SA/Kr 1931/94

Dla możliwości skierowania do odbycia służby zastępczej /art. 189 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej - Dz.U. 1992 nr 4 poz. 16 ze zm./ nie wystarczy odwołanie się do ogólnych idei wegetarianizmu i pacyfizmu; niezbędne jest wykazanie rzeczywistych sprzeczności indywidualnych reguł postępowania z obowiązkiem służby wojskowej. Decyzją z dnia 9 czerwca 1991 r. Wojewódzka Komisja Poborowa na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa i art. 38 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskie, po rozpatrzeniu odwołania Grzegorza K. utrzymała w mocy decyzję Rejonowej Komisji Poborowej orzekającej o odmowie skierowania do odbycia służby zastępczej. W uzasadnieniu decyzji Wojewódzka Komisja Poborowa stwierdziła co następuje: Grzegorz K. swój wniosek o skierowanie do odbycia służby zastępczej umotywował tym, że z przekonania i usposobienia jest pacyfistą, dla którego wszelka przemoc i gwałt przeciw wolności, zdrowiu, życiu człowieka i innych stworzeń jest niezgodna z jego sumieniem i normami moralnymi. Ponadto jest wegetarianinem, aby w tej formie zaprotestować przeciw zabijaniu zwierząt. Zgodnie z treścią art. 189 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej skierowanie poborowego do odbycia służby zastępczej oparte jest na uznaniu administracyjnym. Przy ubieganiu się o takie skierowanie nie wystarczy stwierdzenie /oświadczenie woli/, że przestrzega się wyznawane zasady moralne. Trzeba je również nazwać i zdefiniować, wskazując te ich nakazy, które pozostają w oczywistej sprzeczności z obowiązkiem żołnierza odbywającego służbę wojskową. Nie mogą to być zasady mieszczące się w powszechnie akceptowanych standardach etycznych, lecz zasady o zaostrzonym rygoryzmie moralnym, zaświadczone postawą życiową wnioskodawcy, powodujące rzeczywisty konflikt między obywatelską powinnością obrony państwa a obywatelskim prawem do wolności sumienia, wyznania i przekonania. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Grzegorz K. potwierdził, że jest wegetarianinem i wyznaje światopogląd pacyfistyczny z wynikającymi z tego konsekwencjami. Jest to jego zdaniem wystarczającym i jedynym możliwym uzasadnieniem wyznawanych zasad moralnych. Na poparcie powyższych stwierdzeń może przedstawić dowody w postaci zeznań świadków potwierdzających fakt, że jest wegetarianinem. Zdaniem skarżącego organ administracji odmawiając skierowania go do odbycia służby zastępczej przekroczył granice uznania administracyjnego zakreślone w art. 189 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, ponieważ zinterpretował fakty podane przez skarżącego wbrew ich powszechnie przyjętemu sensowi. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o oddalenie skargi. Organy obu instancji orzekające w sprawie trafnie oceniły, że skarżący nie wykazał przekonywająco związku między wyznawanymi przez niego zasadami moralnymi a niemożliwością odbycia zasadniczej służby wojskowej. Rozpatrując skargę Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 189 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej poborowi przeznaczeni do zasadniczej służby wojskowej mogą, ze względu na przekonania religijne albo wyznawane zasady moralne, występować do rejonowej komisji poborowej z pisemnymi wnioskami o skierowanie ich do odbycia służby zastępczej. Trafna jest ocena zawarta w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Wojewódzkiej Komisji Poborowej, że powyższy przepis zawiera normę uznaniową. Norma taka nie zwalnia organów administracyjnych od wnikliwej oceny i wyważenia interesu społecznego - z jednej strony i słusznego interesu obywateli - z drugiej, tak jak to przewiduje art. 7 Kpa. W rozpoznawanej sprawie istotę i charakter chronionego interesu społecznego określa art. 1 powołanej ustawy, który stanowi, że obrona ojczyzny jest sprawą i obowiązkiem wszystkich obywateli Rzeczypospolitej Polskiej. To właśnie postanowienie oznacza, że interesy obywateli, jeśli miałyby prowadzić do ich uwzględnienia i wydania żądanej przez nich decyzji, musiałyby mieć walor mocniejszy, przeważający w stosunku do powszechnego obowiązku obrony ojczyzny. Skarżący swój wniosek o skierowaniu do odbycia służby zastępczej opiera nie na przekonaniach religijnych, lecz na wyznawanych zasadach moralnych /wegetarianizm i pacyfizm/. W związku z tym jako uzasadnione należy ocenić stanowisko organów poborowych obu instancji, że uzasadnienia takiego nie można uznać jako wystarczającego dla skierowania go do służby zastępczej. Nie wystarczy bowiem odwołanie się do ogólnych idei wegetarianizmu i pacyfizmu, które w określonym zakresie nie muszą pozostawać w sprzeczności z obowiązkiem służby wojskowej. Skarżący nie wskazał, nie określił i nie zdefiniował jakie jego osobiste nakazy moralne, do których nawiązuje art. 189 ust. 1 ustawy, narusza obowiązek zasadniczej służby wojskowej i jaki rzeczywisty konflikt moralny, o jakim charakterze i jakiej intensywności, zostanie wywołany wykonywaniem tej służby. Nie wykazał również, że podnoszone twierdzenia o wyznawanych poglądach. są zgodne z rzeczywistością, a nie tylko zbiorem haseł przytoczonych na użytek postępowania w tej sprawie. Propozycja przedstawienia dowodów na poparcie swoich twierdzeń, zawarta dopiero w skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego, musi być oceniona jako spóźniona. W związku z powyższymi ustaleniami należy ocenić, że organy administracyjne - wbrew twierdzeniom zawartym w skardze - nie przekroczyły granic uznania określonych w art. 189 ust. 1 ustawy i w związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 207 par. 5 Kpa skargę oddalił.