Legal AIIII SA 827/93
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny1994-07-06
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nierzetelność księgi podatkowej, spowodowana przez osobę trzecią, której powierzono jej prowadzenie, wyklucza możliwość uznania tej księgi za dowód w postępowaniu podatkowym i obliguje organ do ustalenia podstaw opodatkowania w drodze oszacowania?Ratio decidendi
Nierzetelność księgi podatkowej, polegająca na ewidencjonowaniu obrotów i zdarzeń gospodarczych niezgodnie ze stanem faktycznym lub nieterminowo, stanowi podstawę do nieuznania jej za dowód w postępowaniu podatkowym. Organ podatkowy nie może uwzględnić okoliczności, że wadliwość księgi spowodowała osoba trzecia, gdyż ryzyko wyboru tej osoby leży po stronie podatnika. Stwierdzona nierzetelność i wadliwość księgi obligują organ do ustalenia podstaw opodatkowania w drodze oszacowania, zgodnie z art. 169 § 1 Kpa.Stan faktyczny
W sprawie stwierdzono nierzetelność księgi podatkowej, która nie odzwierciedlała stanu rzeczywistego z powodu ewidencjonowania obrotów i zdarzeń gospodarczych niezgodnie ze stanem faktycznym oraz nieterminowo. Wadliwość księgi była spowodowana przez osobę trzecią, której podatnicy powierzyli jej prowadzenie. Organ podatkowy uznał, że powyższe okoliczności obligują go do nieuznania księgi za dowód i ustalenia podstaw opodatkowania w drodze oszacowania.Rozstrzygnięcie
Utrzymano w mocy rozstrzygnięcie organu podatkowego o nieuznaniu księgi za dowód i ustaleniu podstaw opodatkowania w drodze oszacowania.Pełny tekst orzeczenia
1. Ewidencjonowanie obrotów i innych zdarzeń gospodarczych niezgodnie ze stanem faktycznym, nieterminowe ewidencjonowanie zdarzeń gospodarczych i dokonanie zapisów w tym zakresie dopiero po ich odtworzeniu w sposób jednoznaczny świadczy o tym, że zapisy w księdze nie odzwierciedlały stanu rzeczywistego.
2. Zobiektywizowane kryterium rzetelności księgi nie pozwala organom podatkowym na uwzględnienie okoliczności, że stan jej niezgodności ze stanem rzeczywistym spowodowany został przez osobę, której podatnicy powierzyli prowadzenie księgi, zwłaszcza że ryzyko wyboru takiej osoby leżało po ich stronie.
3. Stwierdzona przez organ podatkowy w sposób niewątpliwy nierzetelność księgi, a także wadliwość w jej prowadzeniu, stanowiące fakty prawotwórcze, obligują ten organ do nie uznania księgi za dowód w postępowaniu podatkowym zgodnie z art. 169 par. 1 Kpa i ustalenia podstaw opodatkowania w drodze oszacowania.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło