III OZ 485/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Korzeniowski po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. z siedzibą w G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 września 2024 r., sygn. akt IV SA/Wa 1747/24 o odmowie dopuszczenia do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika postępowania w sprawie ze skargi B.T. na postanowienie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 29 maja 2024 r., nr DIŚ-III.411.73.2024.AT w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z 20 września 2024 r., sygn. akt IV SA/Wa 1747/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "Sąd I. instancji", "WSA w Warszawie") po rozpoznaniu wniosku P. z siedzibą w G. (dalej: "wnioskodawca", "stowarzyszenie") odmówił dopuszczenia stowarzyszenia do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika postępowania w sprawie ze skargi B.T. (dalej: "skarżąca") na postanowienie Ministra Klimatu i Środowiska (dalej: "Minister") z 29 maja 2024 r., nr DIŚ-III.411.73.2024.AT w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wygaszenia decyzji udzielającej pozwolenia na wytwarzanie odpadów uwzględniające zezwolenia na przetwarzanie odpadów. W uzasadnieniu postanowienia Sądu I. instancji wskazano, że brak podstaw do uznania, iż udział wnioskodawcy w niniejszym postępowaniu sądowym w charakterze uczestnika postępowania jest zasadny w świetle przesłanek z art. 33 § 2 p.p.s.a. W ocenie Sądu, z treści art. 33 § 2 p.p.s.a. nie wynika zasada obligatoryjnego udziału każdej organizacji społecznej występującej w sprawach innych osób, a dotyczących działalności statutowej tej organizacji. Dlatego też, konieczna stała się ocena przez Sąd, czy podniesione przez stowarzyszenie we wniosku o dopuszczenie do udziału kwestie, są na tyle skonkretyzowane z przedmiotem niniejszego postępowania, że uzasadniają udział w nim wnioskującego podmiotu. Zgodnie ze statutem stowarzyszenia jego celem jest m.in. ochrona przyrody, w tym ekologia i uznanie zrównoważonego rozwoju jako podstawy polityki społeczno- gospodarczej państwa. Jak stanowi § 10 pkt 1 statutu klub podejmuje inicjatywy, interwencje i działania na rzecz tworzenia i przestrzegania w Rzeczypospolitej Polskiej prawa w zakresie kształtowania, ochrony i restytucji środowiska, ochrony zdrowia społeczeństwa i zachowania dóbr kultury oraz prawa do informacji o stanie środowiska i przyrody. Podkreślone przez Sąd I. instancji zostało, że sprawa ma charakter procesowy, a jej istotą jest jedynie rozstrzygnięcie kwestii czy istniały podstawy do wszczęcia postępowania administracyjnego o stwierdzenie wygaśnięcia decyzji Marszałka Województwa Śląskiego z dnia 13 marca 2014 r. na wniosek skarżącej, która nie była stroną postępowania zakończonego tą decyzją. W ocenie WSA w Warszawie, tak wskazany zakres statutowej działalności stowarzyszenia jest bardzo ogólny i nie daje podstaw do uwzględnienia wniosku o dopuszczenie go do udziału w niniejszym postępowaniu sądowym dotyczącym jedynie kwestii procesowej, tj. zasadności odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie wygaśnięcia decyzji Marszałka Województwa Śląskiego z 13 marca 2014 r. Przedmiotem tego postępowania nie jest ocena czy działalność spółki, która jest adresatem pozwolenia na wytwarzanie odpadów uwzględniającego zezwolenie na przetwarzanie odpadów, narusza przepisy dotyczące ochrony środowiska, lecz jedynie ocena czy wnioskodawczyni była uprawniona do żądania wszczęcia postępowania o stwierdzenie wygaśnięcia tej decyzji. W tym postępowaniu przedmiotem oceny Sądu jest kwestia procesowa, a nie materialnoprawna. W związku z powyższym trudno również uznać, że interes społeczny uzasadnia udział stowarzyszenia w tym postępowaniu, celem popierania argumentacji skarżącej