III SA 1634/00

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Automobilklub D. w S. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Socjalnej (...) w przedmiocie wysokości zobowiązania z tytułu wpłat na PFRON - oddala skargę. Zarząd Automobilklubu D. pismem z dnia 16 grudnia 1998 r. zwrócił się do Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Osób Niepełnosprawnych o rozłożenie na 6 rat wpłat na PFRON za 1994 r. w kwocie 5.763,10 zł oraz umorzenia odsetek w wysokości 9.426,13 zł. Prośbę swoją motywował tym, że przez niegospodarność byłego Zarządu ma wysokie zobowiązania wobec Urzędu Skarbowego, ZUS, Urzędu Miejskiego oraz swoich kontrahentów i stopniowo pragnie się z nich wywiązać. Jednakże w chwili obecnej nie stać go na uregulowanie całego zobowiązania wobec PFRON. Prezes Zarządu PFRON decyzją z dnia 8 lipca 1999 r. (...), wydaną na podstawie art. 49 ust. 1, art. 69 pkt 1, art. 70 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych /Dz.U. nr 123 poz. 776 ze zm./ oraz art. 48 par. 1 pkt 1 i 2 i art. 67 par. 1 i 2, a także art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ odmówił umorzenia odsetek w kwocie 12.200,72 zł na PFRON za okres od sierpnia 1994 r. do grudnia 1994 r. oraz rozłożył na 6 równych miesięcznych rat płatność należnych wpłat na ten Fundusz. W uzasadnieniu podkreślił, że przyczyna powstania trudności finansowych A. w postaci niegospodarności byłego zarządu nie może stanowić podstawy umorzenia odsetek w świetle art. 67 par. 1 Ordynacji podatkowej. Natomiast wysokie zobowiązania płatnicze wobec innych organów: Urzędu Skarbowego, ZUS, Urzędu Miejskiego przemawiają za złagodzeniem trudności płatniczych poprzez rozłożenie należności na raty. W odwołaniu strona powtórzyła argumenty zawarte we wniosku, a ponadto zwróciła uwagę na zakres prowadzonej przez nią działalności /m.in. szkolenie młodzieży, poprawa bezpieczeństwa na drogach/. Po rozpatrzeniu odwołania Minister Pracy i Polityki Społecznej, decyzją z dnia 28 kwietnia 2000 r. (...), wydaną na podstawie art. 49 ust. 1 i 4 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz art. 233 par. 1 pkt 1 i art. 67 par. 1 i 2 Ordynacji podatkowej, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podkreślił uznaniowy charakter rozstrzygnięcia w sprawie umorzenia odsetek, wynikający z art. 67 par. 1 Ordynacji podatkowej. Uznał, że w rozpatrywanej sprawienie zachodziły wymienione w tym przepisie przesłanki, przemawiające za pozytywnym załatwieniem wniosku. Organ odwoławczy stwierdził, że niepowodzenia finansowe w działalności gospodarczej nie mogą skutkować obowiązkiem umorzenia należności podatkowych. Gdyby przyjąć odmienny pogląd, budżet, a w konsekwencji całe społeczeństwo, ponosiłoby skutki nierozważnych bądź nieumiejętnych działań podmiotów gospodarczych. Także obecna sytuacja finansowa PFRON oraz ustawowe cele, którym ma on służyć, wymagają przeciwdziałania nadmiernemu uszczuplaniu wpływających do niego środków. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję Automobilklub D. wniósł o jej uchylenie, jak również o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji. Zarzucił Ministrowi Pracy i Polityki Społecznej naruszenie art. 7 Kpa oraz art. 67 par. 1 Ordynacji podatkowej. Podniósł, że rozstrzygnięcie zawarte w decyzji nie jest zasadne, biorąc pod uwagę całokształt materiału dowodowego, w szczególności kryzys finansowy A., na który obecny zarząd nie miał wpływu. Problemy finansowe mogą doprowadzić organizację do ograniczenia jej rozwoju, mimo zapoczątkowanej ostatnio m.in. szerokiej działalności dotyczącej szkolenia młodzieży i na rzecz poprawy bezpieczeństwa ruchu drogowego. Powołał się przy tym na orzeczenie NSA /SA/Sz 1913/97 - nie publ./, z którego wynika, że podjęcie decyzji w sprawie umorzenia odsetek powinno być poprzedzone ustaleniem, czy istnieją przesłanki gospodarcze lub