III SA 1154/03

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2004 r. sprawy ze skargi Krzysztofa Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia 28 marca 2003 r. w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości /za 2000, 2001 i 2002 r./ - uchyla zaskarżoną decyzję; (...). W dniu 14.11.2002 r. Krzysztof Z. złożył do Urzędu Miasta w C. wniosek o umorzenie zaległości w podatku od nieruchomości za lata 2000-2002, ciążącego na nim z tytułu posiadania wynajmowanego od gminy lokalu użytkowego. Swój wniosek podatnik uzasadnił trudną sytuacją materialną będącą wynikiem ogólnego kryzysu gospodarczego i kradzieży dokonanej przez nieznanych sprawców w jej przedsiębiorstwie, a także problemami rodzinnymi spowodowanymi wypadkiem komunikacyjnym, w którym poszkodowana była córka wnioskodawcy. Do wniosku dołączone zostały dokumenty wystawione przez jednostki służby zdrowia potwierdzające obrażenia odniesione w wypadku przez córkę podatnika oraz potrzebę długotrwałego leczenia. Decyzją z dnia 16.12.2002 r. Prezydent Miasta C. odmówił umorzenia zaległości podatkowych ciążących na podatniku. W decyzji prezydent podkreślił uznaniowy charakter decyzji w sprawie umorzenia zaległości podatkowych. Od decyzji tej strona wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. Decyzją z dnia 28.03.2003 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podkreślił, że umorzenie zaległości podatkowych na podstawie art. 67 par. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ dokonywane jest w drodze uznania administracyjnego, które daje organowi podatkowemu prawo wyboru pomiędzy uwzględnieniem lub nieuwzględnieniem wniosku o umorzenie zaległości. Ponadto kolegium nie zgodziło się z faktami zgłoszonymi przez podatnika w uzasadnieniu wniosku o umorzenie. Kolegium stwierdziło, że podatnik w toku postępowania nie wykazał, w jakim stopniu zgłoszone przez niego fakty wpłynęły na jego sytuację materialną. Kolegium stwierdziło, że zaległość podatkowa, której dotyczył wniosek o umorzenie, związana jest z działalnością gospodarczą podatnika, którą każdy podmiot prowadzi na własne ryzyko obejmujące także możliwość wystąpienia w tej działalności strat. Na decyzję tę Krzysztof Z. w dniu 12.05.2003 r. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skardze strona skarżąca zarzuciła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego nieprawidłowe jej uzasadnienie, poprzez nieodniesienie się przez Kolegium do wszystkich okoliczności zgłoszonych przez stronę na poparcie wniosku o umorzenie zaległości. W odpowiedzi na skargę kolegium powtórzyło argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie. Dla właściwej oceny skargi należy zauważyć, że art. 67 par. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ przyznaje organom podatkowym możliwość podejmowania rozstrzygnięcia w warunkach uznania administracyjnego. Oznacza to, że wybór sposobu załatwienia wniosku podatnika o umorzenie zaległości zależy wyłącznie od woli organu podatkowego, nawet wtedy, gdy w sprawie zachodzą przesłanki uzasadniające umorzenie zaległości podatkowej. W tym zakresie organ podatkowy ma jedynie obowiązek przeprowadzić w sposób prawidłowy postępowanie w sprawie i wydać decyzję. W związku z tym decyzja taka podlega sądowej kontroli wyłącznie w zakresie jej zgodności z przepisami o postępowaniu. W przedmiotowej sprawie organy podatkowe miały obowiązek podjąć wszystkie niezbędne działania w celu ustalenia faktów mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. W przypadku wniosku skarżącego o umorzenie zaległości podatkowej podstawowym faktem, który należało zbadać była sytuacja majątkowa skarżącego. Zdaniem Sądu o sytuacji tej nie świadczą w sposób wystarczający dla załatwienia sprawy zeznania podatkowe o wysokości osiągniętego dochodu, zwłaszcza gdy w latach wcześniejszych podatnik ponosił straty z działalności gospodarczej. W celu prawidłowego ocenienia wniosku skarżącego organy podatkowe miały obowiązek zweryfikować podnoszone przez niego w toku postępowania okoliczności uzasadniające zdaniem skarżącego przyznanie mu ulgi w spłacie zaległości podatkowych. Sam uznaniowy charakter decyzji dotyczącej tego rodzaju ulgi nie wyłącza postępowania prowadzonego w sprawie ulgi z obowiązku stosowania do tego postępowania wszystkich określonych przepisami prawa reguł postępowania podatkowego. W celu wyjaśnienia sytuacji majątkowej skarżącego organy podatkowe powinny były przyjąć od skarżącego oświadczenie majątkowe. Nie dopełniając obowiązku dokładnego wyjaśnienia sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prowadząc postępowanie w sprawie, naruszyło wyrażoną w art. 122 Ordynacji podatkowej zasadę prawdy obiektywnej oraz określony w art. 187 par. 1 Ordynacji podatkowej obowiązek zebrania materiału dowodowego i rozpatrzenia go w sposób wyczerpujący. Ponadto z akt sprawy wynika, że Kolegium przy wydawaniu zaskarżonej decyzji naruszyło art. 200 par. 1 w zw. z art. 235 Ordynacji podatkowej, gdyż nie wyznaczyło stronie skarżącej 7-dniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. W związku z tym postępowanie organu odwoławczego naruszało określoną w art. 123 par. 1 i 2 Ordynacji podatkowej zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu podatkowym. Należy zauważyć, że w art. 123 par. 1 i 2 Ordynacji podatkowej ustawodawca w sposób wyraźny, niezależnie od postanowień art. 200 par. 1 Ordynacji podatkowej, podkreśla obowiązek umożliwienia stronie przed wydaniem decyzji wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Przepisy Ordynacji podatkowej nie przewidują zwolnienia organu odwoławczego od wykonania obowiązku określonego w art. 200 par. 1 Ordynacji podatkowej nawet w sytuacji, gdy w toku postępowania odwoławczego organ podatkowy nie zbierał nowego materiału dowodowego i swoją decyzję w całości oparł na ustaleniach faktycznych dokonanych przez organ pierwszej instancji. Z tych względów w ocenie Sądu w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Z uwagi na powyższe na postawie art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c", art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/ w związku z art. 97 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1271 ze zm./ rozstrzygnięto jak w sentencji.