III OZ 505/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Zyglewska po rozpoznaniu w dniu 19 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.Z. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 sierpnia 2023 r., sygn. akt III SA/Gd 79/23 w sprawie ze skargi J.Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 3 stycznia 2023 r., nr SKO Gd/5839/22 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie dodatku mieszkaniowego postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku (dalej: Sąd I instancji) postanowieniem z 22 sierpnia 2023 r., sygn. akt III SA/Gd 79/23 odmówił J.Z. (dalej: skarżąca) sporządzenia uzasadnienia wyroku z 25 maja 2023 r., sygn. akt III SA/Gd 79/23 w sprawie ze skargi J.Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 3 stycznia 2023 r., nr SKO Gd/5839/22 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie dodatku mieszkaniowego. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, wyrok, wydany na posiedzeniu niejawnym, został skarżącej doręczony - wraz ze stosownym pouczeniem - w dniu 30 maja 2023 r. Termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia w niniejszej sprawie upłynął w dniu 6 czerwca 2023 r. Wyznaczony dla skarżącej pełnomocnik złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku w dniu 7 sierpnia 2023 r., czyli w sposób oczywisty po terminie. Nie wniósł on jednocześnie o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Sąd I instancji zauważył, że w opisanej powyżej sytuacji nie ma zastosowania art. 177 § 3 p.p.s.a., który stanowi, że w razie ustanowienia w ramach prawa pomocy adwokata po wydaniu orzeczenia, na wniosek złożony przez stronę, której doręcza się odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzonym z urzędu, albo przez stronę, która zgłosiła wniosek o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, termin do wniesienia skargi kasacyjnej biegnie od dnia zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu, jednak nie wcześniej niż od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Przepis ten odnosi się tylko do wniesienia skargi kasacyjnej i tylko w sytuacji doręczenia odpisu orzeczenia z uzasadnieniem sporządzonym z urzędu albo w sytuacji, gdy strona zgłosiła wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W ocenie Sądu I instancji powyższe oznacza, że wniosek skarżącej, jako złożony po terminie, nie mógł odnieść skutku w postaci sporządzenia uzasadnienia wyroku. Na powyższe postanowienie skarżąca reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika złożyła zażalenie zaskarżając postanowienie w całości. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 2 i 3 p.p.s.a. poprzez odmowę sporządzenia uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 25 maja 2023 r., sygn. akt III SA/Gd 79/23, pomimo iż w ocenie skarżącej termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia został zachowany. Wobec powyższego skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez uwzględnienie wniosku skarżącej i sporządzenie na piśmie uzasadnienia ww. wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 141 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) uzasadnienie zapadłego w sprawie wyroku sporządza się z urzędu w terminie czternastu dni od dnia ogłoszenia wyroku lub podpisania sentencji wyroku wydanego na posiedzeniu niejawnym. W myśl natomiast art. 141 § 2 p.p.s.a. w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji. Z treści powołanego przepisu wynika, że termin, w którym strona może żądać doręczenia jej wyroku z uzasadnieniem jest terminem ustawowym, co oznacza, iż nie może być on ani przedłużany, ani skracany. Termin ten rozpoczyna się albo w dniu ogłoszenia wyroku – jeżeli sprawa rozpoznawana była na rozprawie, albo w dniu doręczenia odpisu sentencji wyroku – jeżeli wyrok został wydany na posiedzeniu niejawnym. Z treści art. 141 § 3 p.p.s.a. jednoznacznie wynika, że sąd może, w drodze postanowienia wydanego na posiedzeniu niejawnym, odmówić uwzględnienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W powołanym przepisie nie określono przesłanek, jakimi sąd powinien się kierować wydając wspomniane postanowienie, w orzecznictwie podnosi się jednak, że powodem wydania takiego postanowienia jest m.in. okoliczność, że wniosek złożony został po upływie terminu określonego w art. 141 § 2 p.p.s.a. (por. postanowienia NSA z: 30 listopada 2004 r., sygn. akt OZ 565/04; 27 marca 2006 r., sygn. akt I GZ 91/06; 29 marca 2006 r., sygn. akt I GZ 97/06 oraz 10 maja 2006 r., sygn. akt I GZ 168/06). W rozpoznawanej sprawie wyrok oddalający skargę został wydany na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 maja 2023 r. Odpis sentencji wyroku wraz z pouczeniem o treści art. 141 § 2 p.p.s.a. został doręczony skarżącej w dniu 30 maja 2023 r. (vide zwrotne potwierdzenie odbioru – karta nr 43 akt sądowych sprawy). Termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku upływał zatem z dniem 6 czerwca 2023 r. Nie korzystając z ww. uprawnienia, pismem z 20 czerwca 2023 r. skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Postanowieniem z 27 lipca 2023 r., sygn. akt III SPP/Gd 107/23 starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku przyznał wnioskodawczyni prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienia adwokata. Pismem z 7 sierpnia 2023 r., ustanowiony w ramach prawa pomocy pełnomocnik skarżącej wystąpił z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Prawidłowo zatem Sąd I instancji odmówił sporządzenia uzasadnienia na podstawie art. 141 § 3 p.p.s.a. Rację ma Sąd I instancji, że złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy nie przerywa biegu terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, który to termin jest terminem ustawowym. W punkcie 2 pouczenia zawartego w piśmie z 26 maja 2023 r. doręczonym skarżącej wskazano, że wniosek złożony po upływie 7 dni jest bezskuteczny. Wprawdzie postępowanie w przedmiocie wniosku o udzielenie prawa pomocy prowadzone było po upływie terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, jednak, jak wskazano powyżej, trwające postępowanie wywołane wnioskiem o udzielenie prawa pomocy, w żaden sposób nie wpływa na bieg terminu do złożenia przedmiotowego wniosku. Skuteczne złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku po upływie siedmiodniowego terminu jest możliwe wyłącznie, jeżeli zostanie przywrócony termin do dokonania tej czynności na skutek uwzględnienia złożonego w tym zakresie wniosku. W niniejszej sprawie wniosek taki nie został jednak złożony. Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił zażalenie oddalić.