III OZ 760/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 10 marca 2021 r. sygn. akt II SA/Lu 679/20 o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 29 grudnia 2020 r. sygn. akt II SA/Lu 679/20 oddalającego sprzeciw M. K., M. K., U. K. i Z. K. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z 28 września 2020 r. nr [...] w przedmiocie opłaty retencyjnej postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z 10 marca 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił Z. K. (dalej: skarżący) przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że wyrokiem z 29 grudnia 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił sprzeciw M. K., M. K., U. K. i skarżącego od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z 28 września 2020 r. w sprawie ustalenia opłaty retencyjnej. Odpis sentencji wyroku z 29 grudnia 2020 r. został przesłany skarżącemu i doręczony w trybie awizo z dniem 19 stycznia 2021 r. Skarżący wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie pisemnego uzasadnienia wyroku podnosząc okoliczności związane ze swoim stanem zdrowia. Skarżący stwierdził, że co najmniej od 29 grudnia 2020 r. do 13 lutego 2021 r. nie był wstanie odebrać żadnego awiza pocztowego ani korespondencji. Dopiero po wyjściu ze szpitala tj. 14 lutego 2021 r., dowiedział się z Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych o wyroku z 29 grudnia 2020 r. Odmawiając przywrócenia terminu Sąd I instancji wskazał, że co do zasady choroba, nawet poświadczona zaświadczeniem lekarskim, nie jest wystarczającą okolicznością dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. W przypadku, gdy wnioskodawca wskazuje chorobę jako przyczynę uchybienia terminu, konieczne jest również wykazanie, że rodzaj choroby uniemożliwiał dokonanie czynności oraz, że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy innych osób w jej dokonaniu. Sąd I instancji podkreślił, że nie kwestionuje wyjaśnień skarżącego, który wskazywał na pobyt w szpitalu od 3 lutego do 13 lutego 2021 r. Okoliczność ta została potwierdzona przez skarżącego, który złożył do akt sprawy kartę informacyjną leczenia szpitalnego. Natomiast pobyt w szpitalu przypadał już po upływie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Pobyt w szpitalu nie miał zatem związku z możliwością uzyskania wiedzy o wyroku. Z kolei powoływane przez skarżącego okoliczności w postaci pogorszania się jego stanu zdrowia w grudniu 2020 r., infekcji przełyku w styczniu 2021 r. oraz "odizolowania się" wraz z żoną od innych osób bazują wyłącznie na oświadczeniach skarżącego, przy czym oświadczenia te nie są precyzyjne. W szczególności nie wiadomo, co oznacza użyte przez skarżącego pojęcie "odizolowania się" wraz z żoną od innych osób. Jeżeli izolacja oznaczała pobyt w domu, bez wychodzenia, to podważa to twierdzenie o braku możliwości odbioru korespondencji sądowej (jeśli skarżący "izolował się" w domu w styczniu 2021 r. to mógł odebrać przesyłkę pocztową zawierającą odpis wyroku i nie doszłoby wówczas do jej awizowania). Informacje w karcie leczenia szpitalnego, o tym, że dolegliwości narastały od około 1,5 miesiąca, bazują na wyjaśnieniach skarżącego złożonych przy przyjęciu do szpitala. W ocenie Sądu I instancji, skarżący nie wykazał, że był pozbawiony możliwości dotrzymania terminu przez skorzystanie z pomocy innej osoby. Skarżący był świadomy toczącego się postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym i jeszcze na początku grudnia 2020 r. uzupełniał braki formalne wniesionego sprzeciwu. Zdaniem Sądu I instancji, każda osoba, która jest świadoma toczącego się sporu sądowego powinna wykazywać minimalną staranność w prowadzeniu swoich spraw. Skarżący nie wyjaśnił, dlaczego nie skorzystał z pomocy domownika (żony) przy odbiorze korespondencji sądowej (odpisu wyroku) w styczniu 2021 r. Skarżący nie wykazał też braku możliwości skorzystania z pomocy któregokolwiek z pozostałych skarżących, z którymi wspólnie wniósł sprzeciw i którzy mają wspólny adres zamieszkania (lub korespondencyjny). Wspólny adres zamieszkania i tożsamość nazwisk może wskazywać, że wszyscy pozostali skarżący są domownikami skarżącego, co tym bardziej uzasadniałoby skorzystanie z ich pomocy. W związku z tym Sąd I instancji odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie pisemnego uzasadnienia wyroku. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący zarzucając naruszenie art. 86 i art. 87 z ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Skarżący powtórzył argumentację sformułowaną już we wniosku o przywrócenie terminu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, żeby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Zasadnicze znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że uchybienie przez stronę terminowi nie nastąpiło z jej winy. Dla takiej oceny konieczne jest nie tylko dokonanie analizy okoliczności podnoszonych przez stronę, lecz również całości okoliczności sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu. Okoliczności podnoszone przez skarżącego nie uzasadniały przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie pisemnego uzasadnienia wyroku. Przede wszystkim, choroba jako przyczyna uprawdopodobniająca brak winy w uchybieniu terminu co do zasady musi być zdarzeniem nagłym i nieprzewidywalnym, natomiast skarżący sam wskazuje, że od lat choruje przewlekle. W takiej sytuacji osoba należycie dbająca o swoje interesy i prowadząca postępowanie sądowe, powinna zadbać o należyty odbiór korespondencji. Ponadto obowiązek uprawdopodobnienia, a nie udowodnienia okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu, nie oznacza, że strona może poprzestać wyłącznie na gołosłownych twierdzeniach. W tej sprawie skarżący uprawdopodobnił jedynie pobyt w szpitalu (przez złożenie kopii karty informacyjnej), jednak pobyt ten miał miejsce już podjętych próbach doręczenia odpisu sentencji wyroku i po uznaniu, że doręczenie przesyłki nastąpiło z dniem 19 stycznia 2021 r. Jednocześnie skarżący nie uprawdopodobnił w żaden sposób, że od grudnia 2020 r. istniały przeszkody uniemożliwiające mu odbiór korespondencji – osobiście lub z pomocą domowników, którymi jak wynika z akt sprawy są między innymi pozostali skarżący. Oznacza to, że Sąd I instancji prawidłowo stwierdził, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku. Z tych względów i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 ustawy p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.