SA/Wr 957/88

Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność skargi Prokuratora Wojewódzkiego w W. na decyzję Kierownika Wydziału Społeczno-Administracyjnego Urzędu Miejskiego w W. z dnia 14 marca 1988 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wymeldowania Sławomira K. z pobytu stałego i na podstawie art. 207 par. 2 pkt 3 Kpa uchylił zaskarżoną decyzję. Po rozpatrzeniu wniosku Wacława T. o wymeldowanie Sławomira K. z pobytu stałego w lokalu nr 19 przy ul. G. nr 26 w W., Kierownik Wydziału Społeczno-Administracyjnego Urzędu Miejskiego w W. decyzją z dnia 14 marca 1988 r. nr WSA 8219/18/88 umorzył postępowanie w powyższej sprawie, ponieważ ustalił, że Sławomir K. przebywa w zakładzie karnym, co powoduje bezprzedmiotowość postępowania. Zaskarżając tę decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego, Prokurator Wojewódzki w W. zarzuca jej naruszenie art. 105 Kpa, albowiem obowiązkiem organu było wyjaśnienie okoliczności sprawy, a w szczególności przesłanek określonych w art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174/ oraz merytoryczne rozstrzygnięcie o żądaniu strony. Z tego względu w skardze wniesiono o uchylenie decyzji. Odpowiadając na skargę, organ orzekający przyznaje, że jest "problem formalnoprawny", czy w sprawie należało wydać decyzję o odmowie wymeldowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, albowiem decyzja umarzająca - jako bezprzedmiotowe - postępowanie w sprawie wymeldowania Sławomira K. z pobytu stałego w lokalu nr 19 przy ul. G. nr 26 w W. nie znajduje podstaw ani w dyspozycji art. 105 Kpa, stanowiącego proceduralną podstawę takich decyzji, ani też w przepisach prawa materialnego, mających zastosowanie w sprawie. W trafnie powołanym w skardze orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęto, że nie można umorzyć postępowania administracyjnego w sprawie o wymeldowanie, jeżeli strony tego postępowania zainteresowane były rozstrzygnięciem sprawy co do jej istoty /wyrok z dnia 21 maja 1985 r. III SA 134/85 z glosą J. Borkowskiego - OSPiKA 1987 z. 2 poz. 26/. Takie stanowisko judykatury jest zresztą oczywistą i konieczną konsekwencją jednoznacznej w tej mierze treści przepisów zamieszczonych w art. 105 Kpa. Organ administracji państwowej wydaje mianowicie decyzję o umorzeniu postępowania, gdy z jakiejkolwiek przyczyny stało się ono bezprzedmiotowe /par. 1/. Może także umorzyć postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony i nie jest to sprzeczne z interesem społecznym. Wbrew zapatrywaniu organu orzekającego w niniejszej sprawie nie wystąpiła żadna z tych przyczyn uzasadniających umorzenie postępowania. Jego przedmiotem bowiem było żądanie wymeldowania z pobytu stałego w trybie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174/. Nie występowały zaś okoliczności powodujące bezprzedmiotowość tak sformułowanego żądania i nie zostało też ono cofnięte przez wnioskodawcę. Żądanie to należało rozpoznać w świetle art. 15 ust. 2 wyżej wskazanej ustawy, zobowiązującego organu administracji państwowej do wydania na wniosek strony lub z urzędu decyzji w sprawie wymeldowania w dwojakiego rodzaju sytuacjach. Taki skutek powinien nastąpić, gdy osoba, której postępowanie dotyczy, utraciła uprawnienie do przebywania w lokalu /art. 9 ust. 2/ i bez wymeldowania opuściła dotychczasowe miejsce pobytu. Decyzję o wymeldowaniu należy wydać także względem osoby, która bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić. Powyższy przepis wyczerpująco wyznacza sytuacje, w których dopuszczalne jest wymeldowanie określonej osoby z pobytu stałego bez jej oświadczenia woli. Z tego względu musi być interpretowany ściśle, jako rozwiązanie prawne o charakterze wyjątkowym, stanowiące odstępstwo od ogólnej reguły działania organów prowadzących ewidencję ludności wyłącznie na wniosek osób wykonujących własny obowiązek meldunkowy. Bezsporne muszą być również ustalenia powoływane jako faktyczna podstawa rozstrzygnięć tej treści. Jeżeli w toku dokonywania ustaleń faktycznych organ prowadzący postępowanie dojdzie do przekonania, że okoliczności sprawy nie uzasadniają wymeldowania w omawianym trybie, to wówczas powinien odmówić uwzględnienia wniosku o wymeldowaniu, nie zaś umarzać postępowanie jako bezprzedmiotowe. Brak ustawowej przesłanki uwzględnienia żądania zgłoszonego we wniosku wszczynającym postępowanie administracyjne nie czyni tego postępowania bezprzedmiotowym w rozumieniu art. 105 par. 1 Kpa, lecz oznacza jedynie bezzasadność żądania, co powinno powodować odmowę uwzględnienia żądania strony. Natomiast umorzenie postępowania nastąpi wówczas, gdy jego wszczęcie nastąpiło "z urzędu", a strona nie zgłaszała w toku tego postępowania żądania określonego rozstrzygnięcia merytorycznego. Słusznie zatem zauważył Prokurator Wojewódzki w W., że załatwiając sprawę wymeldowania z pobytu stałego decyzją o umorzeniu postępowania, organ administracji państwowej uchylił się od rozpatrzenia sprawy co do istoty, a to było jego obowiązkiem wynikającym z art. 15 ust. 2 cytowanej ustawy oraz z art. 104 par. 1 Kpa. Nie uprzedzając merytorycznego rozstrzygnięcia, które jest przecież rzeczą organów administracji państwowej, wypada już obecnie zwrócić uwagę, że w świetle poglądów ugruntowanych w orzecznictwie odbywanie kary pozbawienia wolności w zakładzie karnym nie pozwala zakwalifikować związanej z tym nieobecności w lokalu jako "opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu bez wymeldowania" w rozumieniu art. 15 ust. 2 omawianej ustawy. Skoro w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła przesłanka bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego, wszczętego wnioskiem Wacława T. o wymeldowanie Sławomira K. z dotychczasowego miejsca pobytu stałego, to decyzja umarzająca postępowanie narusza art. 105 par. 1 Kpa. Dotknięta taką wadliwością decyzja podlega uchyleniu w myśl art. 207 par. 2 pkt 3 Kpa, albowiem naruszenie przepisów postępowania administracyjnego miało oczywisty wpływ na wynik sprawy, zamykając drogę do koniecznego rozstrzygnięcia merytorycznego.