społeczne uzasadniające podjęcie takiej decyzji. Przesłankami gospodarczymi będzie zaś ocena, czy realizacja obciążenia podatkowego nie spowoduje sytuacji, że podatnik zaprzestanie prowadzić działalność gospodarczą w ogóle, co uniemożliwi realizację zobowiązania, a z taką sytuacją należy liczyć się w rozpatrywanej sprawie. W odpowiedzi na skargę Minister Pracy i Polityki Społecznej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko, zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Polemizując z argumentacją przedstawioną przez skarżącego stwierdził, że obie decyzje są słuszne. Organy przy ich wydawaniu oceniały nie tylko interes strony, ale także interes osób niepełnosprawnych, na rzecz których wydatkowane są środki PFRON. Ponadto spłata kwoty należnych PFRON odsetek nie może być przyczyną zaprzestania przez stronę działalności gospodarczej, jeśli weźmie się pod uwagę ich wysokość w porównaniu do wysokości zadłużenia A. wobec innych organów i kontrahentów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przede wszystkim należy wyjaśnić skarżącemu zakres kognicji NSA. Zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, kontrolę zaskarżonych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Nie bada więc strony merytorycznej zaskarżonych rozstrzygnięć. O tego zaś rodzaju badanie zwrócił się do Sądu skarżący. Wprawdzie powołał on w skardze art. 7 Kpa i art. 67 par. 1 Ordynacji podatkowej, jako przepisy, które jego zdaniem, zostały naruszone w decyzji Ministra Pracy i Polityki Społecznej, ale biorąc pod uwagę treść uzasadnienia skargi, a przede wszystkim rozpoczynające ją stwierdzenie, że zaskarżona decyzja nie jest zasadna, oczekiwał, że Sąd oceni meritum orzeczenia Ministra. Takie działanie stanowiłoby natomiast przekroczenie uprawnień sądu administracyjnego. Oceniając zaskarżoną decyzję od strony formalnej tj. badając czy jest zgodna z obowiązującym prawem, Sąd nie dopatrzył się uchybień ze strony Ministra Pracy i Polityki Społecznej. Organ ten wydając uznaniowe rozstrzygnięcie, na podstawie art. 67 par. 1 Ordynacji podatkowej, dokonał analizy obu przesłanek, o których mowa w tym przepisie i dopiero, po wyjaśnieniu tej kwestii, skorzystał z uznania administracyjnego. Ocena przesłanek: ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego nie była dowolna i została przez organ odwoławczy należycie uargumentowana. Doceniając wysiłki obecnego zarządu nie można pominąć faktu, że strona sama poprzez niegospodarne działania swoich organów znalazła się w trudnej sytuacji finansowej. Organy korzystając z uznaniowego przepisu, w którym występują pojęcia niedookreślone, odzwierciedlające często sprzeczne interesy, muszą dokonywać pomiędzy nimi wyboru. W rozpatrywanej sprawie przeważyły racje przemawiające za preferowaniem interesu publicznego, polegającego na gromadzeniu odpowiedniej ilości środków na koncie funduszu wspomagającego osoby niepełnosprawne. Racje te zostały jasno przedstawione w zaskarżonej decyzji w sposób zgodny z art. 210 par. 4 Ordynacji podatkowej, w granicach swobody rozstrzygania, do której uprawnia organ art. 67 par. 1 tej ustawy. Zarzut naruszenia art. 7 Kpa jest oczywiście bez zasadny gdyż przepis ten nie miał w rozpatrywanej sprawie zastosowania. Decyzje wydawane przez organy obu instancji zapadały pod rządami Ordynacji podatkowej, obowiązującej od dnia 1 stycznia 1998 r. W tej zaś ustawie nie ma unormowania tożsamego treściowo z art. 7 Kpa Przepis art. 122 Ordynacji podatkowej, zawierający regulację podobną częściowo do art. 7 Kpa nie jest jednak jego odpowiednikiem i nie można go traktować, tak jak art. 7 Kpa, jako normy mającej wpływ na merytoryczne rozstrzygnięcie w sprawach o uznaniowych charakterze. Wobec powyższego Sąd nie znalazł przesłanek do uwzględnienia skargi i na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy o NSA ją oddalił.