III OZ 512/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Korzeniowski po rozpoznaniu w dniu 6 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. [...] S.A. z siedzibą w [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 marca 2022 r. sygn. akt II SA/Kr 58/22 o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi Towarzystwa [...] w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzew postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 11 marca 2022 r. sygn. akt II SA/Kr 58/22 wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi Towarzystwa [...] w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzew. Orzeczenie zapadło w następujących okolicznościach prawnych. W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzew, Towarzystwo [...] w [...] zawarło wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wskazano, że jej wykonanie spowoduje wyrządzenie nieodwracalnych szkód w środowisku. WSA w Krakowie podkreślił w swoim orzeczeniu, że podstawową przesłanką zastosowania instytucji ochrony tymczasowej jest istniejące realnie niebezpieczeństwo zaistnienia takiej szkody (majątkowej, a także niemajątkowej), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego z uwagi na utratę przedmiotu świadczenia, który w skutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego lub poniesie on straty na życiu lub zdrowiu. Sąd pierwszej instancji ocenił, że na skutek wykonania zaskarżonej decyzji zostaną wycięte drzewa, co niewątpliwie mieści się w przesłance "nieodwracalnych skutków" i uznał za zasadne przyznanie tymczasowej ochrony w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Zażalenie na ww. postanowienie złożyła K. [...] S.A. z siedzibą w [...], wskazując, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest już obecnie częściowo bezprzedmiotowe, gdyż wycinka wskazanych w decyzji drzew została zrealizowana, a teren wykarczowany, jeszcze przed dniem złożenia skargi do Sądu. Z tego względu wstrzymana zostaje jedynie ta część decyzji organu pierwszej instancji, która dotyczy dokonania nowych nasadzeń drzewnych, co niewątpliwie jest korzystne dla środowiska. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej p.p.s.a.), po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji powołana została do tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mogłaby dla strony wywołać taka decyzja, zanim zostanie zbadana przez sąd administracyjny pod kątem legalności. Odnosi się ona do sytuacji szczególnego i wyjątkowego zagrożenia, która wymaga zastosowania specjalnego rodzaju tymczasowej ochrony strony postępowania. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zauważyć należy, na co zasadnie zwróciła uwagę K. [...] S.A. z siedzibą w [...] w zażaleniu, iż wycinka wskazanych w decyzji drzew została zrealizowana, a teren wykarczowany, jeszcze przed dniem złożenia skargi do Sądu, na dowód czego załączyła do zażalenia stosowną dokumentację. Sąd pierwszej instancji, rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji w niniejszej sprawie, nie posiadał wiedzy w tym zakresie, dlatego też – w momencie orzekania – słusznie udzielił ochrony tymczasowej. Podkreślenia wymaga jednak, iż zaskarżona decyzja dotyczy wydania zezwolenia na wycinkę określonych drzew, ale pod warunkiem zastąpienia ich innymi drzewami, a więc obejmuje także etap dokonania nowych nasadzeń drzewnych w miejsce drzew wyciętych, co – na mocy zaskarżonego postanowienia – jest wstrzymane. W zaistniałych okolicznościach, a więc dokonanej już wycinki drzew, Sąd pierwszej instancji winien zatem ponownie rozpoznać wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, z uwzględnieniem tego faktu oraz z uwzględnieniem kwestii dotyczącej nowych nasadzeń drzewnych w kontekście zaistnienia przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a., która to kwestia nie była dotychczas przedmiotem rozważań. Postępowanie zażaleniowe ma bowiem na celu zweryfikowanie prawidłowości działania Sądu pierwszej instancji przy wydawaniu objętego zażaleniem postanowienia, a nie bezpośrednie ponowne rozpoznanie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu, z uwzględnieniem nowej argumentacji podniesionej w zażaleniu, co w konkretnych okolicznościach tej sprawy mogłoby stanowić uzasadniony zarzut naruszenia konstytucyjnej zasady dwuinstancyjności postępowania sądowadministracyjnego. Należy przy tym zauważyć, iż wydany w niniejszej sprawie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrok z dnia 12 kwietnia 2022 r. sygn. akt II SA/Kr 58/22, oddalający skargę, nie jest jeszcze prawomocny, a więc postępowanie z wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie jest bezprzedmiotowe w oparciu o art. 61 § 6 pkt 2 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 oraz art. 61 § 3 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji postanowienia.