III OZ 780/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Stowarzyszenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 października 2022 r., sygn. akt II SAB/Wa 378/21 o odrzuceniu zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 września 2021 r., sygn. akt II SAB/Wa 378/21 o odrzuceniu skargi Stowarzyszenia [...] na bezczynność Kancelarii Prezesa Rady Ministrów w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 11 października 2022 r., sygn. akt II SAB/Wa 378/21, odrzucił zażalenie Stowarzyszenia [...] na postanowienie tego Sądu z dnia 2 września 2021 r., sygn. akt II SAB/Wa 378/21 o odrzuceniu skargi Stowarzyszenia [...] na bezczynność Kancelarii Prezesa Rady Ministrów w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych zażalenia. W motywach rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji podał, że postanowieniem z dnia 2 września 2021 r., sygn. akt II SAB/Wa 378/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę Stowarzyszenia z uwagi na nieuzupełnienie jej braków formalnych. Od powyższego postanowienia Stowarzyszenie złożyło zażalenie. Dlatego też Przewodniczący Wydziału II WSA w Warszawie, zarządzeniem z dnia 5 października 2021 r., wezwał skarżące Stowarzyszenie do uzupełnienia braków formalnych zażalenia poprzez złożenie: a) numeru REGON lub NIP stowarzyszenia, b) oryginału lub potwierdzonego za zgodność z oryginałem regulaminu stowarzyszenia, c) wskazania czy lista członków stowarzyszenia uległa zmianie od dnia 30 października 2015 r., jeśli tak - wezwał do przedstawienia aktualnej listy wszystkich członków stowarzyszenia, d) pełnomocnictwa procesowego podpisanego przez wszystkich członków Stowarzyszenia upoważniającego R. P. do działania w imieniu Stowarzyszenia przed sądami administracyjnymi, e) ewentualnie zażalenia podpisanego własnoręcznie przez wszystkich członków Stowarzyszenia, w terminie siedmiu dni, pod rygorem odrzucenia zażalenia. Wezwanie niniejsze zostało doręczone stronie w dniu 14 października 2021 r. W odpowiedzi na wezwanie, przedstawiciel Stowarzyszenia – R. P., złożył w dniu 21 października 2021 r. sporządzone przez siebie odpisy: pisma z dnia 30 listopada 2015 r. skierowanego do Prezydenta Miasta [...] pn. "przedłożenie powiadomienia o stowarzyszeniu zwykłym Stowarzyszenie [...]"; regulaminu stowarzyszenia zwykłego Stowarzyszenie [...] z dnia 30 października 2015 r. oraz regulaminu uwzględniającego zmiany do 31 sierpnia 2016 r.; zawiadomienia z dnia 30 października 2015 r. o utworzeniu stowarzyszenia zwykłego Stowarzyszenie [...] (lista członków stowarzyszenia). Następnie Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 194 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej: P.p.s.a.), zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie. Zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od doręczenia postanowienia (art. 194 § 2). Zażalenie powinno czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać wskazanie zaskarżonego postanowienia i wniosek o jego zmianę lub uchylenie, jak również zwięzłe uzasadnienie zażalenia (art. 194 § 3). W przypadku, gdy zażalenie nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania wynikających z art. 46 § 1 P.p.s.a. warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę do ich uzupełnienia lub poprawienia w terminie 7 dni (art. 49 § 1 P.p.s.a.), pod rygorem odrzucenia zażalenia. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, złożone w niniejszej sprawie przez przedstawiciela skarżącego zażalenie dotknięte było licznymi brakami, stąd skarżący został wezwany do ich uzupełnienia. W zakreślonym terminie skarżący przedstawił opisane wyżej kopie pism, nie uzupełnił jednak stwierdzonych braków formalnych zażalenia. W tej sytuacji zażalenie podlega odrzuceniu. Z powyższym postanowieniem nie zgodziło się Stowarzyszenie, które wniosło zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności podnieść należy, że złożone zażalenie dotknięte jest brakiem formalnym, albowiem nie zostało prawidłowo podpisane, ani nie zostało do niego dołączone stosowne pełnomocnictwo. Jednakże z uwagi na to, że istotą sporu jest zasadność i skuteczność jego przedłożenia, Naczelny Sąd Administracyjny przyjął zażalenie do merytorycznego rozpoznania. