III OZ 561/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Artur Kuś po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 23 września 2024 r., sygn. akt II SA/Sz 617/24 o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi A. W. na zarządzenie Burmistrza [...] z dnia [...] czerwca 2024 r., nr [...] w przedmiocie unieważnienia konkursu na stanowisko Dyrektora Szkoły Podstawowej im. [...] w [...] postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 23 września 2024 r., sygn. akt II SA/Sz 617/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił A. W. (dalej "skarżąca") przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi na zarządzenie Burmistrza [...] z dnia [...] czerwca 2024 r., nr [...] w przedmiocie unieważnienia konkursu na stanowisko Dyrektora Szkoły Podstawowej im. [...] w [...]. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II z dnia 12 sierpnia 2024 r. zobowiązano skarżącą do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez nadesłanie dwóch odpisów opatrzonych własnoręcznym oryginalnym podpisem bądź dwóch kserokopii podpisanej skargi uwierzytelnionych własnoręcznym oryginalnym podpisem za zgodność z oryginałem celem doręczenia uczestnikom postępowania. Wezwanie zawierało pouczenie, że czynności powyższej należy dokonać w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi. Przedmiotowe zobowiązanie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej w dniu 30 sierpnia 2024 r. i pomimo upływu zakreślonego w nim 7-dniowego terminu w dniu [...] września 2024 r. nie zostało wykonane. W dniu 10 września 2024 r. pełnomocnik skarżącej złożył wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, do którego dołączył wymagane odpisy skargi. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik wywiódł, że prowadzi kancelarię jednoosobowo i nie ma do pomocy ani aplikanta, ani pracownika sekretariatu. Z uwagi na natłok obowiązków związanych ze sprawami klientów tuż przed jego urlopem a zwłaszcza wypadek drogowy (w okolicach [...]) i związaną z nim konieczność dopełnienia niezbędnych formalności, w tym problemy komunikacyjne związane z przewozem uszkodzonego pojazdu i dojazdu do miejsca zamieszkania, powrót do [...] możliwy był dopiero w dniu 10 września 2024 r., tj. po upływie zakreślonego przez Sąd terminu, który zdaniem pełnomocnika upłynął 9 września 2024 r. W [...] nie miał dostępu ani do komputera, ani dokumentacji sprawy, dlatego 10 września 2024 r. niezwłocznie wykonał zobowiązanie Sądu, wnosząc jednocześnie o przywrócenie terminu do jego wykonania. Do wniosku pełnomocnik dołączył zaświadczenie Policji w [...] wydane w oparciu o notatkę informacyjną o zdarzeniu drogowym mającym miejsce w dniu [...] września 2024 r. o godz. 10:58, polegające na zderzeniu bocznym pojazdów podczas wymijania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, powołanym na wstępie postanowieniem, działając na podstawie art. 85 w zw. z art. 86 i art. 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej "P.p.s.a."), odmówił skarżącej przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. W uzasadnieniu Sąd podniósł, że w jego ocenie pełnomocnik skarżącej nie uprawdopodobnił w sposób przekonujący, że uchybienie terminu było niezawinione. Sąd podkreślił, że na profesjonalnym pełnomocniku ciąży obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Do obowiązków profesjonalnego pełnomocnika należy również staranne prowadzenie spraw swoich klientów – z uwzględnieniem terminów do dokonania czynności procesowych. W ocenie Sądu, w złożonym wniosku o przywrócenie terminu, pełnomocnik w żaden sposób nie wykazał, że w sprawie wystąpiły okoliczności uniemożliwiające mu działanie. Okoliczności takiej nie może stanowić podnoszony przez niego fakt prowadzenia jednoosobowej kancelarii, ponieważ jako profesjonalny pełnomocnik obowiązany jest tak zorganizować proces swojej pracy, aby w ustawowym terminie wykonywać czynności procesowe. Ponadto pełnomocnik w żaden sposób nie uprawdopodobnił, że przywoływane zdarzenie drogowe uniemożliwiło mu dokonanie w ustawowym terminie czynności procesowej. Z przedłożonego zaświadczenia z Policji wynika bowiem jedynie, że w dniu [...] września 2024 r. miało miejsce zdarzenie drogowe spowodowane nieprawidłowym wymijaniem. Nie wynika z tego natomiast, że na skutek tego zdarzenia pojazd był niesprawny, wymagał holowania, czy też naprawy i skutkiem powyższego powrót do [...] możliwy był dopiero w dniu 10 września 2024 r., a żadnych dowodów potwierdzających powyższe pełnomocnik nie przedłożył. Należy podkreślić, że jakkolwiek uprawdopodobnienie nie jest równoznaczne z udowodnieniem to jednak wymaga, co najmniej przedstawienia okoliczności, które uwiarygodniłyby wystąpienie określonego zdarzenia. W ocenie Sądu I instancji powyższe okoliczności nie pozwoliły przyjąć, że pełnomocnik wykazał brak winy w uchybieniu terminu. Zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie złożyła skarżąca reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Zaskarżając postanowienie w całości zarzuciła naruszenie prawa procesowego, tj. art. 87 P.