OSK 932/04

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Włoskiewicz, Sędziowie NSA Izabella Kulig-Maciszewska, Zbigniew Rausz (spr.), Protokolant Edyta Pawlak, po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2004 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Zbigniewa G. i Przemysława G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 marca 2004r. sygn. akt I SA 2664/02 w sprawie ze skargi Zbigniewa G. i Przemysława G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 20 września 2002 r. (...) w przedmiocie odmowy nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 18 marca 2004 r. I SA 2664/02 oddalił skargi Zbigniewa G. i Przemysława G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z 20 września 2002 r. (...) w przedmiocie odmowy nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. W uzasadnieniu wyroku Sąd podniósł, że skargi wniesione w rozpoznanej sprawie są nieuzasadnione gdyż zaskarżona decyzja jak i poprzedzające ją decyzje Urzędu Miejskiego w W. są zgodne z prawem. Ustawa z 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności /Dz.U. 1999 nr 65 poz. 746 ze zm./ w art. 6 wymienia sytuacje w jakich następuje przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności nieodpłatnie. Poprzednik prawny skarżących Agnieszka G. nabyła prawo użytkowania wieczystego działki Nr 47 w W. przy ul. S. na podstawie umowy notarialnej z 22 czerwca 1988 r. w oparciu o decyzję Naczelnika Miasta i Gminy W. z 16.04.1988 r. w trybie przepisu art. 23 ustawy z 29.04.1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości. Natomiast na podstawie umowy notarialnej z 20.10.1987 r. Agnieszka G. wraz z pozostałymi współwłaścicielami sprzedali Skarbowi Państwa udziały w nieruchomości, której byli współwłaścicielami Wynika z tych ustaleń, że A. G. z d. K. nabyła prawo użytkowania wieczystego na ogólnych zasadach i nie było to oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste w zamian za przyjęcie nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa jak błędnie interpretują te czynności prawne skarżący. Brak jest więc przesłanki określonej w art. 6 ust. 1 pkt 3a powołanej ustawy, która uzasadniałaby nieodpłatne przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności na rzecz skarżących następców prawnych A. G. Przepis art. 6 ustawy z 04.09.1997 r. musi być interpretowany ściśle z jego brzmieniem i nie może być stosowana wykładnia rozszerzająca. Przepis ten zawiera wyczerpujący katalog przesłanek uzasadniających nieodpłatne przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności. Prawidłowo organy obu instancji uznały, że w odniesieniu do skarżących przesłanki te nie mają zastosowania. Zasadnie skarżący zarzucają błędne przyjęcie w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego, że Agnieszka K. nabyła prawo użytkowania wieczystego na podstawie umowy notarialnej z 22.06.1998 r. w sytuacji gdy z treści aktu wynika niewątpliwie, że umowa ta została zawarta 22.06.1988 r. . Jednakże należy to traktować jako oczywistą omyłkę pisarską nie mającą wpływu na treść decyzji. Z wywodów organu II instancji, które doprowadziły ten organ do przekonania o prawidłowości rozstrzygnięcia zawartego w decyzji organu I instancji wynika, że mimo wpisania błędnej daty zawarcia umowy o użytkowanie wieczyste organ odwoławczy traktował tę umowę jako zawartą w dniu 22.06.1988 r., jak to prawidłowo ustalił organ I instancji. Przyczyną utrzymania w mocy zaskarżoną decyzją decyzji organu I instancji było ustalenie, że oddanie w użytkowanie wieczyste Agnieszce K. nieruchomości Skarbu Państwa nie stanowiło oddania w użytkowanie wieczyste nieruchomości zamiennej, wobec tego nie ma zastosowania art. 6 ust. 1 pkt 3a cyt. ustawy. Od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę kasacyjną wnieśli Zbigniew G. i Przemysław G. reprezentowani przez adwokata Wojciecha D. zaskarżając wyrok ten w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego w przepisie art. 6 ust. 1 pkt 3a ustawy z 04.09.1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, iż sprzedaż nieruchomości w wyniku podjęcia przez Skarb Państwa poprzedzających wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego rokowań o nabycie nieruchomości obligatoryjnych ze względu na treść art. 46 ust. 3 ustawy z 29.04.1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości nie stanowiła przejęcia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa na podstawie wszelkich tytułów przed 05.12.1990 r. W związku z tym na podstawie art. 188 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wnoszono o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi względnie uchylenia wyroku i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Wnoszący skargę kasacyjną podnieśli, że nabycie przez Skarb Państwa prawa własności nieruchomości od Agnieszki G. nastąpiło w wyniku podjęcia rokowań przewidzianych w art. 46 ust. 3 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości. Stosownie do powołanego przepisu przeprowadzenie takich rokowań obligatoryjnie poprzedzało wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego. Przepis art. 6 ust. 1 pkt 3a ustawy o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności wymienia przesłankę oddania nieruchomości w użytkowanie wieczyste w zamian za przejęcie nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. Przesłanka ta nie jest zatem ograniczona do uzyskania użytkowania wieczystego w zamian za nieruchomość wywłaszczoną, wobec czego "przejęciem nieruchomości" może być także nabycie na podstawie umowy zawartej po przeprowadzeniu obligatoryjnych rokowań poprzedzających postępowanie wywłaszczeniowe. Prawidłowość takiego rozumowania potwierdza dalsze sformułowanie przepisu art. 6 ust. 1 pkt 3a, a mianowicie "na podstawie wszelkich tytułów". Wszelkim tytułem jest także nabycie umowne będące efektem rokowań poprzedzających postępowanie wywłaszczeniowe. W tym stanie rzeczy zważywszy, że umowa z 20.10.1987 r. o nabyciu przez Skarb Państwa nieruchomości, co do której Agnieszce G. przysługiwało prawo własności w swej treści wskazuje cel publiczny, na który nieruchomość została przeznaczona, co nadto znajduje potwierdzenie w treści decyzji o oddanie Agnieszce G. nieruchomości w użytkowanie wieczyste - dokonana przez Sąd wykładnia przepisu art. 6 ust. 1 pkt 3a powołanej ustawy jest błędna. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje. Dokonując oceny zasadności wniesionej przez Zbigniewa G. i Przemysława G. skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 18 marca 2004 stwierdzić należy, że skarga ta nie ma usprawiedliwionych podstaw. Wnoszący skargę kasacyjną w podstawie kasacyjnej zarzucili naruszenie przez Sąd przepisów prawa materialnego a to art. 6 ust. 1 pkt 3a ustawy z 4.09.1997 o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności przez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że sprzedaż nieruchomości Skarbowi Państwa w wyniku rokowań o jakich stanowi art. 46 ust. 3 ustawy z 29.04.1985 o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości nie stanowiła przejęcia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa na podstawie wszelkich tytułów przed 5.12.1990 r. Powołany art. 6 ust. 1 pkt 3a ustawy z 4.09.1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności /Dz.U. 2001 nr 120 poz. 1299 ze zm./ stanowi, że przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności następuje nieodpłatnie na rzecz użytkowników wieczystych oraz ich następców prawnych, którym oddano nieruchomość w użytkowanie wieczyste w zamian za przejęcie nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa na podstawie wszelkich tytułów, przed dniem 5.12.1990 r. Dotyczy to więc sytuacji gdy oddana w użytkowanie wieczyste nieruchomość jest zamiennikiem za nieruchomość przejętą na rzecz Skarbu Państwa. Odnosząc ten stan prawny do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy stwierdzić trzeba, że przesłanka o jakiej mowa w ww. przepisie art. 6 ust. 1 pkt 3a tu nie zachodzi. Poprzednik prawny wnoszących skargę kasacyjną Agnieszka G. była współwłaścicielką nieruchomości położonej w W. przy ul. P., którą na podstawie umowy notarialnej z 20.10.1987 r. Rep. A (...) wraz z innymi współwłaścicielami sprzedała Skarbowi Państwa za umówioną cenę. Wprawdzie nabycie tej nieruchomości przez Skarb Państwa nastąpiło na cel publiczny /na który mogło nastąpić jej wywłaszczenie/ ale podstawę przeniesienia własności stanowiła umowa cywilnoprawna, której warunki strony uzgodniły a cena sprzedaży odpowiadała cenom rynkowym. Nie było więc tu mowy o nieruchomości zamiennej bo ta zastępowałaby formę pieniężną odszkodowania a odszkodowanie w przypadku sprzedaży nieruchomości w drodze umowy za umówioną cenę nie wchodzi w rachubę. Decyzja Naczelnika Miasta i Gminy w W. z 16.04.1988 r. (...), którą postanowiono oddać Agnieszce K.-G. - w użytkowanie wieczyste działkę niezabudowaną Nr 4004 o pow. 842 m2 położoną w W. przy ul. S. a następnie sporządzony na jej podstawie akt notarialny z 22.06.1988 r. Rep. A (...), którym ustanowione zostało na rzecz wyżej wymienionej użytkowanie wieczyste do omawianego gruntu nie nawiązywały - i nawet nie mogły nawiązywać - do sprzedanej nieruchomości położonej przy ulicy P. w W. przez jej współwłaścicieli Skarbowi Państwa umową notarialną z 20.10.1987 r. Zarówno z powołanej decyzji jak i aktu notarialnego wynika w sposób nie budzący żadnych wątpliwości, że działka Nr 4004 położona w W. przy ul. S. 17 została oddana Agnieszce K.-G. w użytkowanie wieczyste na zasadach ogólnych przewidzianych ustawą z 29.04.1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości za pełną odpłatnością przewidzianą w ustawie za korzystanie z tego prawa. Treść uzasadnienia tej decyzji wskazuje, że przyznając Agnieszce K. przedmiotową działkę organ zastosował tryb przewidziany w art. 27 ust. 1 ustawy z 29.04.1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości - w brzmieniu wówczas obowiązującym - przewidujący pierwszeństwo nabycia od Skarbu Państwa działki przeznaczonej pod budowę domów lub budynków wymienionych w art. 23 ust. 1 cyt. ustawy przysługujące osobom fizycznym, które przeniosły na Państwo własność nieruchomości albo utraciły tę własność na skutek wywłaszczenia. Nie jest to jednak równoznaczne z uzyskaniem w użytkowanie wieczyste nieruchomości zamiennej w rozumieniu przepisu art. 6 ust. 1 pkt 3a ustawy z 4.09.1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności. Skoro Agnieszka G. nie otrzymała w roku 1988 w użytkowanie wieczyste działki przy ul. S. 17 w W. jako działki zamiennej w zamian za przejętą przez Państwo nieruchomość to jej następcy prawni /w drodze umowy notarialnej z 8.09.1993 r./ jakimi są skarżący również praw do takiej nieruchomości nie nabyli. Tym samym nie mogą twierdzić, iż przysługuje im prawo do nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego we własność na podstawie wzmiankowanego art. 6 ust. 1 pkt 3a ww. ustawy. Z tego względu skargę kasacyjną jako niezasadną należało na podstawie art. 184 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/ - oddalić.