III OZ 657/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak po rozpoznaniu w dniu 24 września 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 25 lutego 2021 r. sygn. akt IV SA/Wr 461/20 w sprawie ze skargi W. S. oraz P. S. na postanowienie Prezesa Sądu Apelacyjnego we W. z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z 25 lutego 2021 r. sygn. akt IV SA/Wr 461/20 odrzucił skargę W. S. oraz P. S.a na postanowienie Prezesa Sądu Apelacyjnego we W. z [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że Prezes Sądu Apelacyjnego we W. postanowieniem z [...] września 2020 r., nr [...] stwierdził niedopuszczalność odwołania W. S. i P. S. (dalej: "skarżący") od decyzji Prezesa Sądu Okręgowego we W. z [...] sierpnia 2020 r., znak [...]. Z akt administracyjnych wynika, że powyższe rozstrzygnięcie zostało doręczone W. S. [...] września 2020 r. Natomiast przesyłkę skierowaną do P. S. zawierającą postanowienie z [...] września 2020 r., w wyniku dwukrotnego awizowania, pozostawiono w aktach ze skutkiem doręczenia na [...] września 2020 r. Pismem z [...] października 2020 r. (data nadania), skarżący wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na powyższe postanowienie. Do skargi dołączony został dowód uiszczenia przez W. S.wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł. Wobec tego P. S. zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV z [...] października 2020 r. został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 złotych, w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Przesyłkę zawierającą wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, w wyniku prawidłowego awizowania pozostawiono w aktach ze skutkiem doręczenia na [...] lutego 2021 r. W zakreślonym przez Sąd terminie P. S. nie uiścił wpisu sądowego od skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. odrzucił skargę W. S. jako złożoną z uchybieniem terminu do jej wniesienia oraz na podstawie art. 220 § 1 i 3 p.p.s.a., odrzucił skargę P. S. wobec nieuiszczenia wpisu sądowego od skargi. Pismem z [...] maja 2021 r. W. S. wniósł zażalenie na postanowienie Sądu z 25 lutego 2021 r., zaskarżając je w całości. Na podstawie art. 194 § 3 P.p.s.a. zaskarżonemu postanowieniu zarzucił: 1) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na zaskarżone rozstrzygnięcie, a to art. 58 § 1 pkt 2) p.p.s.a. w zw. z art. 37 ust. 1 i ust. 4a pkt 1) ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (tj.: Dz. U. z 2020 r., poz. 1041 z późn zm., dalej "prawo pocztowe") — w zw. z § 21 ust. 1. Rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 29 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków wykonywania usług powszechnych przez operatora wyznaczonego (tj: Dz. U. z 2020 r., poz. 1026 z późn. zm., dalej "rozporządzenie"), w ten sposób, że: a) Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę pomimo zachowania przez skarżącego W. S. ustawowego terminu do jej wniesienia, albowiem postanowienie Prezesa Sądu Apelacyjnego we W. z [...] września 2020 r. skarżący odebrał ze skrzynki pocztowej dopiero [...] września 2020 r., a nie jak twierdzi Sąd pierwszej instancji [...] września 2020 r., a to z uwagi na fakt, że skarżący faktycznie podjął (i miał możliwość zapoznania się z treścią pisma) przesyłkę rejestrowaną o numerze [...] [...] września 2020 r., natomiast operator pocztowy — Poczta Polska przesyłkę listową rejestrowaną doręczył pozostawiając ją w skrzynce oddawczej ze skutkiem doręczenia bez uprzedniego złożenia wniosku adresata umożliwiającego operatorowi pocztowemu składanie przesyłek rejestrowych ze skutkiem doręczenia, co stoi w sprzeczności z przepisami ustawy Prawo pocztowe; b) przesyłka rejestrowana o numerze [...] została doręczona bez potwierdzenia tożsamości osoby uprawnionej do odbioru w myśl § 22 ust. 1 rozporządzenia, co nie mogło mieć miejsca, albowiem adresat - skarżący W. S. był nieobecny w kraju [...] września 2020 r., a podpisy na zwrotnym potwierdzeniu odbioru ww. przesyłki rejestrowej nie pochodzą od skarżącego, co uzasadnia podejrzenie, że podpisy zostały sfałszowane przez osobę trzecią (najprawdopodobniej przez listonosza), toteż wydane w niniejszej sprawie postanowienie WSA o odrzuceniu skargi zostało wydane w wyniku popełnienia przestępstwa na szkodę W. S.; c) Sąd pierwszej instancji wydając zaskarżone postanowienie nie zweryfikował treści zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki rejestrowanej o numerze [...], na którym widniejące podpisy nie należą do skarżącego W. S. potwierdzającego odbiór ww. przesyłki [....] września 2020 r., wobec czego postanowienie o odrzuceniu skargi nastąpiło z naruszeniem prawa, albowiem w takiej sytuacji uzasadnione jest stanowisko skarżącego, iż skarga [....] października 2020 r. została złożona przed upływem ustawowego terminu do jej złożenia; 2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na zaskarżone rozstrzygnięcie, a to art. 