SA/Ł 2450/95
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny1996-02-08
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zarząd gminy, powołując się na przepisy porządkowe ustawy o samorządzie terytorialnym, może wydać zarządzenie zobowiązujące właściciela do czasowego zamknięcia lokalu prowadzącego działalność gospodarczą, jeśli działalność ta jest legalnie zarejestrowana i nie ma podstawy prawnej do jej zakazu?Ratio decidendi
Zarząd gminy nie może wydawać indywidualnych zarządzeń zobowiązujących do zamknięcia lokalu, nawet w celu ochrony porządku publicznego, jeśli nie ma ku temu podstawy prawnej w przepisach dotyczących działalności gospodarczej lub przepisach porządkowych o charakterze generalnym i abstrakcyjnym. Przepisy porządkowe mogą być wydawane tylko w zakresie nieuregulowanym odrębnymi ustawami, a ustawa o działalności gospodarczej nie przewiduje możliwości zakazu prowadzenia legalnie zarejestrowanej działalności w drodze zarządzenia.Stan faktyczny
Zarząd Gminy T. wydał zarządzenie zobowiązujące właścicieli dyskoteki do jej zamknięcia w określone dni, powołując się na incydent zagrażający bezpieczeństwu. Wojewoda stwierdził nieważność tego zarządzenia, argumentując, że przepisy ustawy o działalności gospodarczej nie przewidują możliwości zakazu prowadzenia takiej działalności. Wójt Gminy T. zaskarżył rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody do sądu administracyjnego, domagając się jego uchylenia. Sąd administracyjny rozpoznał skargę Wójta.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę Wójta Gminy T. na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił na podstawie art. 207 par. 5 Kpa w związku z art. 216a par. 1 Kpa i art. 68 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368/ skargę Wójta Gminy T. na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody (...) z dnia 1 września 1995 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności zarządzenia Zarządu Gminy T. w sprawie zamknięcia dyskoteki.
W związku z incydentem, do jakiego doszło w dniu 5 sierpnia 1995 r. w dyskotece "K." w P., mając na względzie zagrożenie bezpieczeństwa i porządku publicznego, Zarząd Gminy T. zarządzeniem z dnia 8 sierpnia 1995 r. /bez numeru/, wydanym na podstawie art. 40 ust. 3 i art. 41 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym /omyłkowo podano rok 1995/, postanowił zobowiązać właścicieli dyskoteki do zamknięcia lokalu w dniach 11 i 12 sierpnia 1995 r. Ponadto Zarząd Gminy postanowił skierować do Prezydium Rady Gminy wniosek o rozpatrzenie na najbliższej sesji Rady Gminy sprawy tymczasowego lub całkowitego zamknięcia dyskoteki "K.".
Wojewoda (...) rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia 1 września 1995 r. /Or. III.0914/44/94/, na podstawie art. 91 ust. 2 i 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym /Dz.U. nr 16 poz. 95 ze zm./, stwierdził nieważność zarządzenia Zarządu Gminy T. z dnia 8 sierpnia 1995 r. w sprawie zamknięcia lokalu "K.". W uzasadnieniu podał, że właściciele lokalu "K." w P. rozpoczęli działalność gospodarczą w 1994 r. i uzyskali wpis do ewidencji działalności gospodarczej na podstawie ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej /Dz.U. nr 41 poz. 324 ze zm./. Zgodnie z wpisem przedmiotem ich działalności gospodarczej jest organizowanie dyskotek, imprez rozrywkowych i okolicznościowych. Przepisy ustawy o działalności gospodarczej nie przewidują instytucji zakazu prowadzenia działalności, a tym samym organów, które mogłyby takie zakazy wprowadzać. Wpis do ewidencji może ulec wykreśleniu tylko w wypadkach przewidzianych w art. 19 ust. 1 i 2 tej ustawy. Wykreślenie z ewidencji następuje w drodze decyzji administracyjnej, a do jej wydania jest uprawniony tylko wójt. Tym samym zarządzenie Zarządu Gminy było niezgodne z prawem, gdyż ani ustawa o samorządzie terytorialnym, ani ustawa o działalności gospodarczej nie dają Zarządowi uprawnień do wydawania indywidualnych decyzji administracyjnych i zobowiązywania zainteresowanych do zaprzestania działalności gospodarczej.
