III OZ 632/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Wincenciak po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 14 listopada 2023 r. sygn. akt II SA/Sz 414/22 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia w sprawie skargi R.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 21 lutego 2022 r. nr SKO.WT.490/496/2022 w przedmiocie dodatku energetycznego postanawia oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z dnia 15 czerwca 2023 r. sygn. akt II SA/Sz 414/22 odrzucił skargę kasacyjną R.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 6 kwietnia 2023 r. oddalającego skargę R.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 21 lutego 2022 r. nr SKO.WT. 490/496/2022 w przedmiocie dodatku energetycznego. Następnie postanowieniem z dnia 14 sierpnia 2023 r. sygn. akt II SA/Sz 414/22 Sąd odrzucił zażalenie i odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na w/w postanowienie z dnia 15 czerwca 2023 r. Z kolei postanowieniem z dnia 29 września 2023 r. sygn. akt II SA/Sz 414/22 Sąd odmówił przywrócenia skarżącemu terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia 14 sierpnia 2023 r. Postanowienie z dnia 29 września 2023 r. stało się przedmiotem zażalenia R.S., które złożył osobiście do Sądu w dniu 30 października 2023 r. Jednocześnie, w tej samej dacie, skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia tego zażalenia, wskazując, że postanowienie otrzymał "za pośrednictwem adwokata, na poczcie, (30) 23.10.2023 r.". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z dnia 14 listopada 2023 r. sygn. akt II SA/Sz 414/22 odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. W uzasadnieniu postanowienia podał, że w niniejszej sprawie na wniosek skarżącego ustanowiono dla niego pełnomocnika z urzędu. Zgodnie z art. 67 § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1643 ze zm., dalej w skrócie "p.p.s.a."), w takiej sytuacji doręczenia pism należy dokonywać pełnomocnikowi strony. Doręczenie takie jest zatem skuteczne i wywołuje skutki procesowe w stosunku do skarżącego. W chwili obecnej w aktach sądowych nie odnotowano zmiany w tym zakresie. Sąd pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z art. 194 § 2 p.p.s.a. zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia orzeczenia podlegającego zażaleniu. Podkreślił, że doręczenie stronie – na jej żądanie – orzeczenia nie jest doręczeniem procesowym i nie wywołuje skutków procesowych. Tak więc to data doręczenia pełnomocnikowi strony pism procesowych rozpoczyna bieg terminów do wniesienia środków zaskarżenia. W niniejszej sprawie postanowienie z dnia 29 września 2023 r. doręczono pełnomocnikowi R.S. w dniu 5 października 2023 r. W tej sytuacji oczywistym jest, że wniesienie zażalenia przez skarżącego w dniu 30 października 2023 r. nastąpiło z uchybieniem terminu określonego w art. 194 § 2 p.p.s.a., gdyż termin do wniesienia zażalenia upłynął w dniu 12 października 2023 r. Skarżący we wniosku o przywrócenie terminu podniósł, że o postanowieniu z dnia 29 września 2023 r. dowiedział się w dniu 23 października 2023 r. – z przesyłki od adwokata odebranej na poczcie w tym dniu. Skarżący mógł wprawdzie, na tym etapie sprawy, złożyć samodzielnie środek odwoławczy, lecz tylko w terminie, którego bieg wyznacza data doręczenia kwestionowanego orzeczenia jego pełnomocnikowi. W tych okolicznościach Sąd pierwszej instancji uznał, że nie ma podstaw do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu, gdyż problemy we właściwej komunikacji pomiędzy skarżącym a jego pełnomocnikiem wyznaczonym z urzędu nie stanowią przesłanki określonej w art. 87 § 2 p.p.s.a. Wyznaczenie pełnomocnika przez korporację prawniczą i podjęcie przez niego stosownych czynności stanowi wykonanie wydanego postanowienia o przyznaniu prawa pomocy. Strona ponosi konsekwencje czynności podejmowanych przez pełnomocnika w jej imieniu, jak i konsekwencje braku podjęcia tych czynności. Okoliczności związane z realizacją stosunku wewnętrznego pełnomocnictwa, a więc relacje między mocodawcą a pełnomocnikiem, pozostają bez wpływu na bieg terminów procesowych (por. postanowienie NSA z dnia 22 czerwca 2010 r., sygn. akt FZ 218/10). Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia R.S. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wyraził niezadowolenie ze stanowiska zajętego przez Sąd pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W świetle art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 P.p.s.a.). Oznacza to, że sąd może przywrócić termin jedynie pod warunkiem wniesienia prośby o jego przywrócenie w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu z równoczesnym dopełnieniem czynności, dla której termin był określony oraz uprawdopodobnieniem przez wnioskodawcę braku winy w uchybieniu terminu. Zgodnie z art. 87 § 5 p.p.s.a., po upływie roku od uchybionego terminu, jego przywrócenie jest dopuszczalne tylko w przypadkach wyjątkowych. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji zasadnie przyjął, że wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia 29 września 2023 r. został wniesiony w terminie, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a., jednak nie zasługuje on na uwzględnienie. Wyjaśnić należy, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy oraz przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Warunkiem przywrócenia terminu jest zatem uprawdopodobnienie braku winy strony w jego uchybieniu, przy czym pojęcie winy należy rozumieć w sposób obiektywny – wymagający od strony staranności. Przy ocenie winy należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu dotrzymanie terminu (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia: 6 października 1998 r., sygn. akt II CKN 8/98, publ. LEX nr 50679; 7 lutego 2000 r., sygn. akt I CKN 1261/99, publ. Biuletyn SN 2000/5/12). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, argumentacja skarżącego podniesiona zarówno we wniosku o przywrócenie terminu, jak również w zażaleniu, nie zasługuje na uwzględnienie i nie uzasadnia braku jego winy w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia 29 września 2023 r., gdyż nie sposób dopatrzyć się w niej obiektywnych i niezależnych od niego przeszkód w prawidłowym i terminowym wniesieniu zażalenia, których nie można było usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Takiej przeszkody nie stanowi prawidłowe – zgodne z art. 67 § 5 p.p.s.a. – doręczenie postanowienia z dnia 29 września 2023 r. ustanowionemu w tej sprawie z urzędu na wniosek skarżącego pełnomocnikowi oraz niewniesienie przez niego w terminie zażalenia. Sąd pierwszej instancji słusznie zauważył, że okoliczności związane z realizacją stosunku wewnętrznego pełnomocnictwa, a więc relacje między mocodawcą a pełnomocnikiem, pozostają bez wpływu na bieg terminów procesowych. Podkreślenia wymaga, iż jeśli skarżący nie jest zadowolony ze współpracy ze swoim pełnomocnikiem, to może się zwrócić do właściwej okręgowej rady adwokackiej o jego zmianę. W konsekwencji stwierdzić należy, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie trafnie uznał, że złożony w tej sprawie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia nie zasługiwał na uwzględnienie, a zatem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji postanowienia.