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że wykazane przez pełnomocnika uprawdopodobnienie braku winy przy dokonywaniu czynności uzupełnienia braków formalnych skargi z dnia 2 lipca 2024 r. w postaci załączenia do wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi z dnia 10 września 2024 r., zaświadczenia Komendy Miejskiej Policji w [...] Wydział Ruchu Drogowego z dnia [...] września 2024 r. o zaistnieniu wypadku drogowego w dniu [...] września 2024 r. z jego udziałem nie wypełnia w sposób nie budzący wątpliwości braku winy po jego stronie. Na tej podstawie wniesiono o: 1. dopuszczenie do materiału dowodowego: a) podsumowania zgłoszenia szkody nr [...] z dnia [...] września 2024 r. z [...] S.A. z siedzibą w [...] dla wykazania, że pojazd, którym podróżował pełnomocnik skarżącej był niesprawny i wymagał holowania; b) kopii decyzji wraz z rachunkiem za holowanie uszkodzonego pojazdu [...] należącego do pełnomocnika skarżącej z dnia [...] października 2024 r. na okoliczność wykazania wykonania usługi holowania, 2. zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, względnie 3. uchylenie postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 23 września 2024 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, 4. rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym. W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik podniósł, że na dzień składania wniosku o przywrócenie terminu dysponował jedynie zaświadczeniem z Komendy Miejskiej Policji w [...]. Pozostała dokumentacja sprawy została mu przekazana dopiero na początku października 2024 r., zaś decyzja o holowaniu pojazdu w dniu [...] października 2024 r., a więc długo po wydaniu zakażonego postanowienia. Z tego powodu, w ocenie pełnomocnika, zasadny i konieczny był wniosek o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z przedłożonych dokumentów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Wniosek o przywrócenie terminu musi być jednakże złożony do sądu, w którym czynność miała być dokonana w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, a w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu i równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 1, § 2 i § 4 P.p.s.a.). Przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić tylko i wyłącznie wtedy, gdy spełnione zostaną łącznie następujące wymogi prawne, tj. gdy strona złoży wniosek o przywrócenie terminu wraz z jednoczesnym dopełnieniem niedokonanej w terminie czynności oraz w sposób uprawdopodobni brak swojej winy w niedopełnieniu czynności, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia prośby o przewrócenie terminu, która została wniesiona w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Brak winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych i można mówić o niej tylko wówczas, gdy dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od strony. Przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie. W orzecznictwie przyjmuje się, że w przypadku, gdy strona reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika, warunkiem przywrócenia terminu jest brak jego winy, bowiem to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Błędy i zaniechania pełnomocnika traktowane są jako zaniedbania samej strony. Z tego względu błędy pełnomocnika są równoznaczne z błędami strony i nie można ich traktować jako działań różnych podmiotów. Oznacza to, że za brak staranności pełnomocnika w prowadzeniu spraw mocodawcy odpowiedzialność ponosi mocodawca. W stosunku do profesjonalnych pełnomocników podwyższone są standardy rzetelności. Tym samym pełnomocnik, czy to działając samodzielnie, czy to posługując się osobami trzecimi winien dołożyć należytej staranności przy podejmowaniu wszelkich działań na rzecz mocodawcy. Profesjonalny pełnomocnik winien tak zorganizować swoją pracę, by wywiązać się z nałożonych przez jego mocodawców obowiązków, bowiem to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Nie ulega wątpliwości, że w rozpoznawanej sprawie zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II z dnia 12 sierpnia 2024 r. wzywające pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez nadesłanie dwóch odpisów opatrzonych własnoręcznym oryginalnym podpisem bądź dwóch kserokopii podpisanej skargi uwierzytelnionych własnoręcznym oryginalnym podpisem za zgodność z oryginałem celem doręczenia uczestnikom postępowania zostało doręczone pełnomocnikowi w dniu 30 sierpnia 2024 r., a zatem 7-dniowy termin na dokonanie tej czynności upływał w dniu [...] września 2024 r. (nie jak podnosi pełnomocnik w zażaleniu – 9 września 2024 r.). Uzupełnienie braków formalnych nastąpiło natomiast w dniu 10 września 2024 r., a więc po upływie wskazanego w wezwaniu terminu. W rozpoznawanej sprawie jako przyczynę uchybienia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi na zarządzenie Burmistrza [...] z dnia [...] czerwca 2024 r. wskazano m.in., że pełnomocnik prowadzi kancelarię jednoosobowo i przy wykonywaniu swoich zadań nie dysponuje pomocą innych osób, a także kolizję drogową, która miała miejsce w dniu [...] września 2024 r. w której uczestniczył wraz z rodziną. Okoliczność ta została potwierdzona załączonym do wniosku o przywrócenie terminu zaświadczeniem z Komendy Miejskiej Policji w [...] Wydział Ruchu Drogowego z dnia [...] września 2024 r., a także złożonymi już na etapie postępowania zażaleniowego dokumentami, tj. podsumowaniem zgłoszenia szkody o stosownym numerze oraz zaświadczeniem o wysokości wypłaty odszkodowania przez [...] z dnia [...] października 2024 r. Odnosząc się do pierwszej z powołanych okoliczności, tj. faktu prowadzenia przez pełnomocnika skarżącej jednoosobowej działalności gospodarczej wskazać należy, że kwestia ta była wielokrotnie rozważana w orzecznictwie sądów administracyjnych. Zgodnie z przyjętą linią, prowadzący jednoosobową kancelarię profesjonalny pełnomocnik powinien tak zorganizować pracę kancelarii, by w każdym czasie można było dokonać czynności niezbędnych do ochrony interesów swego mocodawcy oraz zabezpieczyć się przed ujemnymi następstwami tego rodzaju sytuacji, która wystąpiła w przedmiotowej sprawie (zob. postanowienie NSA z dnia 15 listopada 2024 r., sygn. akt III FZ 343/24). Z wniosku o przywrócenie terminu z dnia 10 września 2024 r. wynika, że pełnomocnik, w trakcie biegu terminu do dokonania czynności w przedmiotowej sprawie przebywał wraz z rodziną na urlopie. Nie ulega zatem wątpliwości, że w takiej sytuacji, celem ochrony interesów swoich mandantów, zobligowany był do ustalenia zastępstwa do działania w jego imieniu (substytucji), a czego prawdopodobnie nie uczynił. Zaznaczenia wymaga, że w przypadku reprezentowania strony przez profesjonalnego pełnomocnika, kryterium staranności jest podwyższone, ponieważ adwokat czy radca prawny posiadają stosowne przygotowanie i znajomość procedur zapewniające prawidłowe prowadzenie sprawy. Pełnomocnik profesjonalny, jakim jest adwokat lub radca prawny, podlega większym wymaganiom w związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa oraz znajomością procedury sądowej. Odnosząc się natomiast do kwestii kolizji drogowej, w której uczestniczył pełnomocnik skarżącej w dniu [...] września 2024 r. zauważenia wymaga, że Naczelny Sąd Administracyjny nie podważa faktu, iż jest to sytuacja stresująca i wymagająca dopełnienia wielu formalności. Podnieść jednakże należy, że pełnomocnik przedstawił do akt sprawy zaświadczenie z Komendy Miejskiej Policji w [...] Wydział Ruchu Drogowego z dnia [...] września 2024 r., a także złożonymi na etapie postępowania zażaleniowego dokumentami, tj. podsumowaniem zgłoszenia szkody o stosownym numerze oraz zaświadczeniem o wysokości wypłaty odszkodowania. Dokumenty te potwierdzają fakt m.in. daty zaistnienia kolizji, daty jej zgłoszenia oraz kwotę ustalonego odszkodowania. Brak jest natomiast wykazania, jakich czynności pełnomocnik dokonywał w dniach 3 (kolizja) – 6 (upływ terminu) września 2024 r. i z jakich przyczyn dopiero w dniu 10 września 2024 r. mógł dokonać czynności w przedmiotowej sprawie. Nie ulega bowiem wątpliwości, że holowanie pojazdu nie wymaga obecności jego właściciela, natomiast pozostałe dokumenty sprawy zostały przesłane, jak przyznał sam pełnomocnik, w późniejszym czasie od zaistnienia szkody, zatem pełnomocnik nie był zobligowany na nie czekać w okolicy miejsca kolizji. Z podsumowania zgłoszenia szkody wynika ponadto, że pełnomocnik złożył wniosek o wynajem pojazdu zastępczego, jednakże brak jest informacji kiedy i czy w ogóle go otrzymał. Biorąc pod uwagę obydwie wyżej wskazane okoliczności, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, pełnomocnik skarżącej nie uprawdopodobnił w sposób dostateczny braku winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. W konsekwencji zażalenie na powołane na wstępie postanowienie Sądu I instancji z dnia 16 października 2024 r., nie mogło odnieść zamierzonego skutku. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.