SA/Sz 31/98

Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Henryka P. na postanowienie Prezesa Głównego Urzędu Ceł w Warszawie z dnia 3 grudnia 1997 r. (...) w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania - oddala skargę. W dniu 15 października 1997 r. Dyrektor Urzędu Celnego w Sz. wydał decyzję (...), którą uchylił - na podstawie art. 151 par. 1 pkt 2 Kpa - w całości decyzję zawartą w dowodzie odprawy celnej (...) z 27 października 1995 r., według którego dokonano odprawy celnej ostatecznej samochodu osobowego marki FORD oraz - dopuszczając ww. towar do obrotu na polskim obszarze celnym wymierzył Henrykowi P. należności celne w postaci cła należnego od przywozu ww. samochodu w kwocie 12.304,30 zł oraz w postaci opłaty manipulacyjnej w kwocie 12 zł. Decyzja ta Henrykowi P. doręczona została w dniu 20 października 1997 r. W dniu 21 listopada 1997 r. /data stempla pocztowego/ Henryk P. wniósł odwołanie od powyższej decyzji domagając się jej uchylenia i przedkładając dodatkowe dowody w sprawie. Postanowieniem z 3 grudnia 1997 r., (...), wydanym na podstawie art. 134 Kpa, Prezes Głównego Urzędu Ceł w Warszawie stwierdził niedopuszczalność wniesionego przez Henryka P. odwołania z powodu jego złożenia z uchybieniem terminu. W uzasadnieniu tego postanowienia wskazano, że decyzja organu I instancji doręczona została Henrykowi P. w sposób zastępczy, tj. z powodu jego nieobecności w mieszkaniu odebrana została przez zamieszkującą z nim jego dorosłą siostrę Teresę P. w dniu 22 października 1997 r., wobec czego termin do wniesienia odwołania upływał w dniu 5 listopada 1997 r. Tymczasem pismo zawierające odwołanie od decyzji organu I instancji nadane zostało w urzędzie pocztowym dopiero w dniu 21 listopada 1997 r., a więc po upływie 14-dniowego terminu do jego wniesienia, co powoduje, że odwołanie to jako wniesione z uchybieniem terminu jest niedopuszczalne. Powyższe postanowienie zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego pełnomocnik Henryka P. Domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia zarzuca on, iż wydane ono zostało z naruszeniem art. 43 Kpa, polegającym na przyjęciu, iż decyzja organu I instancji została adresatowi doręczona prawidłowo, podczas gdy brak ku temu podstaw, bowiem dorosły domownik, który decyzję odebrał, zawiadomił organ celny, iż decyzji tej nie może doręczyć adresatowi z powodu jego wyjazdu za granicę. Zarzuca on też, że w postanowieniu pominięto, iż Henryk P. złożył nowe dowody w sprawie po uzyskaniu ich z Kanady oraz nie zwrócono uwagi na to, że Urząd Celny w Sz. wznowił postępowanie pomimo braku ku temu podstawy prawnej. W odpowiedzi na skargę Prezes Głównego Urzędu Ceł wniósł o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, brak jest bowiem podstaw do stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem przepisów prawa. Stosownie do regulacji art. 129 par. 2 Kpa, odwołanie od decyzji organu administracyjnego I instancji wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia stronie decyzji, a gdy decyzja została ogłoszona ustanie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Wniesienie przez stronę odwołania po upływie 14 dniowego terminu powoduje, że odwołanie to nie wywołuje skutków prawnych, tj. nie może być przedmiotem rozpatrzenia przez organ odwoławczy, jakkolwiek nie jest ono z tego powodu odwołaniem niedopuszczalnym, skoro w myśl art. 58 par. 2 Kpa uchybiony termin do jego wniesienia może na prośbę zainteresowanego ulec przywróceniu. Wniesienie odwołania po terminie rodzi po stronie organu odwoławczego obowiązek - po myśli art. 134 Kpa - stwierdzenia w drodze postanowienia uchybienia terminu do wniesienia odwołania, zaś wydane w tymże trybie postanowienie jest ostateczne. Jakkolwiek Naczelny Sąd