III SA 1483/99

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Krzysztofa W. na postanowienie Ministra Finansów z dnia 9 czerwca 1999 r. (...) w przedmiocie umorzenia postępowania zażaleniowego w sprawie odmowy wyjaśnienia treści decyzji - uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji; (...). Podaniem z dnia 15.07.1998 r. Zenon W. oraz Krzysztof W. zwrócili się do Izby Skarbowej w L. o wyjaśnienie w trybie art. 215 par. 2 Ordynacji podatkowej treści decyzji Podatkowej Komisji Odwoławczej przy Izbie Skarbowej w L. z dnia 29.03.1994 r. (...). Wnioskodawcy wywodzili, że chodzi im w szczególności o zdefiniowanie enigmatycznego terminu "fakt jednostkowy" i określenie w jakim stosunku do ogółu zdarzeń musza mieć miejsce jakieś fakty, aby zasługiwać na miano "faktów jednostkowych". Izba Skarbowa w L. postanowieniem z dnia 24.07.1998 r. odmówiła wyjaśnienia treści wyżej wspomnianej decyzji, albowiem wniosek o wyjaśnienie treści podatkowej komisji odwoławczej nie mieści się w katalogu spraw wymienionych w art. 334 Ordynacji podatkowej. W zażaleniu od tego postanowienia wnioskodawcy wywodzili, iż Izba Skarbowa dokonała zawężającej interpretacji art. 334 par. 1 Ordynacji podatkowej. Ich zdaniem przekazanie izbom skarbowym "do dalszego prowadzenia" odwołań wniesionych do podatkowych komisji odwoławczych przed dniem 1 stycznia 1998 r. oznacza, że na izby skarbowe nałożony został obowiązek uzupełnienia i sprostowania decyzji, prostowanie błędów rachunkowych oraz innych oczywistych omyłek, a także wyjaśnienie wątpliwości co do treści decyzji. W wyniku rozpoznania tegoż zażalenia Minister Finansów postanowieniem z dnia 9.06.1999 r. uchylił wskazane postanowienie i umorzył postępowanie zażaleniowe. Minister Finansów uznał, iż Izba Skarbowa nie miała uprawnień do wydania postanowienia w przedmiotowej sprawie. Stosownie bowiem do przepisu art. 215 par. 2 Ordynacji podatkowej organ podatkowy, który wydał decyzję, na żądanie strony lub organu egzekucyjnego wyjaśnia w drodze postanowienia wątpliwości co do treści decyzji. W rozpatrywanej sprawie, w dacie wniosku o wyjaśnienie treści decyzji, z uwagi na zniesienie podatkowych komisji odwoławczych, nie istniał organ podatkowy, który wydał decyzję, zaś żaden z przepisów przejściowych nie wskazuje na przekazanie kompetencji w tej materii izbom skarbowym. W skardze skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Krzysztof W. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Autor skargi wyraził pogląd, że ustawodawca zobowiązał izby skarbowe do dalszego prowadzenia odwołań od decyzji urzędów skarbowych wniesionych do podatkowych komisji odwoławczych przed dniem 1 stycznia 1998 r., a tym samym wszelkie obowiązki ciążące dotychczas na komisjach zostały przeniesione na izby skarbowego. Stanowisko Ministra Finansów uznał zatem za przejaw tak specyficznego sposobu myślenia, że trudno z nim polemizować. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie powołując się na argumentację zawarta w zaskarżonym postanowieniu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Art. 334 par. 1 Ordynacji podatkowej zawarty jest w rozdziale dotyczącym przepisów przejściowych i rozstrzyga o losie odwołań wniesionych do podatkowych komisji odwoławczych przed dniem 1 stycznia 1998 r. i oczywiście nie załatwionych ostatecznymi decyzjami tychże komisji. W takim przypadku obowiązki organu odwoławczego przejmuje Izba Skarbowa, która stosuje się do zasad określonych w art. 335 Ordynacji podatkowej. W rozpatrywanej sprawie mamy do czynienia z ostateczną decyzją podatkowej komisji odwoławczej. W art. 334 par. 2 Ordynacji podatkowej ustanowiona została zasada, iż wnioski w sprawach wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną wydaną przez podatkowa komisję odwoławcza, a także wnioski w sprawie uchylenia, zmiany lub stwierdzenia nieważności takiej decyzji rozpatrywane są przez izbę skarbową, przy której działała podatkowa komisja odwoławcza. Izba Skarbowa stała się więc, w świetle unormowania wynikającego z art. 234 Ordynacji organem zastępującym dotychczasową komisję oraz organem nadzoru. Nie sposób zatem zgodzić się ze stanowiskiem Ministra Finansów, iż w art. 334 Ordynacji podatkowej zawarto zamknięty katalog spraw podatkowych właściwości rzeczowej izb skarbowych, którymi uprzednio zajmowały się podatkowe komisje odwoławcze. Nie budzi wątpliwości kwestia, że podatkowe komisje odwoławcze mogły prostować błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydawanych przez nie rozstrzygnięciach /art. 113 par. 1 Kpa/, a także były obowiązane wyjaśniać wątpliwości co do treści ich decyzji /art. 113 par. 2 Kpa/. Zdanie strony lub organu egzekucyjnego w przedmiocie wyjaśnienia treści decyzji nie było ograniczone żadnym terminem, a więc postanowienie w tej materii mogło być wydane w każdym czasie. Analogiczne rozwiązanie zawarte jest w art. 215 par. 2 Ordynacji podatkowej. Nie może zatem budzić wątpliwości, że strona do której adresowana była decyzja podatkowej komisji odwoławczej, może żądać wyjaśnienia treści decyzji tejże komisji także w czasie po zniesieniu podatkowych komisji odwoławczych. Skoro w art. 334 Ordynacji podatkowej została ustanowiona generalna zasada zastąpienia podatkowych komisji odwoławczych przez izby skarbowe, to ta zasada musi obejmować także kwestie podejmowania rozstrzygnięć o charakterze incydentalnym do jakich zaliczyć można wydawanie postanowień dotyczących wyjaśnienia wątpliwości co do treści decyzji podatkowych komisji odwoławczych. Mając powyższe na uwadze należało uznać, że zaskarżone postanowienie Ministra Finansów wydane zostało z naruszeniem przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy co skutkowało jego uchylenie na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, a ponieważ tymi samymi wadami obarczone zostało postanowienie Izby Skarbowej, zatem przy użyciu art. 29 ustawy o NSA usunięte zostało z obrotu prawnego także to rozstrzygnięcie co oczywiście przyśpieszy załatwienie wniosku skarżącego w sposób finalny. O kosztach sądowych postanowiono zgodnie z regułą wynikającą z art. 55 ust. 1 ustawy o NSA. Izba Skarbowa w L. będzie związana treścią art. 30 ustawy o NSA co do procesowego obowiązku rozpoznania wniosku, co oczywiście nie oznacza związania Izby w kwestii merytorycznej zasadności wniosku skarżącego.