III RN 25/01

Sąd Najwyższy z udziałem prokuratora Prokuratury Krajowej Waldemara Grudzieckiego w sprawie ze skargi Witolda Ch. na postanowienie Izby Skarbowej w L. z dnia 26 listopada 1999 r. (...) w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania po rozpoznaniu na rozprawie rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości (...) od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Ośrodka Zamiejscowego w Lublinie z dnia 2 czerwca 2000 r. I SA/Lu 1234/99 - oddala rewizję nadzwyczajną. Inspektor Kontroli Skarbowej w Urzędzie Kontroli Skarbowej w L., w wyniku przeprowadzonej kontroli dotyczącej prawidłowości rozliczeń z budżetem, decyzją z dnia 9 września 1999 r. określił Witoldowi Ch. za rok podatkowy 1996 zaległość w podatku dochodowym od osób fizycznych oraz odsetki od tej zaległości liczone na dzień 31 sierpnia 1999 r. Decyzja ta została w tym samym dniu doręczona podatnikowi za pośrednictwem jego pełnomocnika - adwokata Tomasza D. w Kancelarii Adwokackiej przy ul. Ch. 14 w L., co zostało potwierdzone na jej oryginale i na kopii datą i podpisem pracownika Kancelarii. Z kolei, postanowieniem z dnia 13 września 1999 r., doręczonym w ten sam sposób, sprostowana została pomyłka w treści powyższej decyzji podatkowej, poprzez zastąpienie wyrazów "Trzeci Urząd Skarbowy" wyrazami "Pierwszy Urząd Skarbowy". Od powyższej decyzji odwołanie wniósł pełnomocnik podatnika - adwokat Tomasz D. w dniu 24 września 1999 r., o czym świadczy data stempla pocztowego na kopercie, w której przesłane zostało odwołanie. Wobec stwierdzenia, że odwołanie wniesione zostało z uchybieniem terminu określonego w art. 233 par. 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm. - powoływanej nadal jako: Ordynacja podatkowa/, ponieważ bieg terminu do wniesienia odwołania w niniejszej sprawie rozpoczął się w dniu 10 września 1999 r. a zakończył w dniu 23 września 1999 r., Izba Skarbowa w L. postanowieniem z dnia 26 listopada 1999 r. odwołanie to pozostawiła bez rozpoznania. W tej sytuacji, adwokat T. D. pismem z dnia 1 grudnia 1999 r., w tym samym dniu złożonym w Urzędzie Kontroli Skarbowej w L., zwrócił się o wyrażenie na piśmie stanowiska w sprawie terminu doręczenia decyzji podatkowej w niniejszej sprawie, bowiem w jego ocenie decyzja ta została faktycznie doręczona w dniu 10 września 1999 r. W odpowiedzi na powyższe. Inspektor Kontroli Skarbowej pismem z dnia 6 grudnia 1999 r. udzielił pełnomocnikowi wyjaśnienia, w którym stwierdził, że przedmiotowa decyzja została doręczona w dniu 9 września 1999 r. W wyniku skargi pełnomocnika podatnika - Witolda Ch. na postanowienie Izby Skarbowej z dnia 26 listopada 1999 r. w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania, Naczelny Sąd Administracyjny - Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie wyrokiem z dnia 2 czerwca 2000 r. /I SA/Lu 1234/99/ uchylił to postanowienie, stwierdzając w uzasadnieniu wyroku, że zaskarżone postanowienie "wydane zostało z naruszeniem przepisów postępowania mogącym mieć istotny wpływ na jego treść", ponieważ: "skarżąca twierdzi, że decyzja organu I instancji z dnia 9 września 1999 r. doręczona jej została /na ręce pełnomocnika/ nie w tym dniu, ale w dniu następnym, tj. w dniu 10 września 1999 r., przy czym fakt potwierdzenia obu egzemplarzy tej decyzji prezentatą Kancelarii Adwokackiej z datą wpływu 9 września 1999 r. tłumaczy tym, że pracownica Kancelarii nie sprawdziła datownika w pieczęci i nie zwróciła uwagi, że nie odpowiada on dacie rzeczywistej. Okoliczności te nie mogą być prima facie uznane za absurdalne, bowiem doświadczenie życiowe wskazuje, że sytuacje takie mogą, choć nie powinny, się zdarzyć. Tryb podejmowania postanowienia w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania wyłączał nie tylko wyjaśnienie przedstawionych okoliczności, ale nawet ich ujawnienie, co nie zmienia faktu, że w aktualnym stanie sprawy, zaskarżone postanowienie musi być ocenione jako wydane z naruszeniem art. 122 i art. 187 par. 1 ustawy Ordynacja podatkowa". Minister Sprawiedliwości pismem z dnia 16 lutego 2001 r. (...) wniósł rewizję nadzwyczajną od powyższego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodka Zamiejscowego w Lublinie z dnia 2 czerwca 2000 r. /I SA/Lu 1234/99/, zarzucając rażące naruszenie art. 22 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm. - powoływanej nadal jako: ustawa o NSA/ w związku z art. 122, art. 180, art. 187 par. 