dotyczącej jej indywidualnego interesu prawnego. Pismem z 2 października 2024 r. wnioskodawca, reprezentowany przez adwokata, wywiódł zażalenie na ww. postanowienie WSA w Warszawie z 20 września 2024 r., sygn. akt IV SA/Wa 1747/24 . Zaskarżając powyższe orzeczenie w całości wnioskodawca zarzucił mu naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na treść zaskarżonego postanowienia, a to art. 33 § 2 p.p.s.a poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż w niniejszej sprawie występuje brak interesu społecznego uzasadniającego dołączenie stowarzyszenia do postępowania, jak i błędne uznanie, że zakres statutowej działalności stowarzyszenia nie daje podstaw do uwzględnienia jego wniosku o dopuszczenie go do udziału w tymże postępowaniu. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 194 § 3 p.p.s.a, wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Stosownie do art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935) udział w charakterze uczestnika może zgłosić również organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Przypomnieć przy tym należy, że wymóg art. 33 § 2 p.p.s.a. dotyczący "statutowej działalności" organizacji społecznej, konieczny dla ustalenia, iż działalność ta dotyczy interesów prawnych innych osób, winien się mieścić w zakresie celów statutowych i powinien być on interpretowany ściśle, co oznacza, że działalności takiej nie można domniemywać z ogólnych zapisów określających cel organizacji (por. wyrok NSA z 19.04.2023 r., I GSK 2167/19, LEX nr 3578972). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowo przyjęte zostało przez Sąd I. instancji, że celem stowarzyszenia jest m.in. ochrona przyrody, w tym ekologia i uznanie zrównoważonego rozwoju jako podstawy polityki społeczno- gospodarczej państwa. Stowarzyszenie ma podejmować inicjatywy, interwencje i działania na rzecz tworzenia i przestrzegania w RP prawa w zakresie kształtowania, ochrony i restytucji środowiska, ochrony zdrowia społeczeństwa i zachowania dóbr kultury oraz prawa do informacji o stanie środowiska i przyrody. W tym kontekście przypomnieć należy, że nie jest dopuszczalna taka wykładnia art. 33 § 2 p.p.s.a., według której sąd administracyjny byłby zobowiązany do uwzględnienia (niejako automatycznie) wniosku organizacji społecznej z tego i tylko z tego powodu, że jest ona formalnie organizacją społeczną, a charakter rozpoznawanej sprawy sądowoadministracyjnej jest zgodny z zakresem jej statutowej działalności (por. postanowienie NSA (7) z 28.09.2009 r., II GZ 55/09, ONSAiWSA 2010, nr 2, poz. 23). Wbrew stanowisku wnioskodawcy, przedmiotem niniejszej sprawy nie jest "wygaszenie decyzji Spółki udzielającej zezwolenia na prowadzenie działalności charakteryzującej się niewątpliwie istotnym wpływem na przyrodę w szerokim rozumieniu tego pojęcia", tylko odmowa wszczęcia postępowania w sprawie wygaszenia decyzji udzielającej pozwolenia na wytwarzanie odpadów z uwagi na brak legitymacji osoby fizycznej tego żądającej. Dokonując sądowoadministracyjnej kontroli zaskarżonego postanowienia sąd administracyjny nie będzie dokonywał oceny przesłanek wygaszenia decyzji ani wpływu działalności spółki na środowisko, do czego sprowadza się argumentacja złożonego przez stowarzyszenie zażalenia. Przedmiot oceny w niniejszej sprawie stanowiło będzie wyrażone w postanowieniu organu stanowisko, zgodnie z którym skarżąca nie posiada legitymacji do żądania wszczęcia postępowania administracyjnego. W ocenie Naczelnego Sadu Administracyjnego brak jest związku między zakresem działalności stowarzyszenia a kwestią uprawnienia skarżącej do żądania wszczęcia postępowania. Z tych względów i na podstawie art. 184 p.p.s.a. oraz w związku art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.