SA/Wr 2460/94

Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność skargi Wojewody (...) na uchwałę Rady Miejskiej w Sz. Z. z dnia 25 sierpnia 1994 r. w przedmiocie powołania radnych oraz członków spoza rady w skład komisji i na podstawie art. 207 par. 3 Kpa w związku z art. 216a par. 1 Kpa stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w części dotyczącej niedokonania wyboru radnych do składów osobowych stałych komisji rady. Działając na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym /Dz.U. nr 16 poz. 95 ze zm./, Wojewoda (...) zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego uchwałę nr III/10/94 Rady Miejskiej w Sz. Z. z dnia 25 sierpnia 1994 r. w sprawie powołania w skład komisji radnych oraz członków spoza rady. Zdaniem Wojewody, uchwała jest sprzeczna z prawem, ponieważ Rada Miejska w Sz.Z., ustalając składy osobowe swych komisji, nie powołała dwojga radnych: Urszuli D. i Tadeusza K. do żadnej komisji, co jest sprzeczne z art. 21 ust. 1 i art. 24 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym /Dz.U. nr 16 poz. 95 ze zm./. Wojewoda podniósł, iż prawie wszyscy radni wchodzą w skład dwóch lub trzech komisji; do komisji powołano jednocześnie kilkanaście osób spoza rady. Wobec tego w składach komisji tym bardziej powinno się znaleźć miejsce dla wszystkich radnych. W tej sytuacji Wojewoda wniósł o stwierdzenie nieważności uchwały nr III/10/94 z dnia 25 sierpnia 1994 r. W odpowiedzi na skargę Przewodniczący Rady Miejskiej w Sz. Z. wniósł o jej oddalenie, wyjaśniając, iż zaskarżoną uchwałą zostały ustalone składy osobowe stałych komisji Rady, przy czym do żadnej z tych komisji nie powołano trojga radnych: Urszuli D., Tadeusza K. i Stanisławy T. Jednakże każdy radny - stosownie do postanowienia par. 32 ust. 3 statutu gminy - może brać czynny udział w posiedzeniach komisji, której nie jest członkiem /bez prawa głosowania/. Ponadto Przewodniczący zarzucił, iż z powołanych w skardze przez Wojewodę przepisów art. 21 ust. 1 i art. 24 ustawy o samorządzie terytorialnym nie wynika, że ustawodawca nałożył na radę gminy obowiązek powierzenia każdemu z radnych pracy w którejś ze stałych komisji. Zdaniem organu, nakładając na radnych obowiązek brania udziału w pracach rady gminy i jej organów oraz innych instytucji samorządowych, do których zostali wybrani lub desygnowani /art. 24 ustawy/, ustawodawca nie ustalił obowiązku uczestniczenia radnych w pracach wybranych przez nich samych stałych komisji rad gmin. Uchwałą nr II/9/94 Rady Miejskiej w Sz. Z. z dnia 14 lipca 1994 r. powołano przewodniczących komisji oraz określono liczbę radnych w poszczególnych stałych komisjach Rady Miejskiej. Ograniczenie powyższą uchwałą liczby radnych w poszczególnych komisjach spowodowało, iż nie wszyscy radni kandydujący na członków komisji zostali do komisji wybrani. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, co następuje: (...) W sprawie jest okolicznością niesporną, że z dniem 25 sierpnia 1994 r. Rada Miejska w Sz. Z., ustalając zaskarżoną uchwałą skład osobowy stałych komisji, nie powołała w skład tych komisji trzech radnych: Urszuli D., Tadeusza K. i Stanisławy T. Niewątpliwe jest również, co potwierdził na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym Przewodniczący Rady Miejskiej w Sz. Z., iż wyżej wymienieni radni przed ustaleniem składu osobowego komisji rady zgłosili gotowość udziału w pracach komisji. Zgodnie z art. 21 ust. 1 cytowanej ustawy o samorządzie terytorialnym rada gminy może powoływać stałe i doraźne komisje do określonych zadań, ustalając przedmiot działania oraz skład osobowy. Zgodzić się należy z poglądem Rady Miejskiej w Sz. Z., iż przepis art. 21 ust. 1 omawianej ustawy przyznał radzie gminy jedynie prawo powoływania stałych i doraźnych komisji, nie nakładając w tym względzie na radę obowiązku. Skoro jednak Rada Miejska w Sz. Z., korzystając z tego uprawnienia, powołała stałe komisje, to zachodzi pytanie, czy ustalając skład osobowy tych komisji, była władna pominąć /wykluczyć/ trzech radnych, którzy zgłaszali gotowość i chęć udziału w pracach komisji. (...) Uczestnicząc w pracach rady i jej organów, każdy radny, stosownie do art. 23 ustawy o samorządzie terytorialnym, reprezentuje wyborców, utrzymuje stałą więź z mieszkańcami oraz ich organizacjami, przyjmuje zgłaszane postulaty i przedstawia je organom gminy do rozpatrzenia. Wykonywanie tych obowiązków przez radnego jest uzależnione od zapewnienia mu możliwości szerokiego udziału w pracach rady gminy i jej organów oraz sumiennego ich spełniania. (...) Komisje rady gminy są organami rady, powoływanymi zasadniczo w celach opiniodawczych i kontrolnych, co ma wpływ na treść uchwał podejmowanych przez radę i zarząd gminy, a także wywiera wpływ na funkcjonowanie innych jednostek organizacyjnych gminy. W art. 21 ust. 2 ustawy o samorządzie terytorialnym dopuszczona została możliwość wybierania do składu komisji także osób spoza rady gminy, co niewątpliwie zwiększa możliwość bezpośredniego udziału mieszkańców we współzarządzaniu sprawami gminy. Zważywszy, że udział radnego w pracach komisji wynika z jego obowiązków określonych w art. 24 omawianej ustawy, należy przyjąć, że obowiązek ten jest zarazem źródłem jego praw. Na mocy art. 23 w związku z art. 24 i art. 21 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym /Dz.U. nr 16 poz. 95 ze zm./ radny jako reprezentant wyborców ma nie tylko obowiązek, lecz również prawo udziału w pracach gminy i jej organów, w tym też prawo do czynnego udziału w pracach komisji. W świetle powyższego należy stwierdzić, że rada gminy, która na podstawie art. 21 ust. 1 i 2 ustawy o samorządzie terytorialnym powołała stałe komisje do określonych zadań i wybrała w ich skład także osoby spoza rady, nie może odmówić jednemu lub kilku radnym czynnego uczestnictwa w pracach komisji w ogóle. Podjęcie zatem przez Radę Miejską w Sz. Z. uchwały, w której odmówiono powołania w skład komisji niektórych radnych pomimo wyrażonej przez nich gotowości do pracy w komisji, jest niezgodne z podstawowymi zasadami demokracji, wynikającymi z art. 72 ust. 1 Ustawy konstytucyjnej oraz art. 11 ust. 1, art. 23 i 24 w związku z art. 21 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym /Dz.U. nr 16 poz. 95 ze zm./. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na zasadzie art. 207 par. 3 Kpa w związku z art. 216a par. 1 Kpa oraz art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie terytorialnym stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały jedynie w części dotyczącej Urszuli D., Tadeusza K. i Stanisławy T., jako że wybór do komisji pozostałych radnych jest prawidłowy.