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej, a w konsekwencji na podstawie art. 57 ust. 2 ustawy o NSA wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi. W uzasadnieniu rewizji nadzwyczajnej podniesiono w szczególności, że: "Wbrew twierdzeniom Sądu orzekającego, organy podatkowe starannie i dokładnie przeprowadziły postępowanie wyjaśniające dotyczące ustalenia terminu wniesienia odwołania od decyzji podatkowej (...). Pełnomocnikiem podatnika był adwokat, a więc osoba profesjonalnie trudniąca się sporządzaniem i wnoszeniem środków odwoławczych (...). Twierdzeniom NSA, iż doświadczenie życiowe dopuszcza możliwość uchybienia w pracy kancelarii poprzez posługiwanie się nierealną datą, przeczy dokument w postaci podpisanego przez adwokata - pełnomocnika podatnika odwołania od decyzji z użytym sformułowaniem "(...) zaskarżam w całości decyzję organu kontroli skarbowej z dnia 9 września 1999 r. doręczoną mi jako pełnomocnikowi podatnika w tym samym dniu (...)" (...). Kwestionowanie daty otrzymania decyzji pojawiło się natomiast dopiero po otrzymaniu przez pełnomocnika postanowienia informującego go o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania /postanowienie z dnia 26 listopada 1999 r., potwierdzenie jego odbioru: 29 listopad 1999 r./". Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 57 ust. 2 ustawy o NSA, rewizja nadzwyczajna może być wniesiona jeżeli zaskarżone orzeczenie "rażąco narusza prawo lub interes Rzeczypospolitej Polskiej" oraz podlega ona rozpoznaniu w granicach wskazanych w niej podstaw zaskarżenia i ich uzasadnienia, natomiast z urzędu sąd bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania /art. 393[11] par. 1 Kpc w związku z art. 10 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego, rozporządzeń Prezydenta Rzeczypospolitej - Prawo upadłościowe i Prawo o postępowaniu układowym, Kodeksu postępowania administracyjnego, ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz niektórych innych ustaw - Dz.U. nr 43 poz. 189 ze zm./. W petitum rewizji nadzwyczajnej zaskarżonemu wyrokowi Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodka Zamiejscowego w Lublinie z dnia 2 czerwca 2000 r. /I SA/Lu 1234/99/ zarzucono rażące naruszenie: po pierwsze - art. 22 ust. 1 pkt 1 i art. 22 ust. 2 pkt 3 ustawy o NSA, stanowiących, że jeżeli Sąd stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas uchyla zaskarżoną decyzję; oraz po drugie - przepisów dotyczących zasad postępowania podatkowego, określonych w art. 122 /zasada prawdy obiektywnej/, art. 180 /pojęcie dowodu/, art. 187 par. 1 /obowiązek organu zebrania oraz rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie/ i art. 191 /zasada swobodnej oceny dowodów/ Ordynacji podatkowej. Tymczasem, w uzasadnieniu rewizji nadzwyczajnej w ogóle nie wywiedziono, na czym w rozpoznawanej sprawie polegało "rażące naruszenie" wskazanych przepisów prawnych. Przeciwnie, mając na uwadze to, że zaskarżonym wyrokiem Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wydane na podstawie art. 228 par. 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej postanowienie stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, nakazując organowi podatkowemu ponowne zbadanie okoliczności sprawy, przy uwzględnieniu wszystkich dostępnych dowodów, wnoszący rewizje nadzwyczajną ograniczył się w jej uzasadnieniu wyłącznie do próby wykazania trafności sformułowanej przez siebie oceny, wedle której: "Wbrew twierdzeniom Sądu orzekającego, organy podatkowe starannie i dokładnie przeprowadziły postępowanie wyjaśniające dotyczące ustalenia terminu wniesienia odwołania od decyzji podatkowej, co wyklucza konieczność dokonywania ponownych ustaleń w tym zakresie". Biorąc powyższe pod uwagę. Sąd Najwyższy na podstawie art. 393[12] Kpc w związku z art. 10 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego, rozporządzeń Prezydenta Rzeczypospolitej - Prawo upadłościowe i Prawo o postępowaniu układowym. Kodeksu postępowania administracyjnego, ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz niektórych innych ustaw /Dz.U. nr 43 poz. 189 ze zm./ orzekł jak w sentencji.