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji prawidłowo odrzucił zażalenie z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych. Wyjaśnić bowiem należy, że zgodnie z art. 194 § 3 in principio P.p.s.a., zażalenie powinno czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym. Jednocześnie w myśl art. 46 § 1 pkt 4 P.p.s.a. każde pismo strony powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Przywołany przepis w sposób jednoznaczny wskazuje, że warunkiem formalnym zażalenia, stanowiącym obowiązkowy element tego pisma procesowego, jest złożenie pod nim podpisu identyfikującego osobę wnoszącą zażalenie. Zaniechanie w tym zakresie stanowi brak formalny zażalenia, który podlega uzupełnieniu stosownie do treści art. 49 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Skutkiem nieuzupełnienia w wyznaczonym terminie braków formalnych zażalenia, stosownie do art. 197 § 2 w zw. z art. 178 P.p.s.a., jest jej odrzucenie. Powyższe przepisy mają charakter bezwzględnie obowiązujący, a zatem nieuzupełnienie braku formalnego zażalenia w wyznaczonym terminie, w sytuacji gdy brak był istotny, a wezwanie precyzyjnie sformułowane i prawidłowo doręczone, obliguje wojewódzki sąd administracyjny do odrzucenia zażalenia, nie dając żadnego w tym względzie wyboru. Z akt niniejszej sprawy wynika, że zażalenie w imieniu Stowarzyszenia podpisał R. P. jako jego przedstawiciel. Z uwagi na brak osobowości prawnej stowarzyszenia zwykłego w postępowaniu sądowoadministracyjnym, legitymację procesową posiadają wszyscy członkowie tego stowarzyszenia. Stowarzyszeniom zwykłym przysługuje zdolność sądowa, tj. zdolność do występowania w postępowaniu sądowym jako strona, jednak legitymację procesową, a zatem zdolność do czynności procesowych posiadają jedynie wszyscy członkowie tego stowarzyszenia. Przedstawiciel wskazany w regulaminie może reprezentować stowarzyszenie zwykłe jeżeli pozostali członkowie stowarzyszenia upoważnią go do tego w należytej formie. Właściwym dokumentem, z którego wynikałoby upoważnienie do reprezentowania stowarzyszenia przez przedstawiciela, jest udzielenie mu pełnomocnictwa procesowego podpisanego przez wszystkich członków stowarzyszenia zwykłego. Źródłem takiego upoważnienia nie można uznać regulaminu, jako dokumentu statuującego tylko powstanie stowarzyszenia zwykłego (patrz: postanowienie NSA z dnia 8 sierpnia 2017 r., I OSK 2274/15; wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2014 r., II OSK 714/14). Dlatego też, w związku z brakiem pełnomocnictwa do działania w imieniu Stowarzyszenia, WSA w Warszawie wezwał R. P. do uzupełnienia braków formalnych zażalenia Stowarzyszenia poprzez nadesłanie m.in. pełnomocnictwa procesowego podpisanego przez wszystkich członków stowarzyszenia upoważniającego R. P. do złożenia zażalenia i działania w imieniu Stowarzyszenia przed sądami administracyjnymi; ewentualnie złożenia odpisu zażalenia podpisanego własnoręcznie przez wszystkich członków Stowarzyszenia. Wezwanie to doręczono stronie w dniu 14 października 2021 r. Zatem termin do uzupełnienia braków formalnych zażalenia upływał z dniem 21 października 2021 r. W zakreślonym terminie R. P. nadesłał sporządzone przez siebie odpisy: pisma z dnia 30 listopada 2015 r. skierowanego do Prezydenta Miasta [...] pn. "przedłożenie powiadomienia o stowarzyszeniu zwykłym Stowarzyszenie [...]"; regulaminu stowarzyszenia zwykłego Stowarzyszenie [...] z dnia 30 października 2015 r. oraz regulaminu uwzględniającego zmiany do 31 sierpnia 2016 r.; zawiadomienia z dnia 30 października 2015 r. o utworzeniu stowarzyszenia zwykłego Stowarzyszenie [...]. Nie nadesłał natomiast żądanego przez Sąd pierwszej instancji pełnomocnictwa procesowego podpisanego przez wszystkich członków Stowarzyszenia upoważniającego R. P. do złożenia zażalenia i działania w imieniu Stowarzyszenia przed sądami administracyjnymi, ani nie złożył ewentualnego odpisu zażalenia podpisanego własnoręcznie przez wszystkich członków Stowarzyszenia. Z powyższego wynika, że brak formalny zażalenia nie został w sposób właściwy uzupełniony. W tych okolicznościach zasadnie Sąd pierwszej instancji orzekł o odrzuceniu zażalenia na podstawie art. 197 § 2 w zw. z art. 178 P.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.