SA/Kr 675/93

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny1994-05-05

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy może zastosować stawki podatku od nieruchomości ustalone uchwałą rady gminy z dnia 18 lutego 1993 r. do wymiaru podatku za cały rok 1993, naruszając zasadę niedziałania prawa wstecz?
Ratio decidendi
Organ podatkowy naruszył zasadę niedziałania prawa wstecz (lex retro non agit), stosując stawki podatku od nieruchomości ustalone uchwałą rady gminy z dnia 18 lutego 1993 r. do wymiaru podatku za cały rok 1993. Uchwała ta, jako akt prawa miejscowego, wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, a jej zastosowanie do zdarzeń przeszłych jest sprzeczne z zasadą państwa prawnego. Ponadto, organ I instancji nie wezwał podatnika do złożenia wyjaśnień ani uzupełnienia zeznania, co narusza przepisy postępowania administracyjnego.
Stan faktyczny
Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy S. z dnia 25 listopada 1992 r., którą wymierzono Wojewódzkiemu Biuru Geodezji i Terenów Rolnych podatek od nieruchomości za 1992 r. w kwocie 10.816.000 zł, zaliczając posiadane domki letniskowe do budynków związanych z działalnością gospodarczą. Biuro zarzuciło naruszenie przepisów, twierdząc, że nie prowadzi działalności gospodarczej. Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę za zasadną z innych względów niż podniesione przez skarżącego.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Kolegium Odwoławczego.

Pełny tekst orzeczenia

uchyla zaskarżoną decyzję w przedmiocie podatku od nieruchomości. Decyzję z 19.1.1993 r. Kolegium Odwoławcze przy Sejmiku Samorządowym utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy S. z 25.11.1992 r., którą wymierzono Wojewódzkiemu Biuru Geodezji i Terenów Rolnych podatek od nieruchomości za 1992 r. w kwocie 10.816.000 zł. Jako podstawę prawną powołano art. 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1992 r. o podatkach i opłatach lokalnych. W uzasadnieniu stwierdzono, że zasadne jest zaliczenie posiadanych przez Biuro domków letniskowych do budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Nie ma bowiem znaczenia okoliczność, czy "związanie" to jest bezpośrednie czy pośrednie. Skarżąc powyższą decyzję do NSA Biuro zarzuciło naruszenie art. 14 Prawa budżetowego oraz art. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Ponieważ Biuro nie prowadzi działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy o działalności gospodarczej przeto nie powinno płacić podatku od nieruchomości według stawki dla budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Strona przeciwna podtrzymała swoje stanowisko i wniosła o oddalenie skargi, wywodząc jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodano, że z faktu iż skarżące Biuro jest zakładem budżetowym nie wynika, by jego działalność nie miała charakteru działalności gospodarczej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie jednakże z innych niż w niej podane względów. Zgodnie z art. 6 Kpa organy administracji działają na podstawie przepisów prawa. Zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie sądowym uregulowany jest pogląd, iż decyzje administracyjne mogą być wydawane tylko na podstawie prawa powszechnie obowiązującego. Zgodnie z art. 42 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym przepisy gminne wchodzą w życie z dniem ogłoszenia, o ile nie przewidują wyraźnie terminu późniejszego. Oznacza to, iż uchwała rady gminy ustalająca stawki podatku od nieruchomości staje się prawem powszechnie obowiązującym najwcześniej z dniem ogłoszenia, o ile nie przewiduje wyraźnie terminu późniejszego. W niniejszej sprawie zaskarżoną decyzję oparto na uchwale rady gminy z 18.2.1993 r. Ustalając podatek od nieruchomości za cały 1993 r. według stawek przyjętych w tej uchwale, organ podatkowy naruszył zasadę nie działania prawa wstecz. Sąd - będąc związany tylko ustawami - nie może przejść do porządku dziennego nad łamaniem jednej z istotnych zasad praworządności - lex retro non agit. W polskim systemie prawnym ustawodawca może /z wyjątkiem prawa karnego/ dokonać regulacji z przełamaniem powyższej zasady, a także ustalić, iż od pewnego momentu istniejące skutki prawne zdarzeń zaistniałych przed wejściem w życie nowej ustawy będą regulowane /od momentu wejścia jej w życie/ przez tę nową ustawę. TK uznaje przepisy prawa międzyczasowego za materię ustawową, która może być rozpatrywana tylko w płaszczyźnie uregulowań w aktach o randze ustawy /zob. orzeczenie TK z dnia 5 listopada 1986 r., U 5/86 oraz z dnia 28 maja 1986 r., U 1/86/. Dlatego oceniając legalność zaskarżonej decyzji NSA uznał, iż oparta jest ona na podstawowym akcie normatywnym sprzecznym zarówno z ustawą o samorządzie terytorialnym, jak i wynikającą z Konstytucji zasadą państwa prawnego. Stosownie do art. 168 par. 2 Kpa w razie wątpliwości co do rzetelności złożonego zeznania, organ podatkowy wzywa podatnika do udzielenie niezbędnych wyjaśnień lub uzupełnienia zeznania, wyznaczając mu odpowiedni termin oraz wskazując przyczyny, z powodu których zeznanie poddaje się w wątpliwość. Żadnej z wyżej nakazanych czynności organ I instancji nie dokonał. Wydanie decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego bez dopełnienia obowiązku wynikającego z art. 168 par. 2 Kpa i bez zapewnienia stronie udziału w postępowaniu narusza przepisy postępowania administracyjnego w stopniu istotnym dla wyniku sprawy. Wyżej przedstawione okoliczności wskazują, iż zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec stwierdzenia, że zaskarżona decyzja jest niezgodna z prawem Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 207 par. 2 pkt 1 i 3 Kpa uchylił zaskarżoną decyzję.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło