V SA 2323/92

Przepis art. 30 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej z udziałem podmiotów zagranicznych /Dz.U. nr 41 poz. 325 ze zm./, który określa zakres zwolnień od cła, zachowanych następnie przez art. 37 ust. 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1991 r. o spółkach z udziałem zagranicznym /Dz.U. nr 60 poz. 253 ze zm./, nie uzależnia zwolnienia od cła przywozowego nabytych przez spółkę lub podmioty działające na jej zlecenie maszyn, urządzeń i wyposażenia oraz innych środków przeznaczonych do prowadzenia określonej w zezwoleniu działalności gospodarczej od tego, by nabycie to nastąpiło ze środków własnych spółki. W odwołaniu od decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w W. o wymiarze cła od sprowadzonego z zagranicy samochodu marki "Volkswagen Passat" skarżąca spółka z o.o. wnosiła o uchylenie decyzji, twierdząc, że jest spółką z udziałem zagranicznym i że sprowadzony przez nią samochód powinien być zwolniony od cła na podstawie art. 37 ust. 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1991 r. o spółkach z udziałem zagranicznym. Prezes GUC utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Prezes GUC stanął na stanowisku, że samochód podlegałby zwolnieniu od cła, gdyby został nabyty ze środków własnych skarżącej. Z akt sprawy wynika zaś, że samochód został zakupiony przez firmę z Londynu i przekazany bezpłatnie skarżącej. Skarżąca nie wykonała przy tym wezwania do przedstawienia dokumentu, potwierdzającego nabycie samochodu ze środków własnych. W skardze do NSA skarżąca wnosiła o uchylenie decyzji obu instancji. Podstawę skargi stanowił zarzut, że obowiązujące przepisy nie wymagają, by nabycie sprowadzonego przez spółkę z udziałem zagranicznym samochodu dokonane zostało ze środków własnych spółki i że nabycie jest pojęciem szerszym od pojęcia kupna, zaś nabycie przedmiotowego samochodu było rezultatem rozliczeń i potrącenia należności między skarżącą a firmą z Londynu. W odpowiedzi na skargę Prezes GUC podtrzymał swe dotychczasowe stanowisko w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Należy zgodzić się ze skarżącą, że przepis art. 30 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej z udziałem podmiotów zagranicznych, który określa zakres zwolnień od cła, zachowanych następnie przez art. 37 ust. 5 ustawy o spółkach z udziałem zagranicznym, nie uzależnia zwolnienia od cła przywozowego nabytych przez spółkę lub podmioty działające na jej zlecenie maszyn, urządzeń i wyposażenia oraz innych środków przeznaczonych do prowadzenia określonej w zezwoleniu działalności gospodarczej od tego, by nabycie to nastąpiło ze środków własnych spółki. Po to, by przyjąć, że mimo iż art. 30 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej z udziałem podmiotów zagranicznych posługuje się jedynie ogólnym pojęciem nabycia, nie każde nabycie przez spółkę z udziałem zagranicznym wskazanych w tym przepisie przedmiotów uzasadnia zwolnienie od cła, musiałaby istnieć odpowiednia podstawa ustawowa. Podstawy takiej jednak nie ma. Nie ma jej ani w ustawie o działalności gospodarczej z udziałem podmiotów zagranicznych, ani w Prawie celnym, ani w innych ustawach. Nie istnieje też upoważnienie ustawowe do wprowadzenia tego rodzaju ograniczenia w drodze aktu wykonawczego. Tym bardziej nie można byłoby go wprowadzić na podstawie aktu prawnego nie znajdującego oparcia w upoważnieniu ustawowym /tzw. aktu prawnego samoistnego/. Jeśli więc określenie, że chodzi jedynie o nabycie ze środków własnych, zostało zamieszczone w piśmie okólnym Prezesa GUC Nr 1 z dnia 23 grudnia 1991 r. w sprawie zwolnień celnych dla spółek z udziałem zagranicznym /Biuletyn GUC Nr 4 poz. 14/, to określenie takie nie jest prawnie skuteczne. Wszystkie organy władzy i administracji państwowej mają bowiem obowiązek działania na podstawie przepisów prawa /art. 3 ust. 2 Konstytucji RP/, co oznacza, że nie mogą podejmować działań, do których nie zostały upoważnione wyraźnym przepisem prawnym. Z art. 30 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej z udziałem podmiotów zagranicznych wynika natomiast konieczność wykazania, że przedmiot, który ma być zwolniony od cła, został rzeczywiście nabyty przez spółkę lub podmioty działające na jej zlecenie. Ponieważ przez nabycie rzeczy rozumie się nabycie własności rzeczy, z przywileju, polegającego na zwolnieniu od cła, korzystają w konsekwencji wyłącznie spółki z udziałem zagranicznym, które nabyły własność wymienionych w tym przepisie przedmiotów, a nie inne podmioty, w tym np. przedsiębiorstwa, dla których spółki z udziałem zagranicznym przywożą jedynie tego rodzaju przedmioty z zagranicy, a także nie spółki z udziałem zagranicznym, dokonujące obrotu towarowego z zagranicą przedmiotami, których własności uprzednio nie nabyły. "Nabycie rzeczy" jest pojęciem, które obejmuje różne sposoby uzyskania własności rzeczy, bez względu na to, jakie zdarzenie prawne było tego źródłem. Skarżąca twierdzi, że samochód "Volkswagen Passat" nabyła w wyniku wzajemnych rozliczeń z firmą w Londynie, zaś zapłata ceny za samochód nastąpiła przez zaliczenie na tę cenę należności, jakie miała wobec firmy londyńskiej. Twierdzenie skarżącej, że dla wykazania tej okoliczności wystarczą złożone przez nią faktury, nie jest trafne. Z faktur tych nie wynika bowiem w dostatecznym stopniu to, że samochód rzeczywiście został nabyty przez skarżącą. Organy celne mogły więc żądać od skarżącej okazania także innych dokumentów świadczących o stanie jej rozliczeń z firmą z Londynu, które spowodowały zaliczenie na cenę samochodu wzajemnych roszczeń. Brak jest dowodu, że organy celne prowadziły postępowanie w celu wyjaśnienia tej okoliczności. W świetle tego, co powiedziano wyżej, przeprowadzenie takiego postępowania nie mogłoby się przy tym ograniczyć wyłącznie do żądania dostarczenia przez skarżącą dowodu przelewu należności pieniężnej. Uznając, że zaskarżona decyzja narusza art. 37 ust. 5 ustawy o spółkach z udziałem zagranicznym w wyniku wadliwej wykładni art. 30 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej z udziałem podmiotów zagranicznych, a także narusza art. 7 i art. 77 par. 1 Kpa, które to przepisy nakazują dokładne wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, oraz że naruszenia te miały istotny wpływ na treść wydanej decyzji, Naczelny Sąd Administracyjny z mocy art. 207 par. 2 pkt 1 i 3 Kpa orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji.