V SA 2126/95

Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność skargi firmy C.T.R. z A. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 31 sierpnia 1995 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji celnych i na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ uchylił zaskarżoną decyzję, a także - zgodnie z art. 55 ust. 1 cytowanej ustawy - zasądził od Prezesa Głównego Urzędu Ceł na rzecz skarżącej dwa tysiące złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Firma C.T.R. N.V. z A., będąca stroną skarżącą, wnioskiem z dnia 21 czerwca 1994 r. wystąpiła do Prezesa Głównego Urzędu Ceł o stwierdzenie nieważności kilku decyzji celnych Dyrektora Urzędu Celnego w P., w tym decyzji zawartej w zgłoszeniu celnym z dnia 21 maja 1991 r. nr 413/0955, wydanej na wniosek firmy P.S. Ltd. We wniosku podano, że naczepy odprawione kwestionowanymi decyzjami celnymi stanowią własność belgijskiej spółki C.T.R. z siedzibą w A. i w związku z tym nie mogły być na podstawie odprawy celnej ostatecznej dopuszczone do obrotu na polskim obszarze celnym. Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z dnia 31 sierpnia 1995 r. nr (...) odmówił stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji celnej Dyrektora Urzędu Celnego w P., stwierdzając w uzasadnieniu między innymi, że w trakcie odprawy celnej naczep spółka P.S. Ltd nie przedstawiła umowy leasingu, a wnioskując o zwolnienie naczep od cła załączyła do akt tylko zezwolenie Prezesa Agencji do Spraw Inwestycji Zagranicznych z dnia 14 grudnia 1990 r., akt notarialny zawiązania spółki z dnia 27 grudnia 1990 r. i faktury opiewające na 120 000 DM każda. Ponadto strona złożyła oświadczenie, że zakupiła odprawiane towary. Na podstawie oświadczenia strony oraz na podstawie złożonych dokumentów funkcjonariusz celny dokonał odprawy celnej i zwolnił od cła sprowadzone towary na podstawie art. 30 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej z udziałem podmiotów zagranicznych /Dz.U. nr 41 poz. 325 ze zm./ zamiast na podstawie art. 37 ust. 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1991 r. o spółkach z udziałem zagranicznym /Dz.U. nr 60 poz. 253/, co jednak nie miało istotnego wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy i nie może stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji celnej. Decyzja Prezesa Głównego Urzędu Ceł została zaskarżona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez firmę C.T.R., która, jak twierdzi, zawarła umowę leasingu 80 nowych naczep-chłodni 3-osiowych z firmą P.S. Ltd. Firma ta dokonała odprawy celnej naczep, korzystając ze zwolnienia od cła na podstawie art. 30 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej z udziałem podmiotów zagranicznych. Dokonanie ostatecznej odprawy celnej jednej z naczep na podstawie faktury pro-forma, zezwolenia Prezesa Agencji do Spraw Inwestycji Zagranicznych, aktu notarialnego i oświadczenia o zakupie sprowadzonych towarów, a także bezterminowe dopuszczenie jej do obrotu na polskim obszarze celnym bez dokumentu, który stanowiłby dowód przeniesienia własności, oraz zwolnienie od cła naruszają przepisy prawa celnego, a mianowicie art. 67 ust. 1 w związku z art. 63 ust. 5. Na podstawie dokumentów odprawy celnej Burmistrz Miasta S. zarejestrował naczepy, wskazując jako właściciela firmę P.S. To z kolei umożliwiło tej firmie rozporządzenie naczepami, tak jak gdyby była ich właścicielem. Działania te znacznie utrudniły i opóźniły odzyskanie kilkunastu z przekazanych naczep oraz wręcz uniemożliwiły odzyskanie pozostałych przez ich właściciela. W odpowiedzi na skargę Prezes Głównego Urzędu Ceł wniósł o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zarzuca, że odprawa celna naczep została dokonana w sposób wadliwy, przez co towar ten - sprowadzony do Polski ramach leasingu i nie stanowiący własności spółki P.S. - został odprawą ostateczną dopuszczony do obrotu na polskim obszarze celnym i zwolniony od cła na podstawie art. 30 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej z udziałem podmiotów zagranicznych /Dz.U. nr 41 poz. 325 ze zm./. W związku z powyższym należy rozważyć, jakie obowiązki ciążyły na podmiocie dokonującym obrotu z zagranicą i jakich uchybień dopuścił się organ celny, jeżeli mogło dojść do opisanej nieprawidłowości w