V SA 113/02

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Kristine G. na decyzję Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców z dnia 30 listopada 2001 r. (...) w przedmiocie odmowy przedłużenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony - uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewody M. z dnia 16 sierpnia 2001 r. (...). Prezes Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców decyzją z dnia 30.11.2001 r. (...), w powołaniu na art. 22 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 25 czerwca 1997 r. o cudzoziemcach /Dz.U. nr 114 poz. 739 ze zm./, po rozpatrzeniu odwołania obywatelki Armenii Kristine G., utrzymał w mocy decyzję Wojewody M. (...) z dnia 16.08.2001 r. odmawiającą cudzoziemce przedłużenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony w Polsce. Z ustaleń organu orzekającego wynika, że Kristine G. uzyskała w dniu 9 września 1999 r. zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony i kartę czasowego pobytu z terminem ważności do dnia 9.09.2001 r. W dniu 20 kwietnia 2001 r. cudzoziemka wystąpiła do Wojewody M. o przedłużenie zezwolenia, motywując wniosek tym, iż podjęła naukę w zawodzie fryzjerki. Wojewoda M. wydał decyzję odmowną uznając, że Kristine G. naruszyła obowiązujący w Polsce porządek prawny, bowiem wykonywała w Polsce pracę zarobkową nie posiadając wymaganych prawem stosowanych zezwoleń. Z materiału dowodowego zawartego w aktach sprawy wynika, że cudzoziemka jest zatrudniona w zakładzie fryzjerskim "M." w O., na podstawie umowy o pracę z dnia 29.08.2000 r. i otrzymuje miesięczne wynagrodzenie w kwocie 700 zł. Organ odwoławczy uznając decyzję organu I instancji za prawidłową podkreślił, że wykonywanie pracy zarobkowej bez stosownego zezwolenia i zgody właściwego starosty powiatu oraz bez wizy pobytowej z prawem do pracy narusza art. 9 ustawy o cudzoziemcach oraz przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz.U. 2001 nr 6 poz. 56/ oraz rozporządzenia wykonawczego /Dz.U. 1998 nr 53 poz. 336/. Podnoszony przez cudzoziemkę argument, iż tylko przyucza się do zawodu fryzjerki, na co nie jest wymagane zezwolenie i zgoda starosty powiatu, nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem nie uczęszcza ona do żadnej szkoły a jej nauka zawodu polega na świadczeniu usług fryzjerskich, za co otrzymuje wynagrodzenie. Powołano się na opinię Powiatowego Urzędu Pracy w O. (...) potwierdzającą, że zatrudnienie lub powierzenie pracy zarobkowej na terenie Polski cudzoziemcowi nie posiadającemu karty stałego pobytu lub statusu uchodźcy wymaga zezwolenia i zgody starosty powiatu. Wskazano, że stosownie do art. 17 ustawy o cudzoziemcach, cudzoziemcowi może być udzielone zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony jeżeli wykaże, że zachodzą okoliczności uzasadniające jego zamieszkiwanie w Polsce przez okres dłuższy niż 12 miesięcy. Podkreślono, że w przypadku Kristine G. zachodzi okoliczność przewidziana w art. 13 ust. 1 pkt 9 ustawy o cudzoziemcach, gdyż wykonywanie pracy zarobkowej bez posiadania stosownych zezwoleń oraz wizy z prawem do pracy świadczy o naruszeniu przez cudzoziemkę porządku prawnego i uzasadnia stwierdzenie, że dalszy pobyt skarżącej w Polsce stanowi zagrożenie dla ładu i porządku publicznego. Jeżeli zachodzi którakolwiek z okoliczności wymienionych w art. 13 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach to organ orzekający jest obowiązany w myśl art. 22 ust. 2 tej ustawy odmówić zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Na powyższą decyzję Kristine G. wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarżąca zarzuca, że dokonano błędnych ustaleń stanu faktycznego, bowiem zawarła z właścicielką zakładu fryzjerskiego umowę o naukę zawodu fryzjera, a przed jej zawarciem uzyskała wyjaśnienie z Powiatowego Urzędu Pracy, że pozwolenie na naukę zawodu nie jest wymagane. Podkreśliła, że jest cudzoziemką i działała w zaufaniu do kompetencji urzędników. W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców wniósł o jej oddalenie i podtrzymując dotychczasową argumentację wskazał, że także Wojewoda M. zwracał się o opinię do Powiatowego Urzędu Pracy w O., ale załączył do swego wystąpienia kopię umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego zawartą przez cudzoziemkę z właścicielką zakładu fryzjerskiego i uzyskał odpowiedź, że zezwolenie i zgoda w takim przypadku są wymagane. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zaskarżona decyzja oraz decyzja utrzymana nią w mocy jako podstawę prawną rozstrzygnięcia powołuje art. 22 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 25 czerwca 1997 r. o cudzoziemcach /Dz.U. nr 114 poz. 739 ze zm./. Przepisy te zawierają obligatoryjny zakaz udzielania cudzoziemcowi przedłużenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony w sytuacjach określonych w pkt 1 i 2 art. 22 ust. 2, a jedną z wymienionych tam okoliczności jest okoliczność, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 9, tj. sytuacja gdy pobyt cudzoziemca w naszym kraju jest niepożądany ze względu na inne zagrożenie dla bezpieczeństwa i obronności państwa albo z uwagi na konieczność ochrony ładu i porządku publicznego. W zaskarżonej decyzji podzielono pogląd organu I instancji, że skarżąca Kristine G. z racji zatrudnienia w zakładzie fryzjerskim na podstawie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego naruszyła obowiązujący w Polsce porządek prawny, gdyż nie posiadała stosownych zezwoleń i zgód właściwych organów. Sytuacja ta w ocenie organów obu instancji powoduje, że dalszy pobyt skarżącej w Polsce stanowi zagrożenie dla ładu i porządku publicznego i wypełnia dyspozycję art. 13 ust. 1 pkt 9 ustawy o cudzoziemcach. Spełnienie zaś którejkolwiek z przesłanek z art. 13 ust. 1 tej ustawy ma z mocy art. 22 ust. 2 pkt 2 ustawy taki skutek, iż organy orzekające obowiązane są odmówić przedłużenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Powyższego poglądu, jakoby nielegalne /bez wymaganego zezwolenia i zgody/ zatrudnienie cudzoziemca objęte było art. 13 ust. 1 pkt 9 ustawy o cudzoziemcach i stanowiło zagrożenie dla ładu i porządku publicznego Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie podziela. Niezbędne jest bowiem dokonanie wykładni art. 13 ust. 1 pkt 9 ustawy o cudzoziemcach przy uwzględnieniu zasad wykładni systemowej odnoszącej się do omawianego przepisu jako części składowej systemu regulującego sytuację prawną cudzoziemców w Polsce. Zauważyć należy, że odrębnymi przesłankami fakultatywnego wydalenia cudzoziemca z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest w myśl art. 52 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach: 1. przebywanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez wymaganego zezwolenia na wjazd lub pobyt, 2. podjęcie zatrudnienia lub wykonywanie innej pracy zarobkowej wbrew warunkom określonym w ustawie z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz.U. 2001 nr 6 poz. 56; zm. nr 42 poz. 475, nr 89 poz. 973, nr 100 poz. 1080 i nr 122 poz. 1323/, 3. przy składaniu zeznań mających służyć za dowód w postępowaniu prowadzonym przez organy, o których mowa w ustawie, zeznanie nieprawdy lub zatajenie prawdy, albo, w celu użycia za autentyczny, podrobienie lub przerobienie dokumentu lub takiego dokumentu jako autentycznego używanie, 4. ziszczenie którejkolwiek z okoliczności wymienionych w art. 13 ust. 1, 5. nie posiadanie środków niezbędnych do pokrycia kosztów pobytu, 6. nie opuszczenie terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie określonym w decyzji o odmowie wydania wizy, decyzji o odmowie udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony lub o jego cofnięciu albo decyzji o cofnięciu zezwolenia na osiedlenie się. W świetle powyższego wyliczenia nie ulega wątpliwości, że okoliczności, o których mowa w art. 13 ust. 1 /powołane w art. 52 ust. 1 pkt 4/ nie obejmują wyżej wymienionych w pkt 2 sytuacji polegających na nielegalnym /bez wymaganej zgody i zezwolenia/ wykonywaniu zatrudnienia przez cudzoziemców. Skoro zaś żadna z przesłanek wymienionych w art. 13 ust. 1 nie obejmuje nielegalnego zatrudnienia, to dotyczy to także art. 13 ust. 1 pkt 9. Zatem uznanie, że nielegalne wykonywanie pracy przez cudzoziemca jest tożsame z zagrożeniem ładu i porządku publicznego nie jest uprawnione, choć nie można wykluczyć sytuacji gdy np. sposób wykonywania przez cudzoziemca nielegalnego zatrudnienia będzie w konkretnych okolicznościach sprawy powodował równoczesne zagrożenie ładu i porządku publicznego. W niniejszej sprawie nie o to jednak chodzi. Nielegalne wykonywanie pracy fryzjerki /bez względu czy w pełni profesjonalne, czy też w ramach umowy o pracę z nauką zawodu/ bez wątpienia nie zagraża ładowi i porządkowi publicznemu. Fakt, że nie zachodzi obligatoryjna przesłanka do odmowy udzielenia /przedłużenia/ zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony nie oznacza wszakże, iż nielegalne wykonywanie zatrudnienia jest kwestią bez znaczenia prawnego. Jest to bowiem okoliczność istotna, która winna być rozważana na tle wszystkich innych okoliczności sprawy o przedłużenie zezwolenia /art. 18 ust. 2/. Przedłużenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony jest decyzją uznaniową. W myśl art. 18 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach, po stwierdzeniu istnienia okoliczności uzasadniających dalsze zamieszkiwanie cudzoziemca w Polsce, w szczególności okoliczności, o których mowa w art. 17 ust. 2, przedłużenie zezwolenia może nastąpić. Tak więc istnienie okoliczności uzasadniających dalsze zamieszkiwanie cudzoziemca w Polsce jest przesłanką konieczną do uzyskania przedłużenia zezwolenia, ale nie wystarczającą. Niezbędne jest także szczególnie staranne rozważenie wszystkich innych okoliczności sprawy dotyczących w szczególności zarówno sytuacji osobistej i rodzinnej cudzoziemca, jak i okoliczności istotnych z punktu widzenia interesów państwa goszczącego cudzoziemca, w tym także dotyczących przestrzegania przez cudzoziemca obowiązującego porządku prawnego. W rozpoznawanej sprawie takich ustaleń i ocen nie przeprowadzono, bowiem mylnie przyjęto, iż istnieją przesłanki z art. 13 ust. 1 pkt 9 uzasadniające obligatoryjną decyzję odmowną. Skoro więc zaskarżona decyzja zapadła z mającym wpływ na wynik sprawy naruszeniem przepisów prawa materialnego, przeto podlega na mocy art. 22 ust. 2 pkt 1 i art. 29 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ uchyleniu wraz z decyzją utrzymaną nią w mocy. O kosztach orzeczono na podstawie art. 55 ustawy o NSA.