IV SA 623/96

1. Przepis art. 62 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 89 poz. 414 ze zm./ podobnie jak przepis art. 56 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 38 poz. 229 ze zm./ umożliwia przerzucenie przez organ obowiązku przedstawienia stosownego materiału dowodowego /w niniejszej sprawie ekspertyzy technicznej/ na stronę. Jak to jednak zostało przyjęte w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, na tle stosowania art. 56 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r. organ może zażądać przedstawienia technicznej ekspertyzy postanowieniem wydanym w toku postępowania dowodowego a nie decyzją administracyjną, której istotą jest zasadniczo rozstrzygnięcie sprawy w znaczeniu materialnoprawnym. 2. Wadliwe jest orzeczenie o nałożeniu obowiązku przedłożenia ekspertyzy stanu technicznego budynku decyzją administracyjną i jednoczesne zobowiązanie do wykonania określonych robót budowlanych, tj. przed przeprowadzeniem postępowania dowodowego w postaci ekspertyzy umożliwiającej ustalenie, w jakim zakresie roboty mogą być wykonane bez wykwaterowania lokatorów, a jakie roboty można wykonać w budynku zamieszkałym. Marian i Anna D. wnieśli do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę na decyzji Wojewody z dnia 29 lutego 1996 r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia 15 listopada 1995 r. zobowiązującą właścicieli posesji przy ul. K. w P. do przedstawienia ekspertyzy stanu technicznego budynku sporządzonej przez rzeczoznawcę budowlanego z listy I.T.B. lub N.O.T. oraz zastosowania niezbędnych środków zabezpieczających w celu usunięcia niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia. Decyzja organu I instancji została wydana na podstawie przepisów art. 61, art. 62 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3, art. 56, 69, 70, 71 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane /Dz.U. nr 89 poz. 414/. W uzasadnieniu tej decyzji podano, co następuje: Wyrokiem IV SA 1118/94 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił decyzję z dnia 11.04.1994 r. zobowiązującą Mariana D. do usunięcia nieodpowiedniego stanu technicznego budynku przy ul. K. w P. Urząd Wojewódzki, Wydział Nadzoru Architektoniczno-Budowlanego wydał postanowienie z dnia 31.10.1995 r. wyznaczające organowi pierwszej instancji termin wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie usunięcia nieodpowiedniego stanu technicznego przedmiotowego budynku do dnia 30.11.1995 r. W dniu 2.10.1995 r. podczas kolejnej wizji lokalnej stwierdzono: balkon na pierwszym piętrze łączący korytarz i klatkę schodową z lokalem nr 8 jest w stanie katastrofalnym i grozi zawaleniem, ściany klatki schodowej i mieszkań nr 7, 8, silnie zawilgocone i zagrzybione, sufit klatki schodowej silnie zawilgocony z pleśnią, widoczne fragmenty zmurszałych i zawilgoconych belek stropu poddasza, w korytarzach klatki schodowej odsłonięte, niezaizolowane przewody instalacji elektrycznej, stanowiące zagrożenie dla mieszkańców, w lokalu nr 1 dziury w silnie zagrzybionej i ugiętej podsufitce, lokal w stanie katastrofalnym. Na strychu stwierdzono: duże fragmenty więźby grożą zawaleniem, duże ugięcia więźby i deskowania, dziury w pokryciu dachu i w deskowaniu. Więźba kwalifikuje się do generalnego remontu. Obecne korzystanie ze strychu stanowi zagrożenie dla mieszkańców. Wojewoda po rozpatrzeniu odwołania Anny i Mariana D. od ww. decyzji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, stwierdzając w uzasadnieniu, co następuje: Na podstawie oględzin budynku i skarg lokatorów, organ I instancji stwierdził zły stan techniczny budynku kwalifikujący go do natychmiastowego remontu. Decyzją w dniu 11.04.1994 r. Prezydent Miasta P. zobowiązał właściciela budynku do natychmiastowego wykonania wymiany zniszczonych fragmentów więźby dachu, całego odeskowania i pokrycia dachu, zabezpieczenia gzymsów, skucia odpadających tynków i wypełnienia ubytków, naprawy obróbek blacharskich, remontu stropu nad lokalem nr 1, remontu zabezpieczającego balkon przechodni, wymiany zmurszałych elementów drewnianych przy oknie w klatce schodowej. Decyzją z dnia 8.06.1994 r. ww. decyzja została utrzymana w mocy przez organ II instancji. Na skutek złożonej skargi Mariana D., Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem IV SA 1118/94 z dnia 2 maja 1995 r. uchylił decyzję Wojewody i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji zarzucając, że podjęcie decyzji wymaga wiedzy fachowej i winno być oparte na stosownej ekspertyzie, zwłaszcza w sytuacji kiedy skarżący dowodził/, iż wykonanie nałożonego nań obowiązku bez wykwaterowania lokatorów nie jest możliwe z zapewnieniem bezpieczeństwa. Stosując się do zaleceń Naczelnego Sądu Administracyjnego organ I instancji w skarżonej decyzji zobowiązał właścicieli budynku do dokonania ekspertyzy stanu technicznego budynku według obowiązujących przepisów art. 62 ust. 3 ustawy Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 r. Katastrofalny stan budynku zagrażający bezpieczeństwu mieszkańców uzasadnia zastosowanie art. 66 ww. ustawy i nałożenie na właściciela obiektu wykonania w trybie natychmiastowym niezbędnych czynności. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnosi się o uchylenie zaskarżonej decyzji jako niesłusznej i zapadłej z obrazą prawa materialnego, w tym art. 68 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego oraz z obrazą przepisów procedury administracyjnej - to jest art. 84 par. 1 Kpa jak również art. art. 7, art. 9 i art. 12 Kpa. Niesporne jest, że przedmiotowy budynek wymaga kapitalnego remontu, na co wskazuje opinia biegłego Sądu Wojewódzkiego inż. Karola M. Warunkiem jednak wykonania remontu jest wykwaterowanie lokatorów budynek zajmujących. Wszelkie działania właścicieli w celu doprowadzenia do wykwaterowania lokatorów do lokali zastępczych dostarczonych przez gminę nie doprowadziły do realizacji przez gminę jej obowiązków. Powoduje to, iż stale pogarsza się stan budynku zagrażając życiu i zdrowiu lokatorów oraz zwiększają koszty, jakie właściciele będą musieli ponieść na remont budynku. W odniesieniu do nakazu przedstawienia ekspertyzy budynku w ocenie skarżących nie zostały wykonane wytyczne zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 1995 r. IV SA 1118/94. W odpowiedzi na skargę wnosi się o jej oddalenie podając, iż obowiązek dokonania ekspertyzy stanu technicznego wynika z art. 62 ust. 3 Prawa budowlanego, obowiązek wykonania niezbędnych czynności dla usunięcia niebezpieczeństwa katastrofy budowlanej wynika natomiast z art. 66 Prawa budowlanego. "Podnoszona przez skarżących kwestia konieczności opróżnienia w całości lub w części budynku przed wykonaniem stosownych prac remontowych może być rozstrzygnięta po przeprowadzeniu ekspertyzy, co zostało stwierdzone w rozstrzygnięciu organu I instancji". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Przepisy ustawy - Prawo budowlane z 1994 r. powołane przez organy orzekające w sprawie nie dają podstawy do nałożenia na stronę decyzją administracyjną obowiązku przedstawienia ekspertyzy stanu technicznego budynku sporządzonej przez rzeczoznawcę budowlanego. Przepis art. 62 ust. 3, wskazany w decyzji organu odwoławczego i w odpowiedzi na skargę upoważnia wprawdzie właściwy organ do zażądania przedstawienia ekspertyzy stanu technicznego obiektu lub jego części, jednakże jest to przepis o charakterze procesowym. Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 77 par. 1 Kpa, zasadniczo ciężar udowodnienia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy nakładają na organ administracji. Przepis art. 62 ust. 3 Prawa budowlanego z 1994 r. podobnie jak przepis art. 56 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r. umożliwia przerzucenie przez organ obowiązku przedstawienia stosownego materiału dowodowego /w niniejszej sprawie ekspertyzy technicznej/ na stronę. Jak to jednak zostało przyjęte w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, na tle stosowania art. 56 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r. organ może zażądać przedstawienia technicznej ekspertyzy postanowieniem wydanym w toku postępowania dowodowego a nie decyzją administracyjną, której istotą jest zasadniczo rozstrzygnięcie sprawy w znaczeniu materialnoprawnym. Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego w ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie zachowało znaczenie, jeżeli chodzi o stosowanie art. 62 ust. 3 Prawa budowlanego z 1994 roku. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy w związku z podniesionym w skardze zarzutem, że przed wykonaniem ekspertyzy technicznej nie jest możliwe podjęcie robót nakazanych w pkt 2 decyzji organu I instancji, tj. wykonania doraźnego remontu więźby i pokrycia dachu itd., potwierdził zasadność tego zarzutu przyznając, iż o tym, w jakim zakresie przed rozpoczęciem prac remontowych budynek powinien być opróżniony z lokatorów, przesądzi ekspertyza techniczna. Tym samym wadliwe jest orzeczenie o należeniu obowiązku przedłożenia ekspertyzy stanu technicznego budynku decyzją administracyjną i jednoczesne zobowiązanie do wykonania określonych robót budowlanych, tj. przed przeprowadzeniem postępowania dowodowego w postaci ekspertyzy umożliwiającej ustalenie, w jakim zakresie roboty mogą być wykonane bez wykwaterowania lokatorów, a jakie roboty można wykonać w budynku zamieszkałym. Okoliczność ta była przy tym przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku z dnia 24 maja 1995 r. IV SA 1118/94 uchylającym decyzję Wojewody i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie usunięcia nieodpowiedniego stanu technicznego budynku, którego dotyczy zaskarżona decyzja. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd wskazał wyraźnie, iż organy orzekające w sprawie mogły nie dać wiary opinii biegłego powołanego przez stronę, jednak "winny wówczas powołać innego biegłego" właśnie co do oceny kwestii, czy roboty budowlane polegające na remoncie budynku mogą być wykonane bez wykwaterowania lokatorów. Orzekające w niniejszej sprawie organy pominęły ocenę prawną wyrażoną w cyt. wyżej wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku z mocy art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 55 ust. 1 tej ustawy.