odprawie celnej. Według art. 2 pkt 12 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. nr 75 poz. 445 ze zm./ odprawa celna jest decyzją organu celnego zawierającą rozstrzygnięcie o dopuszczeniu towaru do obrotu na polskim obszarze celnym. Odprawa ostateczna wynika z założenia, że towar jest przewożony jednorazowo. W razie przywozu towar ten będzie w wolnym obrocie na polskim rynku. Jeżeli importer korzysta ze zwolnień celnych, w decyzji o dopuszczeniu towaru na polski obszar celny określa się warunki zwolnienia od cła. Zgodnie z art. 40 ust. 1 ustawy - Prawo celne podmiot dokonujący obrotu towarowego z zagranicą jest obowiązany dostarczyć do granicznego miejsca odpraw celnych i zgłosić do odprawy celnej towary będące przedmiotem tego obrotu. Następnie art. 50 ust. 1 tej ustawy nakłada na importera obowiązek złożenia wniosku o wszczęcie postępowania celnego w formie pisemnej. Do wniosku tego należy dołączyć deklarację wartości celnej, fakturę w oryginale lub inny dokument służący do ustalenia wartości celnej, określony przez Prezesa Głównego Urzędu Ceł, oraz przedstawić do wglądu dokument przewozowy, jeżeli w danym rodzaju transportu występuje /art. 50 ust. 3 ustawy. (...) Dopiero te dokumenty stanowią podstawę do przeprowadzenia odprawy celnej. W sprawie niniejszej do wniosku o wszczęcie postępowania celnego nie dołączono powyższych dokumentów. Złożona faktura pro-forma nie może być uznana za spełnienie ustawowego warunku, jest to bowiem tylko faktura tymczasowa; brak jest również deklaracji wartości celnej. Należy podkreślić, że organ celny, stosując zwolnienie od cła z mocy art. 30 ust. 1 pkt 2 cytowanej ustawy o działalności gospodarczej z udziałem podmiotów zagranicznych, nie podjął żadnych kroków w celu ustalenia, czy importowany towar został rzeczywiście nabyty przez spółkę. Brak jest bowiem jakiegokolwiek dokumentu potwierdzającego tę okoliczność. Na skutek wadliwie przeprowadzonego postępowania celnego również sama decyzja o odprawie ostatecznej jest wadliwa, jeżeli bowiem sprowadzone naczepy były przedmiotem leasingu, a na to wskazuje umowa zawarta w dniu 27 maja 1991 r., i na jej podstawie właścicielem pozostawał nadal C.T.R. N.V. z A., sprowadzony towar zaś został wypożyczony na czas oznaczony, to brak było podstaw do dokonania odprawy ostatecznej. Do tego towaru bowiem miał zastosowanie art. 17 ust. 1 ustawy - Prawo celne, gdyż był to czasowy przywóz na okres obowiązywania umowy leasingu. Towary przywożone w ramach umowy leasingu, nadal stanowiące własność leasingodawcy, podlegają odprawie celnej czasowej w trybie art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo celne. Podmiot dokonujący obrotu towarowego z zagranicą tymi towarami ma obowiązek powrotnego ich wywozu w terminie określonym w dokumencie odprawy celnej czasowej, a dopiero w razie realizacji umowy przeniesienia własności towaru ma obowiązek jego zgłoszenia do odprawy celnej ostatecznej. W razie takiego przywozu wymaga się tylko złożenia zabezpieczenia majątkowego, nie zaś opłacenia należności celnych. Zwolnienie więc od cła omawianych towarów w trybie art. 30 ust. 1 pkt 2 ustawy o działalności gospodarczej z udziałem podmiotów zagranicznych w ogóle było wadliwe. Dokonanie odprawy celnej wymienionych naczep w sposób rażąco wadliwy umożliwiło zarejestrowanie ich jako własnych przez firmę P.S. Ltd i w konsekwencji umożliwiło przeniesienie własności niektórych naczep na osoby trzecie. (...) Trzeba również podnieść, że na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w Warszawie złożono dwie decyzje /nr... i nr.../, w których przy analogicznym stanie faktycznym i prawnym Prezes Głównego Urzędu Ceł na wniosek firmy C.T.R. N.V. z A. stwierdził nieważność decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w P. o dopuszczeniu na polski obszar celny naczep samochodowych, odprawionych na wniosek firmy P.S. Ltd. A zatem w podobnym stanie faktycznym i prawnym dopatrzył się rażącego naruszenia prawa. Odmowa stwierdzenia nieważności decyzji w niniejszej sprawie przy opisanym stanie faktycznym budzi zasadnicze wątpliwości co do prawidłowości rozstrzygnięcia. Z podanych wyżej powodów, na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 3 oraz art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzeczono jak w sentencji.