OSK 968/04

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 2 marca 2005 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Józefa K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 5 kwietnia 2004 r., II SA/Wr 125/01, w sprawie ze skargi Józefa K. na decyzję Wojewody O. z dnia 15 grudnia 2000 r. w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości i odszkodowania - oddala skargę kasacyjną. Starosta O., decyzją z dnia 14 kwietnia 2000 r., wywłaszczył, na rzecz Skarbu Państwa, pod budowę pasa drogowego obwodnicy północnej miasta O., nieruchomość stanowiącą własność Józefa K. - obejmującą działki nr 77/4, nr 60/4, nr 71/3 oraz nr 60/3, o obszarze 0,6017 ha, położoną w Z., gmina T. - za odszkodowaniem w kwocie 31.048 zł, i do wypłaty odszkodowania zobowiązał Zarząd Miasta O. Wojewoda O., decyzją z dnia 15 grudnia 2000 r., utrzymał w mocy tę decyzję, natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny w O. - po rozpoznaniu skargi Józefa K. - wyrokiem z dnia 5 kwietnia 2004 r., II SA/Wr 125/01, stwierdził nieważność obydwu decyzji, ale tylko w części zobowiązującej Zarząd Miasta O. do wypłaty odszkodowania /pkt 1 wyroku/, a w pozostałej części oddalił skargę /pkt 3 wyroku/. Sąd oddalił skargę, gdyż nie podzielił zarzutu, aby do ustalenia wartości nieruchomości doszło z naruszeniem art. 130 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /t.j. Dz.U. 2000 nr 46 poz. 543/. Ustalenie wartości nieruchomości nastąpiło na podstawie operatu szacunkowego, sporządzonego 30 listopada 1999 r. przez rzeczoznawcę majątkowego Henryka W., z pominięciem operatu szacunkowego sporządzonego dnia 17 lutego 2000 r. przez rzeczoznawcę majątkowego Aleksandra C. na zlecenie Józefa K., gdyż - jak to wykazała ocena prawidłowości obydwu operatów dokonana przez Polskie Stowarzyszenie Rzeczoznawców Wyceny Nieruchomości Oddział w O., o którą wystąpił Wojewoda O. - operat Aleksandra C. nie powinien stanowić podstawy w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną pod budowę obwodnicy. Operat ten bowiem, korzystny dla skarżącego, przyjmuje, że nieruchomość, położona blisko terenów zabudowanych zabudową mieszkaniową jednorodzinną i zagrodową, stanowi potencjalne tereny pod rozszerzanie istniejącej zabudowy mieszkaniowej, podczas gdy - zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego miasta O. - są to tereny rolne, przeznaczone na cele komunikacyjne. Z kolei operat Henryka W., po uzupełnieniu dokonanym 20 lipca 2000 r. stosownie do zaleceń zawartych w ocenie Stowarzyszenia, spełnia wszelkie wymagania prawne, sama ocena zaś tylko uzupełnia zebrany w sprawie materiał i mieści się w granicach, o jakich mowa w art. 136 Kpa, określających możliwości dowodowe organu odwoławczego. W skardze kasacyjnej Józef K. - obejmując skargą wyłącznie pkt 3 wyroku - zarzucił naruszenia prawa materialnego, tj. art. 130 ust. 2, w związku z art. 157 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, przez błędną ich wykładnię oraz naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, których naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 9-11, art. 15, art. 80, art. 107 par. 3 i art. 136 Kpa. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podano przede wszystkim, że - jeżeli ustalenie wartości nieruchomości następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego /art. 130 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami/ - organ pierwszej instancji, dysponując dwoma rozbieżnymi opiniami, był obowiązujący - stosownie do art. 157 powołanej ustawy - najpierw zwrócić się o ocenę do organizacji rzeczoznawców majątkowych, czego nie uczynił, zatem materiał dowodowy nie był kompletny i uzupełnienia dokonał dopiero organ odwoławczy z przekroczeniem swych uprawnień i doszło więc do naruszenia zarówno ustawy, jak i przepisów postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Wojewoda O. wniósł o jej oddalenie, wyjaśniając, między innymi, że opinia organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych nie jest dowodem w sprawie, gdyż nie podlega ocenie organu administracji, który jest nią związany. W uzupełniającym skargę piśmie procesowym Józef K. zarzucił, że zachodzi przyczyna nieważności, określona w art. 183 ust. 2 pkt 2 in fine ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./, gdyż strona nie była należycie reprezentowana. Stosownie do art. 33 par. 3 Kpa, pełnomocnikiem strony może być osoba fizyczna, natomiast w postępowaniu wywłaszczeniowym pełnomocnikiem Gminy O. było Przedsiębiorstwo "I." Spółka z o.o. w O., a zatem osoba prawna. Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Druga z nich zarzuca naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, nie wymaga więc rozpoznania, gdyż przepisy te nie znajdowały zastosowania w postępowaniu sądowym. Z kolei pierwsza podstawa - odczytywana tak, jak została przytoczona - jest nietrafna. Stosownie do art. 130 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. 2000 nr 46 poz. 543 ze zm./, ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, i przed wydaniem decyzji organ pierwszej instancji uzyskał taką opinię, czego nie zmienia okoliczność, że sam skarżący przedstawił konkurencyjną opinię, sporządzoną poza postępowaniem wywłaszczeniowym. Nie można więc utrzymywać, że do ustalenia wysokości odszkodowania doszło bez opinii rzeczoznawcy, rozbieżność zaś opinii nie prowadzi do zarzutu naruszenia prawa materialnego, tylko przepisów postępowania. Stosownie do art. 157 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w razie istotnych rozbieżności w opiniach o wartości tej samej nieruchomości, oceny prawidłowości tych wycen dokonuje organizacja zawodowa rzeczoznawców majątkowych. O naruszeniu tego przepisu ustawy nie może być mowy, jeżeli właściwa organizacja zawodowa dokonała oceny rozbieżnych opinii, natomiast zagadnienie, który z organów powinien wystąpić o ocenę, ma wyłącznie proceduralny charakter i wymaga kwalifikacji zawartych uchybień z powołaniem odpowiednich przepisów postępowania sądowego, czego skarga nie zawiera. Nie zachodzi także nieważność postępowania sądowego, gdyż i ten zarzut został uzasadniony naruszeniem przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, nie obciąża więc sądu, który o rozprawie w dniu 5 kwietnia 2004 r. zawiadomił wprost Urząd Miasta i Gminy w O., nie zaś spółkę "I." Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji, na mocy art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./.