7 p.p.s.a. w ten sposób, że Sąd pierwszej instancji odrzucając skargę naruszył zasadę szybkości postępowania, bowiem powinien zmierzać do merytorycznego rozpoznania sprawy, w tym zweryfikowania zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki rejestrowanej celem ustalenia prawidłowego sposobu doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie, a nie jedynie ograniczenia czynności do sprawdzenia daty stempla pocztowego; Wobec uchybień w sposobie doręczenia zaskarżonego postanowienia Prezesa Sądu Apelacyjnego we W. w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania uzasadniającego, że doszło do popełnienia przestępstwa sfałszowania podpisów W. S. na jego szkodę, tj. czynu z art. 270 § 1 w zw. z art. 286 § 1 kodeksu karnego, w pierwszej kolejności skarżący wniósł o: 1) na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 i 2) p.p.s.a. zawieszenie niniejszego postępowania do czasu zakończenia sprawy karnej, która zostanie niezwłocznie wszczęta, a to z uwagi na fakt, iż skarżący dopiero [...] maja 2021 r., po dokonaniu wglądu do akt sprawy przez pełnomocnika, dowiedział się o nieprawidłowościach w doręczeniu, które wyczerpują znamiona przestępstwa określonego w art. 270 § 1 w zw. z art. 286 § 1 kodeksu karnego; 2) na podstawie art. 125 § 1 p.p.s.a. wyznaczenie terminu 14 dni na przedłożenie odpisu zawiadomienia o podejrzeniu możliwości popełnienia przestępstwa sfałszowania podpisów W. S. na jego szkodę, albowiem z uwagi na fakt, iż możliwość popełnienia przestępstwa ujawniono [...] maja 2021 r., tj. w ostatnim dniu na złożenia niniejszego zażalenia, niemożliwym jest przedłożenie odpisu pisemnego zawiadomienia o możliwości popełnienia przestępstwa z uwagi na brak czasu potrzebnego do skompletowania wszystkich dowodów w sprawie. W przypadku, gdyby Sąd nie zawiesił niniejszego postępowania, na zasadzie art. 195 § 2 i art. 197 § 2 w zw. z 185 § 1 p.p.s.a skarżący wniósł o: 1) uchylenie wydanego 25 lutego 2021 r. postanowienia o odrzuceniu skargi na postanowienie Prezesa Sądu Apelacyjnego we W. w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania w trybie autokontroli przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu z uwagi na oczywistą zasadność przedmiotowego zażalenia, a następnie merytoryczne rozpoznanie niniejszej sprawy przez Sąd pierwszej instancji; 2) w przypadku przekazania przedmiotowego zażalenia do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i nakazanie merytorycznego rozpoznania niniejszej sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, który dopuścił się uchybień wskazanych w treści niniejszego zażalenia. Ponadto w każdym przypadku skarżący wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. W uzasadnieniu zażalenia skarżący wskazał, że do [...] września 2020 r. przebywał poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, a zatem nie mógł odebrać osobiście przesyłki o numerze [...] [...] września 2020 r., co stoi w sprzeczności z datą i podpisem na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. W sytuacji, gdy adresat przesyłki sądowej jest nieobecny pod wskazanym na przesyłce adresem, powinna zostać awizowana, a adresat powiadomiony o sposobie jej odebrania w placówce pocztowej. Podał, że nowelizacja przepisów prawa pocztowego umożliwiła w stanach nadzwyczajnych lub w przypadku wystąpienia stanu epidemii lub zagrożenia epidemicznego, doręczenie przesyłki listowej będącej przesyłką rejestrowaną do oddawczej skrzynki pocztowej adresata, jednakże ta forma nie dotyczy m.in. przesyłek wysyłanych przez Sąd. Skarżący po powrocie do kraju [...] września 2020 r. wyjął przesyłkę listową ze skrzynki pocztowej i od tej daty, tj. od momentu zapoznania się z treścią postanowienia liczył termin do wniesienia skargi, który upływał dopiero [....] października 2020 r., a zatem złożenie skargi w placówce pocztowej [...] października 2020 r. odbyło się z zachowaniem terminu do złożenia skargi. Do zażalenia skarżący dołączył odpis reklamacji przesyłki pocztowej krajowej z [...] maja 2021 r. wraz z dowodem jej nadania. Następnie skarżący w piśmie z [...] czerwca 2021 r. uzupełnił wniesione zażalenie, przedkładając odpis zawiadomienia o podejrzeniu możliwości popełnienia przestępstwa sfałszowania podpisów W. S. na jego szkodę. Naczelnej Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Skargę na wydane w sprawie rozstrzygnięcie wnosi się do wojewódzkiego sądu administracyjnego w terminie 30 dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie (art. 53 § 1 p.p.s.a.). Skarga wniesiona z uchybieniem ustawowego terminu podlega odrzuceniu (art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje okoliczność uchybienia przez skarżącego trzydziestodniowego terminu do wniesienia skargi. Wnoszący zażalenie twierdzi natomiast, że skarżącemu zaskarżone postanowienie doręczone zostało [...] września 2020 r., a nie jak wskazał w zaskarżonym postanowieniu Sąd [....] rześnia 2020 r. Jak wynika z akt administracyjnych, postanowienie Prezesa Sądu Apelacyjnego we W. z [...] września 2020 r. zostało doręczone W. S. [...] września 2020 r. na wskazany adres do doręczeń. Zwrotne potwierdzenie odbioru podpisane przez adresata stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Pogląd ten należy uznać za ugruntowany w orzecznictwie sądowym (por. postanowienie NSA z 31 marca 2010 r., I FSK 1929/09 i powołane tam orzecznictwo Sądu Najwyższego, m.in. postanowienie SN z 30 kwietnia 1998 r., III CZ 51/98; wyrok NSA z 12 grudnia 2008 r., II GSK 555/08; wyrok WSA w Warszawie z 22 maja 2007 r., III SA/Wa 4015/06). Taki charakter zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki uzasadnia przyjęcie, że dokument ten korzysta z domniemania prawdziwości. Domniemanie to może zostać obalone przeciwdowodem. W konsekwencji domniemanie faktyczne doręczenia pisma może być obalone, gdy adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia są niezgodne z rzeczywistością. Podejmując próbę obalenia tego domniemania, należy mieć jednak na względzie, że dokumenty urzędowe są najbardziej wiarygodnymi środkami dowodowymi. Co za tym idzie, dowody przeciwne muszą być zdecydowanie przekonujące. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie może odnieść zamierzonego skutku argumentacja podniesiona w zażaleniu, zmierzająca do podważenia prawidłowości doręczenia przedmiotowej przesyłki. Nie można przyjąć, by do obalenia tego domniemania wystarczyło twierdzenie wnioskodawcy, że doręczenie przesyłki nie nastąpiło [...] września 2020 r., bowiem skarżący w tym dniu przebywał poza granicami kraju i zapoznał się przesyłką [...] września 2020 r. Niewystarczające w tym zakresie jest poprzestanie na oświadczeniu, że skarżący nie odebrał przesyłki, a ta została pozostawiona w skrzynce przez doręczyciela. Skarżący nie przedstawił żadnego dokumentu, z którego wynikałoby, że w dacie doręczenia zaskarżonego postanowienia faktycznie nie przebywał w miejscu zamieszkania. W szczególności nie udało się go podważyć twierdzeniami, że na dowodzie doręczenia widnieje sfałszowany podpis skarżącego. Sąd pierwszej instancji nie ma środków prawnych pozwalających zweryfikować podpis znajdujący się na dowodzie doręczenia. Oznacza to, że Sąd pierwszej instancji miał obowiązek odrzucić skargę jako spóźnioną, zgodnie z art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Argumenty podniesione w zażaleniu mogą stanowić ewentualne przesłanki wniosku o przywrócenie terminu – uprawdopodobnienia braku winy w niedochowaniu terminu do wniesienia skargi. Podkreślić jednak trzeba, że przywrócenie terminu jest możliwe w razie zachowania warunków szczegółowo określonych w przepisach art. 86 i art. 87 p.p.s.a. Odnosząc się do wniosku skarżącego o zawieszenie postępowania, wskazać należy, że w świetle art. 125 § 1 p.p.s.a. sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygniecie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym, bądź jeżeli ujawni się czyn, którego ustalenie w drodze karnej lub dyscyplinarnej mogłoby wywrzeć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy sądowoadministracyjnej. W doktrynie i orzecznictwie wskazuje się, że ww. przepis stanowi instytucję fakultatywnego zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego. W razie wystąpienia którejkolwiek z przesłanek wskazanych w tym przepisie sąd zobowiązany jest rozważyć, czy zawieszenie postępowania jest uzasadnione. Oznacza to, że ocena istnienia przesłanek zawieszenia postępowania na podstawie art. 125 § 1 p.p.s.a. oraz ich wpływu na przyszłe rozstrzygniecie należy wyłącznie do sądu. W sprawie niniejszej, Naczelny Sąd Administracyjny nie jest zobowiązany do zawieszenia postępowania wywołanego zażaleniem do czasu zakończenia sprawy karnej. Prawomocne potwierdzenie podrobienia podpisu skarżącego będzie mogło stanowić przesłankę do ewentualnego wznowienia postępowania sądowego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji prawidłowo ustalił na podstawie akt sprawy, iż zaskarżone postanowienie zostało doręczona skarżącemu [...] września 2020 r. (vide: zwrotne potwierdzenie odbioru doręczanej przesyłki, opatrzone właściwą sygnaturą i datą, odpowiadającymi sygnaturze i dacie skarżonego aktu – akta administracyjne). W świetle powyższych okoliczności trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi upływał [...] października 2020 r. Skarga została wniesiona [...] października 2020 r., a więc z uchybieniem terminu do jej wniesienia. Odnosząc się do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego NSA stwierdził, że nie może on być uwzględniony, albowiem przepisy art. 209 w zw. z art. 203 i art. 204 p.p.s.a. regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego i nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek zażalenia na postanowienie Sądu pierwszej instancji. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.