V SA 2926/01

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Łucji G. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 3 października 2001 r. (...) w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego - oddala skargę. Decyzją z dnia 14.08.2001 r. (...) Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych orzekł o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie z wniosku z 30.05.2001 r. złożonego w dniu 7.06.2001 r. przez Łucję G. o przyznanie uprawnień wdowy po kombatancie Marcelu G., który według zaświadczenia Wojskowej Komendy Uzupełnień w Olsztynie brał udział w kampanii wrześniowej 1939 r., a od 19 września do 2.11.1939 r. przebywał w niewoli niemieckiej. Zmarł w 1954 r. Według uzasadnienia decyzji, postępowanie podlegało umorzeniu jako bezprzedmiotowe z tego względu, że wniosek o przyznanie uprawnień wdowy po kombatancie złożony został przez Łucję G. z uchybieniem terminu określonego /do dnia 31.12.1998 r./ w art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /t.j. Dz.U. 2002 nr 42 poz. 371/. Orzekając w sprawie ponownie, na skutek wniosku strony o powtórne rozpatrzenie sprawy, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów decyzją z dnia 3.10.2001 r. (...) utrzymał w mocy decyzję z 14.08.2001 r., podtrzymując przytoczoną w niej argumentację. W skardze z dnia 29.10.2001 r., określonej nieściśle jako "pozew", Łucja G. wniosła o uchylenie obu powyższych decyzji, zarzucając, że powołany w decyzji przepis art. 22 ust. 3 ustawy o kombatantach dotyczy wniosków składanych przez kombatantów i nie odnosi się do wniosku skarżącej o przyznanie uprawnień wdowy po kombatancie. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Orzekając w sprawie Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Przepis art. 22 ust. 3 cyt. ustawy o kombatantach, w brzmieniu obowiązującym w czasie orzekania w niniejszej sprawie przez organ administracji, stanowi, że wnioski o przyznanie uprawnień kombatanckich m.in. z takiego tytułu jak służba wojskowa w czasie wojny 1939 r. i pobyt w obozie jenieckim w 1939 r. mogą być składane Kierownikowi Urzędu do Spraw Kombatantów do dnia 31.12.1998 r. przez osoby zamieszkałe w Polsce, a do dnia 31.12.1999 r. przez osoby zamieszkałe poza granicami Polski. Jest to termin prawa materialnego, przewidziany jako element prawnomaterialnej normy stanowiącej podstawę roszczenia zainteresowanej osoby o przyznanie uprawnień kombatanckich. W konsekwencji, niezachowanie terminu wyłącza zastosowanie normy prawnej stanowiącej źródło określonego wyżej roszczenia i eliminuje możliwość ubiegania się o uprawnienia kombatanckie. Ze względu bowiem na wskazany wyżej matrialnoprawny charakter terminu jest on nieprzywracalny i podlega uwzględnieniu z urzędu przez organ orzekający. W przypadku więc uchybienia terminu z art. 22 ust. 3 ustawy o kombatantach zachodzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy przyznającego uprawnienie, czyli bezprzedmiotowość postępowania w rozumieniu art. 105 par. 1 Kpa. W świetle art. 20 ust. 1-3 ustawy o kombatantach określone w ust. 3 uprawnienia wdów są uprawnieniami pochodnymi względem uprawnień kombatanckich męża w tym sensie, że wcześniejsze /uprzednie/ istnienie uprawnień męża stanowi konieczną przesłankę powstania uprawnień wdów, którym uprawnienia te przysługują jako osobom "pozostałym po kombatantach". W niniejszej sprawie, wobec śmierci męża skarżącej już w 1954 r. i późniejszego normatywnego określenia uprawnień kombatanckich, tego rodzaju uprawnienia męża skarżącej nie stanowiły przedmiotu postępowania i decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów, o której mowa w art. 22 ust. 1 ustawy o kombatantach. Nie zmienia to charakteru uprawnień skarżącej jako pochodnych i z tego względu oraz wobec braku w ustawie stosownych dyspozycji, które uzasadniałyby odmienne stanowisko, stwierdzić należy, że zgłoszenie działalności kombatanckiej męża, będącej źródłem uprawnień kombatanckich i oparte na tej podstawie żądanie skarżącej przyznania jej pochodnych uprawnień wdowy po kombatanckie powinno być przez nią dokonane z zachowaniem terminu z art. 22 ust. 3 ustawy o kombatantach. Po tym bowiem terminie, wobec wyłączenia - właśnie ze względu na jego upływ - uprawnień kombatanta, wyłączona jest również możliwość wystąpienia z wnioskiem o przyznanie pochodnych uprawnień wdowy po kombatancie. Skarżąca wystąpiła z takim wnioskiem w dniu 7.06.2001 r., a więc z uchybieniem obowiązującego terminu, czyniącym postępowanie w sprawie bezprzedmiotowym. Oznacza to, że zaskarżona decyzja dopowiada prawu. Z tych względów, na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ należało oddalić skargę jako niezasadną.