IV SA 215/99

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2001-03-21

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja stwierdzająca, że majątek ziemski podlega przepisom o reformie rolnej, może zostać wydana bez rozstrzygania o innych roszczeniach byłych właścicieli, takich jak odszkodowanie czy wyłączenie części nieruchomości?
Ratio decidendi
Organy administracji publicznej oraz sąd administracyjny są zobowiązane do orzekania na podstawie obowiązującego stanu prawnego. Kognicja organów administracji w sprawach reformy rolnej ogranicza się do stwierdzenia, czy majątek ziemski podlega przepisom dekretu o reformie rolnej ze względu na jego obszar. Inne roszczenia byłych właścicieli, w tym o odszkodowanie czy wyłączenie części nieruchomości, nie należą do właściwości organów administracji w tym postępowaniu.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Wojewody Ł. z 1996 r. stwierdzającej, że majątek ziemski K. o powierzchni przekraczającej normatywy podlega przepisom o reformie rolnej. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej w 1999 r. po rozpatrzeniu odwołania syna byłego właściciela, Andrzeja P. Skarżący wnosił o uchylenie decyzji i zawieszenie postępowania do czasu uchwalenia aktów prawnych dotyczących reprywatyzacji, a na rozprawie domagał się stwierdzenia nieważności lub uchylenia decyzji.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w W. po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2001 r. sprawy ze skargi Andrzeja P. na decyzję Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 11 stycznia 1999 r. (...) w przedmiocie stwierdzenia, iż majątek ziemski podpada pod działania przepisów o przeprowadzeniu reformy rolnej - oddala skargę. Decyzją Wojewody Ł. z dnia 2 października 1996 r., na podstawie art. 2 ust, 1 lit. "e" dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej /Dz.U. 1945 nr 3 poz. 13 ze zm./ stwierdzono, iż : "majątek ziemski K. /była gmina D./, stanowiący własność Władysława P. podpada pod działanie przepisów tego dekretu". W uzasadnieniu decyzji powołano się na treść protokołu sporządzonego w dniu 10 lutego 1945 r. o przejęciu na cele reformy rolnej majątku "K." o pow. 630 ha. Wprawdzie z zaświadczenia Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w B. wynika, że obszar majątku wynosił 539 ha, jednakże skoro obszar tego majątku przekraczał ustalone w dekrecie normatywy /przejęciu podlegały bowiem majątki bądź to powyżej 50 ha użytków rolnych bądź powyżej 100 ha powierzchni ogólnej/ to uzasadnione jest stwierdzenie, zawarte w osnowie decyzji, iż majątek K. podlegał przejęciu na cele reformy rolnej. Decyzją Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 11 stycznia 1999 r., po rozpatrzeniu odwołania Andrzeja P. /syna byłego właściciela/, utrzymano w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy podzielił poczynione przez Wojewodę Ł. ustalenia faktyczne a także argumentację prawną a w konsekwencji uznał, że brak jest podstaw do uwzględnienia odwołania. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej skarżący Andrzej P. wnosił o: "cofnięcie zaskarżonej decyzji ostatecznej (...) i zawieszenie lub wstrzymanie biegu przedmiotowej sprawy do czasu ukazania się odpowiednich aktów prawnych dotyczących reprywatyzacji". Na rozprawie w dniu 21 marca 2001 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymując skargę domagał się stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji z mocy art. 156 par. 1 pkt. 1 Kpa względnie jej uchylenia na podstawie art. 22 ust. 1 pkt. 3 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga podlega oddaleniu gdyż zaskarżonej decyzji nie można postawić zarzutu naruszenia prawa i to zarówno materialnego jak i procesowego. Skarżący w istocie nie podważa jakichkolwiek ustaleń poczynionych w zaskarżonej decyzji a w tym najistotniejszego ustalenia a mianowicie, iż powierzchnia majątku ziemskiego, stanowiącego własność Władysława P., przejętego na cele reformy rolnej, znacznie przekraczała powierzchnię 100 ha. To ustalenie przesądza o legalności /zgodności z prawem/ zaskarżonej decyzji bez potrzeby prowadzenia dalszych rozważań. Przede wszystkim należy mieć na uwadze, że przejęcie nieruchomości ziemskich na cele reformy rolnej, następowało z mocy samego dekretu, a wpis do księgi wieczystej dokonywany był wyłącznie na podstawie stosownego zaświadczenia /por. m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 marca 1999 r. (...). Co więcej unormowania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej /Dz.U. 1945 nr 3 poz. 13 ze zm./ ograniczyły kognicję organów administracji publicznej wyłącznie do orzekania o zaistnieniu bądź nie zaistnieniu przesłanek z art. 2 ust. 1 lit. "e" tego dekretu a więc w kwestii czy z uwagi na obszar majątku ziemskiego podlegał on czy też nie podlegał działaniu dekretu. Do właściwości organów administracji publicznej nie należy zatem badanie innych żądań byłych właścicieli o charakterze cywilnym a w tym np. czy przysługuje im roszczenie o odszkodowanie, czy niektóre z tych nieruchomości nie były związane z majątkiem ziemskim itp. Skoro tak to w świetle poczynionych i nie kwestionowanych ustaleń /dotyczących powierzchni majątku ziemskiego/ - zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Dalsze więc zarzuty skarżącego, podniesione w odwołaniu od decyzji organu I instancji /negujące w istocie to rozstrzygnięcie/ a następnie podtrzymanie tych zarzutów w skardze do sądu nie mogły, w tych warunkach, podważyć legalności rozstrzygnięcia objętego zaskarżoną decyzją. Oceny tej nie zmieniają wywody, podnoszone przez skarżącego a w tym czy skarżącemu przysługują inne roszczenia /np. o odszkodowanie, o wyłączenie z przejęcia niektórych obiektów czy części nieruchomości nie związanych z majątkiem ziemskim/ gdyż rozstrzyganie o tych kwestiach nie należy do organów administracji publicznej. Wreszcie chybione są zarzuty oraz przytoczona przez skarżącego argumentacja zmierzająca do wykazania zasadności /względnie celowości/ uchylenia zaskarżonej decyzji oraz zawieszenia postępowania do czasu uchwalenia aktów prawnych o reprywatyzacji. Nie powinno ulegać wątpliwości, iż zarówno organy administracji publicznej jak i sąd administracyjny obowiązane są do podejmowania rozstrzygnięć na podstawie aktualnego stanu prawnego, obowiązującego w dacie wydania orzeczenia. Stan prawny, jaki zostanie ukształtowany aktami reprywatyzacyjnymi, będzie przedmiotem rozstrzygnięć podejmowanych na podstawie tych aktów, co czyni zbędnym prowadzenie w tym zakresie dalszych rozważań. W tym stanie rzeczy skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku a jednocześnie brak jest zarzutów, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, należało na podstawie art. 27 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 po. 368 ze zm./ orzec jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło