IV SA 2354/00

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Andrzeja Ch. na decyzję Wojewody M. z dnia 21.09.2000 r. (...) w przedmiocie sprzeciwu wobec zgłoszonego zamiaru rozpoczęcia robót budowlanych - uchyla zaskarżoną decyzje, (...). Wojewoda M. decyzją z dnia 21.09.2000 r. (...), po rozpatrzeniu odwołania Andrzeja Ch. I/ działając na podstawie art. 30 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego z 1994 r. i art. 138 par. 1 pkt Kpa: 1/ utrzymał w mocy decyzję Starosty Powiatowego w M.-M. z dnia 21.07.2000 r. (...) wnoszącą sprzeciw wobec zamiaru rozpoczęcia robót budowlanych zgłoszonych w dniu 15.06.2000 r. przez Andrzeja Ch., co do budowy tymczasowego obiektu w postaci altany stanowiącej pomieszczenie rekreacyjne i służące przechowywaniu narzędzi ogrodniczych oraz miejsce na postój samochodu w M.-M. przy ul. T. 12 na działce nr 640/24, 2/ i nałożył obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę przedmiotowego obiektu; II/ oraz na podstawie art. 138 par. 1 pkt 2 Kpa uchylił postanowienie Starosty Powiatowego w M.-M. z dnia 26.06.2000 r. (...) nakładające na Andrzeja Ch. obowiązek uzupełnienia braków zgłoszenia w terminie do dnia 10.07.2000 r. przez złożenie dokumentu stwierdzającego prawo do dysponowania nieruchomością, na której planowana jest budowa i aktualnej mapy /szkicu sytuacyjnego/ działki, na której powinny być naniesione istniejące budynki oraz projektowany budynek - i w tym zakresie umorzył postępowanie organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy uznał, że okoliczności sprawy wskazują na zasadność wniesienia sprzeciwu wobec zamiaru wybudowania przedmiotowej altany. Jednocześnie z urzędu uchylił postanowienie z dnia 26.06.2000 r. dotyczące nałożenia obowiązku usunięcia braków zgłoszenia ponieważ "nie może pozostać w obrocie prawnym, gdyż powodowałoby usankcjonowanie przyjęcia zgłoszenia zamiaru rozpoczęcia robót budowlanych". Decyzje organu odwoławczego i organu I instancji Andrzej Ch. zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnosząc o ich uchylenie. Zarzucił im naruszenie art. 29 ust. 1 pkt 6 Prawa budowlanego oraz naruszenie art. 138 par. 1 pkt 2, art. 75 par. 1 i art. 77 par. 1 Kpa. Według skarżącego altana ogrodowa miała być wybudowana na terenie pracowniczego ogrodu działkowego na wydzielonej części działki nr 640/24, którą otrzymał "w bezumowne posiadanie". Projektowany obiekt wymaga jedynie zgłoszenia, a nie pozwolenia na budowę. Podniósł, że skoro, jak twierdzi organ odwoławczy, nie wyjaśniono wszystkich istotnych okoliczności, to nie było podstaw do utrzymania w mocy decyzji wnoszącej sprzeciw. Brak było też podstaw prawnych do nałożenia na niego w postępowaniu odwoławczym obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę altany oraz do uchylenia postanowienia z dnia 26.06.2000 r. i umorzenia postępowania w przedmiocie nałożenia obowiązku usunięcia braków zgłoszenia. Organ odwoławczy rozstrzygnął sprawę wychodząc poza granicę przedmiotu sprawy wynikającą z decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Wojewoda M. podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skardze Andrzeja Ch. nie sposób odmówić zasadności tylko w zakresie naruszenia przez organ odwoławczy przepisów postępowania i wadliwości zakresu rozstrzygnięcia. Rozpatrzenie odwołania od decyzji organu I instancji z dnia 21.07.2000 r. w sprawie wniesienia sprzeciwu wobec zamiaru rozpoczęcia robót budowlanych w trybie art. 30 ust. 2 Prawa budowlanego, mogło nastąpić jedynie w granicach jakie wyznaczał przedmiot tej decyzji. Skoro organ odwoławczy na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, to zupełnie nie wiadomo na podstawie jakiego przepisu procesowego jednocześnie uznał się za organ właściwy do wydania decyzji w trybie art. 30 ust. 3 Prawa budowlanego, tym samym pozbawiając skarżącego możliwości zaskarżenia tego rozstrzygnięcia w postępowaniu odwoławczym. Jeżeli intencją organu odwoławczego było odmienne rozstrzygnięcie całej sprawy co do istoty, to możliwość taką przewiduje jedynie art. 138 par. 1 ust. 2 Kpa initio przy założeniu, że kwestia sprzeciwu i kwestia nałożenia obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę są ze sobą nierozerwalnie związane i winny być rozstrzygnięte w jednej decyzji. Jednak taki pogląd należy uznać za co najmniej kontrowersyjny. Sprzeciw wyrażony przez organ w formie decyzji w trybie art. 30 ust. 2 Prawa budowlanego oznacza brak zgody na przystąpienie przez inwestora do realizacji obiektu budowlanego określonego w zgłoszeniu. Termin 30 dni do wniesienia sprzeciwu biegnie od dnia doręczenia organowi zgłoszenia, a jeżeli organ przed upływem tego terminu wezwał inwestora do usunięcia braków zgłoszenia, to termin ten biegnie od dnia, w którym braki te zostaną usunięte /por. wyrok NSA z dnia 17 maja 1999 r. IV SA 747/97 - nie publ./. Art. 31 ust. 1a określa co powinno zawierać zgłoszenie i jakie dokumenty należy do niego załączyć. Obowiązek uzupełnienia braków zgłoszenia w określonym terminie, organ nakłada postanowieniem. W przypadku nie uzupełnienia tych braków, organ który wydał postanowienie - wnosi sprzeciw, w drodze decyzji /art. 31 ust. 1a in fine/. Konstrukcją tego przepisu wyraźnie wskazuje, że byt prawny postanowienia nakładającego obowiązek uzupełnienia braków zgłoszenia kończy się z chwilą upływu terminu do wykonania tego obowiązku, co daje podstawę do wniesienia sprzeciwu. Błędny jest więc pogląd organu odwoławczego, że zachodziła konieczność uchylenia postanowienia z dnia 26.06.2000 r. ponieważ "nie może pozostać w obrocie prawnym, gdyż powodowałoby usankcjonowanie przyjęcia zgłoszenia (...)". Nadto rozstrzygnięcie tej kwestii nie mieściło się w granicach przedmiotu sprawy. Wbrew twierdzeniu skarżącego, że nie otrzymał postanowienia z dnia 26.06.2000 r., fakt, że nie podjął w terminie tego postanowienia, mimo awiza, powoduje skutek jego doręczenia /art. 44 Kpa/. Brak więc było podstaw do rozstrzygnięcia tej kwestii na podstawie art. 138 par. 1 pkt 2 Kpa in fine. Zarzut skarżącego, związany z zamiarem postawienia altany na rzekomo terenie "pracowniczego ogródka działkowego" nie wymaga rozważenia, a w kontekście pisma Przedsiębiorstwa Budowy Dróg i Mostów Spółka z o.o. w M.-M. z dnia 4.07.2000 r. wydaje się wręcz absurdalny. Ogrodem działkowym jest bowiem obszar gruntu rolnego oddany w użytkowanie osób fizycznych i zarejestrowany w Polskim Związku Działkowców. Z pisma tego wynika, że skarżący wybudował "zadaszenie na samochód" bez zgody użytkownika wieczystego działki. Natomiast treść zgłoszenia z dnia 14.06.2000 r. zdaje się wskazywać, że w tej dacie "zadaszenie /altana/" zostało już wybudowane, co w przypadku potwierdzenia tego faktu czyniło bezprzedmiotowym postępowanie w trybie art. 30 ust. 1a w związku z ust. 2 zd. pierwsze Prawa budowlanego. Na tę istotną okoliczność w ogóle nie zwrócił uwagi organ odwoławczy. Dokonanie "zgłoszenia" po rozpoczęciu robót budowlanych jest prawnie nieskuteczne i roboty takie należy traktować jako samowolne, podlegające rygorom określonym w art. 48 lub art. 50 tej ustawy. Nadto, sprzeciw, o którym mowa w art. 30 ust. 1a ma zastosowanie tylko w przypadku tych budów, które wymagają wyłącznie zgłoszenia /por. wyrok NSA z dnia 26 stycznia 1998 r. IV SA 624/96 - nie publ./. Wymaga to jednak należytego wyjaśnienia stanu faktycznego, czego w niniejszej sprawie nie uczyniono, naruszając tym samym art. 7 i art. 77 Kpa. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nawet w minimalnym stopniu nie spełnia wymogów określonych w art. 107 par. 3 Kpa. Z tych wszystkich względów zaskarżona decyzja nie mogła się ostać i dlatego na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 i 3 oraz art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ należało orzec jak w sentencji wyroku.