Administracyjny nie jest związany granicami skargi /art. 51 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym/, to zakres jego kognicji ogranicza się do badania zgodności z prawem zaskarżonego aktu, zaś zakres tego badania wyznacza jego przedmiot. Skoro zatem przedmiotem zaskarżonego w rozpatrywanej sprawie postanowienia jest wyłącznie stwierdzenie, że odwołanie od określonej decyzji wniesione zostało z uchybieniem terminu, to przedmiotem kontroli sądowej pozostaje jedynie zgodność z prawem tego postanowienia, a nie zgodność z prawem decyzji organu I instancji postanowienie to poprzedzającej. Za bezprzedmiotowy zatem uznać należało podniesiony w skardze zarzut nie uwzględnienia przedłożonych przez stronę przy odwołaniu dowodów, czy też zarzut bezpodstawnego wznowienia postępowania administracyjnego. Kontrola zgodności z prawem wydanego w trybie art. 134 Kpa postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania sprowadza się zatem do badania trafności ustaleń leżących u podstaw takiego stwierdzenia, a więc ustaleń co do daty i sposobu doręczenia stronie decyzji organu I instancji oraz daty i sposobu złożenia przez nią lub jej pełnomocnika odwołania. W myśl art. 40 par. 1 i 2 Kpa pisma w postępowaniu administracyjnym doręcza się stronie tego postępowania albo jej pełnomocnikowi, jeżeli został on ustanowiony przez stronę. Doręczenie pism osobie fizycznej winno w zasadzie nastąpić, w myśl art. 42 par. 1 Kpa, w jej mieszkaniu lub miejscu pracy. W przypadku nieobecności adresata w mieszkaniu pisma doręcza się za pokwitowaniem do rąk dorosłego domownika, sąsiada lub dozorcy domu, gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi /art. 43 zd. 1 Kpa/, przy czym o doręczeniu pisma do rąk sąsiada lub dozorcy umieszcza się zawiadomienie na drzwiach adresata /art. 43 zd. 2 Kpa/. Regulacja powyższa oznacza, że doręczenie pisma, w razie nieobecności adresata w mieszkaniu, do rąk dorosłego domownika, który podjął się oddania pisma adresatowi, uważa się za równoznaczne z doręczeniem pisma samemu adresatowi, co oznacza też, iż dniem doręczenia pisma adresatowi w taki zastępczy sposób jest dzień jego doręczenia do rąk dorosłego domownika. Późniejsze zdarzenia pozostają zatem bez wpływu na fakt skutecznego doręczenia pisma adresatowi, a ewentualne przeszkody w wykonaniu przyjętego przez dorosłego domownika /sąsiada, dozorcę/ zobowiązania do oddania pisma adresatowi mogą jedynie uzasadniać ewentualne przywrócenie uchybionego w następstwie tych przeszkód terminu do dokonania określonej czynności procesowej /np. wniesienia odwołania/ w przypadku złożenia odpowiedniej prośby w tym zakresie. W rozpatrywanej sprawie poza sporem pozostaje, że pod nieobecność Henryka P. w mieszkaniu decyzja organu I instancji została w dniu 22 października 1997 r. doręczona Teresie P., jego wspólnie z nim zamieszkującej dorosłej siostrze, która podjęła się odebrane pismo doręczyć adresatowi. Wbrew zarzutom skargi istnieją zatem podstawy do stwierdzenia, że doręczenie adresatowi decyzji nastąpiło skutecznie w dniu 22 października 1997 r. i że od tej też daty liczy się 14-dniowy termin do wniesienia odwołania od doręczonej ten sposób decyzji. Ponieważ bezsporne jest także to, że odwołanie od decyzji z 5 października 1997 r. Henryk P. złożył dopiero w dniu 21 listopada 1997 r., a 14-dniowy termin do jego wniesienia upłynął już z dniem 5 listopada 1997 r., oraz to, że nie składał on prośby o przywrócenie uchybionego terminu, uznać należy, iż zaskarżone postanowienie Prezesa Głównego Urzędu Celnego z 3 grudnia 1997 r. zgodne jest z prawem. W tych warunkach orzec należało o oddaleniu skargi jako nieuzasadnionej /art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym - Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.