OSK 831/04

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. i Prokuratora Okręgowego w Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Łodzi z dnia 4 marca 2004 r. 3/II SA/Łd 2491/01 w sprawie ze skargi P. L. Spółka z o.o. w W. na decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. z dnia 15 listopada 2001 r. (...) w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o rejestracji pojazdu - oddala skargi kasacyjne. Zaskarżonym wyrokiem z 4 marca 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z 15 listopada 2001 r. odmawiającą uchylenia decyzji tego organu z 30 lipca 2001 r. stwierdzającej nieważność decyzji Prezydenta Miasta Ł. z 23 stycznia 1996 r. o rejestracji pojazdu Citroen AX 1,5D oraz decyzję z 30 lipca 2001 r. W uzasadnieniu tego wyroku stwierdzono, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji nastąpiło naruszenie przepisów uzasadniające wznowienie postępowania. W dacie wydania tej decyzji skarżący PKO L. Spółka z o.o. w W. nie był właścicielem pojazdu. Właścicielem był inny podmiot, który miał przymiot strony. Stwierdzenie nieważności decyzji o pierwotnej rejestracji wiązać się będzie z uchyleniem decyzji o rejestracji na kolejnego nabywcę w wyniku wznowienia postępowania. W postępowaniu wznowieniowym aktualny właściciel pojazdu nie będzie zaś mógł skutecznie kwestionować decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji o pierwotnej rejestracji. W skardze kasacyjnej Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., zarzucając naruszenie przepisów postępowania: a/ art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "b" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 145 par. 1 pkt 4 i art. 147 Kpa, poprzez niesłuszne zastosowanie i błędną ocenę materiału dowodowego i uchylenie decyzji SKO w Ł. w sytuacji, gdy strona była prawidłowo zawiadomiona o toczącym się postępowaniu, b/ art. 33 par. 1 w związku z art. 91 par. 2 tego Prawa poprzez niedopuszczenie Stanisława L. do udziału w toczącym się postępowaniu sądowym, jako uczestnika na prawach strony, c/ art. 141 par. 4 tego Prawa przez brak wskazania co do dalszego postępowania, wnosi o uchylenie tego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przytoczono dotychczasowy przebieg postępowania ze wskazaniem, że decyzją z 23 stycznia 1996 r. zarejestrowano samochód jako ciężarowy uniwersalny, a 17 czerwca 1998 r. samochód został zarejestrowany na nazwisko Stanisława L. Decyzją z 19 listopada 1999 r. odmówiono wznowienia postępowania po rozpoznaniu wniosku Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. Prokurator 3 kwietnia 2001 r. wniósł sprzeciw od decyzji z 23 stycznia 1996 r., żądając stwierdzenia jej nieważności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. 12 czerwca 2001 r. wszczęło postępowanie o stwierdzenie nieważności, zawiadamiając o tym m.in. Stanisława L., który w zakreślonym terminie nie złożył żadnych wyjaśnień. Stanisław L. pokwitował odbiór zawiadomienia 20 czerwca 2001 r. Stanisławowi L. doręczono w sposób zastępczy decyzję SKO w Ł. z 30 lipca 2001 r. W taki sam sposób doręczono Stanisławowi L. decyzję SKO w Ł. z 15 listopada 2001 r. W tej sytuacji twierdzenie zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku o naruszeniu przepisów postępowania uzasadniającym wznowienie postępowania, nie jest słuszne. Na wniosek S. L. 14 stycznia 2002 r. dokonano zmiany rejestracji z samochodu ciężarowego na osobowy. 8 marca 2002 r. S. L. sprzedał samochód jako osobowy Hubertowi D., który w Starostwie Powiatowym w M. dokonał jego rejestracji. S. L. powinien brać udział na prawach strony w postępowaniu sądowym. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie zawiera, jak tego wymaga art. 141 par. 4 wskazań co do dalszego postępowania. W skardze kasacyjnej Prokurator Okręgowy w Ł. zarzucając naruszenie przepisów postępowania: 1. art. 145 par. 1 pkt 4 Kpa poprzez niesłuszne stwierdzenie o naruszeniu przepisów, dającym podstawę wznowienia postępowania, podczas gdy SKO w Ł. zapewniło właścicielowi samochodu udział w toczącym się postępowaniu, 2. art. 33 ust. 1 w związku z art. 91 par. 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez zaniechanie zawiadomienia S. L. o terminie posiedzenia, wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku. W uzasadnieniu tej skargi kasacyjnej stwierdzono m.in., że SKO w Ł. zapewniło S. L. możliwość udziału w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Twierdzenia zawarte zarówno w skardze kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., jak i Prokuratora Okręgowego w Ł. są tożsame, choć nieco odmiennie zostały sformułowane podstawy tych skarg. Pozwala to na łączne ustosunkowanie się do tych twierdzeń i zarzutów jako podstaw skarg kasacyjnych. Art. 144 par. 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi istotnie zawiera wymaganie, aby uzasadnienie wyroku zawierało wskazania co do dalszego postępowania, jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi, sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji. Wbrew twierdzeniom skarg kasacyjnych, uzasadnienie zaskarżonego wyroku wspomniane wskazania zawiera, choć nie przytacza używanej w takich sytuacjach formuły np. rozpoczynającej się od słów: "przy ponownym rozpatrzeniu sprawy należy..." Zawarte jest bowiem w tym wyroku dość oczywiste stwierdzenie, że w postępowaniu administracyjnym obok poprzedniego właściciela powinien brać udział - jako strona - aktualny właściciel pojazdu, co przecież odnosi się również do postępowania przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Nie ma zatem naruszenia art. 141 par. 4 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i to tym bardziej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy /art. 174 par. 2 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/. Nie ma również takiego naruszenia art. 33 par. 1 w związku z art. 97 par. 2 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O rozprawie poprzedzającej wydanie zaskarżonego wyroku rzeczywiście nie został zawiadomiony Stanisław L., co wynika choćby z zarządzenia o wyznaczeniu rozprawy z 7 stycznia 2004 r. Art. 91 par. 2 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nakazuje zaś zawiadomienie stron o posiedzeniach jawnych, a taki przymiot miał, co już wyżej stwierdzono Stanisław L. Ocena co do tego, że Stanisław L. był stroną postępowania została dokonana jednak dopiero w wyniku rozpoznania sprawy na rozprawie 26 lutego 2004 r. poprzedzającej wydanie zaskarżonego wyroku. Sąd nie mógł dokonywać takiej oceny wcześniej, co wykluczało możliwość zawiadomienia o terminie rozprawy Stanisława L., ale skutkowało uchyleniem kwestionowanych w skardze decyzji z potrzebą ponownego rozpatrzenia sprawy przez organy administracji właśnie z udziałem Stanisława L. Z tych samych względów, mimo stwierdzenia przez Naczelny Sąd Administracyjny o braku zawiadomienia o terminie rozprawy wyznaczonej w celu rozpoznania skarg kasacyjnych, rozprawy tej nie odroczono, lecz dokonano merytorycznego rozpoznania skarg. Oddalenie skarg kasacyjnych oznacza zaś aprobatę rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym wyroku o potrzebie ponownego rozpatrzenia sprawy w postępowaniu administracyjnym z udziałem między innymi Stanisława L. W tej sytuacji, z oczywistych względów Stanisław L. nie został pozbawiony możliwości obrony swych praw w rozumieniu art. 183 par. 2 pkt 5 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Powyższe rozważania uzasadniają zatem twierdzenie, że nie występuje pozbawienie określonej strony możliwości obrony jej praw w postępowaniu przed sądem administracyjnym, w przypadku zakończenia tego postępowania rozstrzygnięciem uzasadniającym ponowne rozpatrzenie sprawy w postępowaniu administracyjnym z udziałem tej strony, choćby strona ta nie była zawiadomiona o terminie rozprawy poprzedzającej wydanie wspomnianego wyżej rozstrzygnięcia. Art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "b" prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nakazuje uchylenie decyzji, gdy nastąpiło naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Jak wiadomo, taką podstawę stanowi to, że strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu /art. 145 par. 1 pkt 4 Kpa/. W niniejszej sprawie chodzi o udział Stanisława L. w postępowaniu zakończonym decyzjami Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji z 23 stycznia 1996 r. o rejestracji samochodu. Należy podzielić stanowisko zawarte w zaskarżonym wyroku, że ta przesłanka wznowienia w postępowaniu zakończonego wspomnianymi decyzjami, występowała. Z akt postępowania administracyjnego wynika, że wysłano Stanisławowi L. zawiadomienie o wszczęciu, w wyniku sprzeciwu prokuratora, postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji z 23 stycznia 1996 r. Odbiór tego zawiadomienia potwierdziła osoba zamieszczając podpis nieczytelny. Nie wiadomo czy była to osoba określona w art. 43 Kpa. Już z tego względu nie można ocenić skuteczności doręczenia. Jeszcze większe wadliwości odnoszą się do doręczenia decyzji z 30 lipca 2001 r. i decyzji z 15 listopada 2001 r. Pomijając już inne kwestie wadliwością tych doręczeń było to, że przesyłki skierowano do Andrzeja L. podczas gdy stroną postępowania był Stanisław L. Stanisław L., a nie Andrzej L. dokonał bowiem nabycia samochodu. Niezależnie od tego, trzeba podkreślić, że art. 44 Kpa reguluje szczególny tryb określony jako możliwość przyjęcia fikcji doręczenia. Przy takiej regulacji istnieje szczególna potrzeba stwierdzenia zachowania wymagań określonych w tym przepisie /np. co do umieszczenia zawiadomienia/. Nie ma danych czy te wymagania zostały spełnione. Wszystko to prowadzi do wniosku, że co do Stanisława L. występowała przesłanka wznowienia postępowania określona w art. 145 par. 1 pkt 4 Kpa, co uzasadniało uchylenie kwestionowanych w skardze decyzji na podstawie art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "b" prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Nie było więc naruszenia także tego przepisu. Z tych względów skargi kasacyjne podlegają oddaleniu /art. 184 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/.