Wójt Gminy T. zgodnie z uchwałą Rady Gminy T. zaskarżył rozstrzygnięcie nadzorcze do sądu administracyjnego, wnosząc o jego uchylenie. W skardze podniósł, że w czasie trwania dyskoteki był zakłócany spokój, co zagrażało porządkowi i bezpieczeństwu ludzi. W tej sytuacji była podstawa do podjęcia decyzji w przedmiocie zamknięcia lokalu "K.".W odpowiedzi na skargę Wojewoda wnosił o jej oddalenie, utrzymując, że przepisy ustawy o działalności gospodarczej nie przewidują zakazu prowadzenia tej działalności i tym samym Zarząd nie ma uprawnień do wprowadzania nakazów zamykania lokali.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze nie narusza prawa, a tym samym skarga nie jest zasadna. Zarządzenie Zarządu Gminy T. rażąco narusza nie tylko przepisy ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej /Dz.U. nr 41 poz. 324 ze zm./, ale także art. 40 ust. 3 oraz art. 41 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym /Dz.U. 1996 nr 13 poz. 74/.
Zarządzenie Zarządu Gminy T. z dnia 8 sierpnia 1995 r., wydane na podstawie art. 40 ust. 3 i art. 41 ust. 2 ustawy o samorządzie terytorialnym, zobowiązuje właścicieli dyskoteki "K." do zamknięcia lokalu w dniach 11 i 12 sierpnia 1995 r. Zgodnie z art. 40 ust. 3 ustawy o samorządzie terytorialnym rada gminy może wydawać przepisy porządkowe, jeżeli jest to niezbędne dla ochrony życia lub zdrowia obywateli oraz dla zapewnienia porządku, spokoju i bezpieczeństwa publicznego, w zakresie nie uregulowanym w odrębnych ustawach lub innych przepisach powszechnie obowiązujących. Zarządzenie Zarządu Gminy T. nie zawiera przepisów powszechnie obowiązujących i wkracza w materię uregulowaną odrębnymi przepisami.
Przepisy porządkowe, o jakich mowa w art. 40 ust. 3 ustawy samorządowej, to przepisy powszechnie obowiązujące, o charakterze generalnym i abstrakcyjnym.
Artykuł 40 ust. 3 natomiast nie daje podstaw do podejmowania przez radę gminy lub zarząd działający na podstawie art. 41 ust. 2 uchwał o charakterze indywidualnym, mających w istocie charakter decyzji administracyjnych.
W strukturze organizacyjnej gminy do wydawania decyzji administracyjnych jest uprawniony wójt gminy /wyjątkowo, na podstawie przepisów odrębnych, zarząd gminy/, a decyzje takie muszą zawsze mieć ustawową podstawę materialnoprawną. Przy ich wydawaniu obowiązuje tryb postępowania określony przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. Okoliczność, że w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej przez konkretne osoby, do czego uprawnia je wpis do ewidencji działalności gospodarczej, dochodzi do zakłócenia porządku i spokoju publicznego, nie może stanowić podstawy do podjęcia przez zarząd uchwały zobowiązującej właścicieli dyskoteki do jej zamknięcia w określonych dniach.
Zgodnie z zasadą wolności gospodarczej, podniesioną do rangi zasady konstytucyjnej, podejmowanie i prowadzenie działalności gospodarczej jest wolne i dozwolone każdemu na równych prawach, z zachowaniem warunków określonych przez przepisy prawa /art. 1 ustawy o działalności gospodarczej/. Podmiot gospodarczy jest obowiązany spełniać przewidziane prawem warunki prowadzenia działalności gospodarczej, dotyczące ochrony przed zagrożeniem życia i zdrowia ludzkiego, a także inne warunki określone w przepisach budowlanych, sanitarnych, przeciwpożarowych i dotyczących ochrony środowiska /art. 3 ust. 1 tej ustawy/. Wynika z tego jasno, że wszelkie ograniczenia prowadzenia działalności gospodarczej muszą mieć podstawę w przepisach prawa, a te nie przewidują możliwości wprowadzania ani w drodze przepisów porządkowych, ani też w drodze decyzji administracyjnej zakazu prowadzenia określonej działalności gospodarczej przez podmiot gospodarczy, a do tego sprowadza się w istocie zobowiązanie do zamknięcia dyskoteki.
Podkreślić także można wyjątkowo niestaranną formę "zarządzenia", a w szczególności sposób podania podstawy prawnej /w tym błąd co do daty ustawy o samorządzie terytorialnym/.
Ze względu na niezasadność skargi, na podstawie art. 207 par. 5 Kpa w związku z art. 216a par. 1 Kpa i art. 68 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368/, orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło