przedmiotowy wniosek wynikają również z innej przyczyny. W rubrum sentencji postanowienia z 7 grudnia 2023 r., sygn. akt II SAB/Po 75/23 wskazano, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu orzeka w składzie "Przewodniczący: Sędzia WSA W.B.". Pod sentencją postanowienia oraz jego uzasadnieniem widnieje jednak podpis sędzi WSA E.P., która została wyznaczona jako sędzia sprawozdawca w sprawie zarządzeniem z 19 czerwca 2023 r. W zarządzeniu z 7 grudnia 2023 r., kierującym sprawę na posiedzenie niejawne, nie wskazano składu, w którym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu ma rozpoznać wniosek o uzupełnienie wyroku. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.