SA/Sz 850/98

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny1999-04-22

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy może odmówić umorzenia odsetek od zaległości podatkowej, jeśli podatnik posiada majątek, który może być źródłem dochodu, mimo niskich dochodów bieżących?
Ratio decidendi
Organ podatkowy może odmówić umorzenia odsetek od zaległości podatkowej, jeśli podatnik, mimo niskich dochodów bieżących, posiada majątek, który może stanowić źródło dochodu i umożliwić spłatę zobowiązań. Umorzenie jest instytucją nadzwyczajną, stosowaną w wyjątkowych sytuacjach, gdy zapłata naruszałaby ważny interes podatnika lub interes publiczny, a zasada ogólna nakazuje płacenie podatków.
Stan faktyczny
Janina K. wniosła o umorzenie odsetek od zaległości podatkowej z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 1993 r. Urząd Skarbowy odmówił umorzenia, wskazując na brak nadzwyczajnych okoliczności obniżających zdolność płatniczą. Izba Skarbowa utrzymała decyzję w mocy, uznając, że podatniczka posiada majątek (lokal użytkowy) umożliwiający spłatę zobowiązań, a dalsze ulgi naruszałyby interes publiczny. Janina K. wniosła skargę do NSA, powołując się na swoją trudną sytuację majątkową.
Rozstrzygnięcie
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Przepis art. 67 par. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926/, regulując uprawnienie organu podatkowego do umorzenia na wniosek podatnika zaległości podatkowej lub odsetek za zwłokę, przewiduje taką możliwość z uwagi na "ważny interes podatnika lub interes publiczny". Ważny interes podatnika, to sytuacja, gdy z powodu nadzwyczajnych, losowych przypadków, podatnik nie jest w stanie zaległości podatkowych uregulować. Będzie to utrata możliwości zarobkowania, utrata losowa majątku. Z drugiej strony, interes publiczny to sytuacja, gdy zapłata zaległości podatkowej spowoduje konieczność sięgania przez podatnika do środków pomocy państwa, gdyż nie będzie w stanie zaspakajać swoich potrzeb materialnych. Decyzją z dnia 31.12.1997 r. Urząd Skarbowy w S. na podstawie art. 22 i art. 31 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./ odmówił Janinie K. z S. umorzenia odsetek od nieterminowo uregulowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 1993 r. Zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych wobec Janiny K. zostało określone decyzją Urzędu Skarbowego z 20.01.1997 r. z uwagi na stwierdzone nieprawidłowości w prowadzeniu księgi przychodów i rozchodów co rzutowało na powstanie obowiązku podatkowego. Zdaniem organu odwoławczego, umorzenie zobowiązania podatkowego wobec budżetu państwa z tytułu zaległości podatkowych może nastąpić tylko w sytuacjach wyjątkowych, gdy zdarzenie losowe czy brak jakichkolwiek dochodów uniemożliwia zapłacenie podatku. Warunkiem uzyskania pomocy w opłacie należności budżetowych jest wystąpienie szczególnych okoliczności uniemożliwiających osobie zobowiązanej wykonanie tego zobowiązania. W sytuacji Janiny K. takie okoliczności znacznie obniżające zdolności płatnicze podatniczki nie wystąpiły co uzasadnia odmowę umorzenia należnych odsetek. W odwołaniu od powyższej decyzji, Janina K. wskazując na wielkość osiągniętego w 1997 r. dochodu, fakt że dochodem dla niej i męża jest emerytura w kwocie. 597,64 zł /netto/ oraz jej stan zdrowia, wysokość bieżących opłat za mieszkanie, wniosła o uchylenie decyzji. Rozpatrując powyższe odwołanie, Izba Skarbowa w K. decyzją z dnia 6 maja 1998 r. na podstawie art. 233 par. 1 pkt 1 oraz art. 67 par. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926/ - decyzję organu I instancji utrzymała w mocy. Izba Skarbowa wskazując na przepis art. 67 ustawy ordynacja podatkowa, wskazała, że umorzenie zaległości podatkowych jest instytucją nadzwyczajną i może mieć miejsce w wypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub publicznym, albowiem zasadą jest płacenie podatków. To jednocześnie oznacza, że umorzenie podatku stosuje się w wypadkach wyjątkowych, w przypadku znacznego ograniczenia możliwości płatniczych podatnika spowodowanych zdarzeniami losowymi. Dlatego Izba Skarbowa dokonała ustaleń sytuacji gospodarczej i majątkowej podatniczki, a oceniając sytuację materialną wzięła pod uwagę rozłożenie płatności podatkowych na raty i uznała, że dalsze stosowanie ulg naruszałoby interes publiczny. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego, Janina K. nie formułując konkretnych zarzutów przeciw decyzji Izby Skarbowej, wskazując na swoją sytuację majątkową wniosła o umorzenie odsetek. W odpowiedzi na skargę, Izba Skarbowa powołując argumenty z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, wskazując nadto, że skarżąca razem z B. w dniu 10.03.1998 r. sprzedała lokal użytkowy w S. uzyskując kwotę 85.000 zł, wniosła o oddalenie skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z przepisem art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ Sąd sprawuje kontrolę zgodności z prawem, w zakresie swojej właściwości, zaskarżonych decyzji. Inaczej określając - Sąd bada czy przy wydaniu decyzji przez organ administracyjny nie naruszono przepisów postępowania administracyjnego i prawa materialnego. W przedmiotowej sprawie należy mieć na uwadze, że przepis art. 67 par. 1 ordynacji podatkowej, regulując uprawnienie organu podatkowego do umorzenia na wniosek podatnika zaległości podatkowej lub odsetek za zwłokę, przewiduje taką możliwość z uwagi na "ważny interes podatnika lub interes publiczny". Ważny interes podatnika, to sytuacja, gdy z powodu nadzwyczajnych, losowych przypadków, podatnik nie jest w stanie zaległości podatkowych uregulować. Będzie to utrata możliwości zarobkowania, utrata losowa majątku. Z drugiej strony, interes publiczny to sytuacja, gdy zapłata zaległości podatkowej spowoduje konieczność sięgania przez podatnika do środków pomocy państwa, gdyż nie będzie w stanie zaspakajać swoich potrzeb materialnych. Organ odwoławczy jak i organ pierwszej instancji badali sytuację materialną podatnika i osobistą w obu aspektach, uznając, że pomoc w spłacie zaległości podatkowych przez rozłożenie spłaty w ratach, umożliwia spłatę należności, nie znalazły natomiast podstaw do umorzenia odsetek. Trafnie organ odwoławczy wskazał, że prócz emerytury, skarżąca posiada majątek /lokal użytkowy zakupiony w 1996 r./ który stanowi źródło dochodu, umożliwiające uregulowanie zaległości podatkowych i innych zobowiązań ciążących na podatniczce. Nie dopatrzył się Sąd naruszenia przepisów postępowania administracyjnego co uzasadnia, ustalenie że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Podnoszone przez skarżącą zarzuty dotyczące postępowania podatkowego, zakończonego wydaniem decyzji określającej zobowiązanie podatkowe, jako dotyczące innej sprawy, nie mogą być przedmiotem oceny Sądu. Dlatego, mając powyższe na uwadze, uznając że zaskarżone decyzje uznaniowe organów podatkowych nie naruszają prawa, Sąd na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy o NSA skargę oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło