III ARN 1/86

Sąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy ze skargi (...) na decyzję Dyrektora Wydziału Geodezji (...) Urzędu Wojewódzkiego (...) w przedmiocie odmowy udzielenia bonifikaty z tytułu uiszczenia jednorazowej opłaty za użytkowanie wieczyste działki na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości (...) od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach z dnia 31 lipca 1985 r. SA/Ka 332/85 oddala rewizję nadzwyczajną. Umową notarialną z dnia 24 września 1984 r. Alfred i Grażyna małżonkowie S. nabyli prawo wieczystego użytkowania działki gruntu o powierzchni 496 m2 położonej w C. przy ul. Konstruktorów nr 29 oraz prawo własności znajdującego się na tejże działce budynku. Z tytułu wieczystego użytkowania uiścili jednorazową opłatę za cały okres użytkowania w kwocie 86.800 zł, po czym wystąpili z wnioskiem o obniżenie tej opłaty o 30 proc. na podstawie par. 5 ust. 2 uchwały nr 101 Rady Ministrów z dnia 21 maja 1976 r. w sprawie opłat za użytkowanie wieczyste terenów w miastach. Decyzją z dnia 24 października 1982 r. kierownik Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w C. odmówił udzielenia bonifikaty, a dyrektor Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Wojewódzkiego w C. wymienioną decyzję utrzymał w mocy. Zdaniem organu odwoławczego, przepis par. 5 ust. 2 uchwały odnosi się tylko do tych użytkowników wieczystych, którzy za okresy wskazane w tym przepisie wnieśli opłaty roczne ustalone na zasadach określonych uchwałą nr 105 Rady Ministrów z dnia 22 marca 1962 r. w sprawie wytycznych dla ustalania opłat z tytułu korzystania z terenów w miastach i osiedlach /M.P. 1969 nr 3 poz. 33/. Alfred S. warunków określonych w uchwale nr 105 nie spełnia, nie uiszczał bowiem opłat rocznych, a zatem bonifikata, o jakiej mowa w par. 5 ust. 2 uchwały nr 101, mu nie przysługuje. Naczelny Sąd Administracyjny - Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach uwzględniając skargę Alfreda S. uchylił decyzję dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Wojewódzkiego jako wydaną z naruszeniem przepisu par. 5 ust. 2 uchwały nr 101 Rady Ministrów. Wyraził przy tym pogląd, że jednorazowa opłata za cały okres użytkowania wieczystego ulega obniżeniu na podstawie tego przepisu także wówczas, gdy użytkownik wieczysty uiszcza tę jednorazową opłatę bez uprzedniego uiszczania opłat rocznych. Wymieniony wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżył Minister Sprawiedliwości rewizją nadzwyczajną i zarzucając rażące naruszenie przepisu par. 5 ust. 2 uchwały nr 101 Rady Ministrów z dnia 21 maja 1976 r. w sprawie opłat za użytkowanie wieczyste terenów w miastach /M.P. nr 23 poz. 103 ze zm./ oraz przepisu art. 207 par. 2 pkt 1 Kpa wniósł o jego uchylenie i oddalenie skargi. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Istota zagadnienia sprowadza się do dokonania prawidłowej wykładni przepisu ust. 2 par. 5 uchwały nr 101 Rady Ministrów z dnia 21 maja 1976 r. w sprawie opłat za użytkowanie wieczyste terenów w miastach /M.P. nr 23 poz. 103 ze zm./. Według tego przepisu "opłata określona w par. 1 ulega obniżeniu o 10 proc. dla osób, które wniosły opłaty za okres nie dłuższy niż 10 lat, o 20 proc. dla osób, które wniosły opłaty za okres od 10 do 20 lat i o 30 proc. dla osób, które wniosły opłaty za okres powyżej 20 lat". Naczelny Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, że wymieniony przepis ma zastosowanie przy obu formach uiszczenia opłat za użytkowanie wieczyste określonych w par. 1. Bonifikata zatem, o jakiej mowa w tym przepisie, zdaniem NSA, przysługuje tym użytkownikom wieczystym, którzy uiszczali opłaty roczne, a następnie wnoszą opłatę jednorazową, jak również tym, którzy uiszczają opłatę jednorazową za cały okres użytkowania wieczystego bez uprzedniego wnoszenia opłat rocznych. Skarżący natomiast wyraża pogląd, że wymieniony przepis dotyczy wyłącznie tych użytkowników wieczystych, którzy uiszczali opłaty roczne przez okresy wymienione w tym przepisie, a następnie - za pozostały okres użytkowania wieczystego - uiszczają opłatę jednorazową. Poglądu skarżącego nie można podzielić. Argumentacja skarżącego zaczerpnięta z literalnego brzmienia ust. 2 par. 5 powołanej uchwały nie uwzględnia tej istotnej przesłanki, że ust. 2 stanowi część dyspozycji zawartej w par. 5 i pomija przy jego wykładni treść ust. 1. Z ust. 1 par. 5 zaś wynika, że "użytkownik wieczysty wnoszący opłaty roczne ustalone na zasadach określonych w uchwale nr 105 Rady Ministrów z dnia 22 marca 1962 r. w sprawie wytycznych dla ustalania opłat z tytułu korzystania z terenów w miastach i osiedlach /M.P. 1969 nr 3 poz. 33 ze zm./ może wnieść opłatę za cały okres użytkowania wieczystego". Gdyby więc przyjąć za skarżącym, że wymienione w ust. 2 par. 5 okresy dotyczą okresów, przez jakie muszą być wnoszone opłaty roczne, to pozostały okres użytkowania wieczystego nie byłby już całym okresem tego użytkowania w rozumieniu ust. 1. Tak więc za użytkownika wieczystego wnoszącego opłaty roczne w rozumieniu ust. 1 par. 5 należy uważać takiego użytkownika, któremu ustalono opłaty roczne na podstawie powołanej uchwały nr 105. Wybór zaś sposobu wnoszenia tych opłat - w formie opłat rocznych czy opłaty jednorazowej - należy do użytkownika wieczystego. Wykładnia ust. 2 par. 5 nie może też pomijać zasady wynikającej z par. 1 uchwały nr 101, do którego odsyła ust. 2 par. 5. Zasada ta sprowadza się do ogólnej tezy, że osoby, którym oddano teren w użytkowanie wieczyste, mogą wnosić za cały okres użytkowania zamiast opłat rocznych opłatę jednorazową. Przepis ten /par. 1/ jednak nie wyłącza możliwości wnoszenia opłaty jednorazowej za część okresu trwania użytkowania wieczystego. W powiązaniu z ust. 2 par. 5 prowadzi on do wniosku, że ten ostatni przepis określa warunki uzyskiwania bonifikaty przy wnoszeniu opłaty jednorazowej, a wymienione w nim okresy, warunkujące uzyskanie bonifikaty, dotyczą okresów, za jakie ma być wnoszona opłata jednorazowa. Za trafnością takiego rozwiązania przemawia też wykładnia celowościowa, którą należy się posłużyć wobec niejasnej redakcji ust. 2 par. 5 uchwały nr 101. Celem przepisu ust. 2 par. 5 uchwały nr 101 było zachęcenie użytkowników wieczystych do wnoszenia zamiast opłat rocznych opłaty jednorazowej za cały czas trwania użytkowania wieczystego bądź za jak najdłuższy okres tego trwania. Logiczne więc jest, że ustawodawca przyznaje tym użytkownikom wieczystym, którzy uiszczają opłatę jednorazową za dłuższe okresy użytkowania wieczystego, wyższą bonifikatę. Przy uwzględnieniu więc wykładni celowościowej zawarte w ust. 2 par. 5 sformułowanie "opłaty za okres nie dłuższy niż 10 lat, o 20 proc. dla osób, które wniosły opłaty za okres od 10-20 lat i o 30 proc. dla osób, które wniosły opłaty za okres powyżej 20 lat" należy odnieść do okresów, za jakie ma być uiszczana jednorazowa opłata, by uzyskać bonifikatę, a nie, jak uważa skarżący, do okresów, przez jakie powinny być wnoszone opłaty roczne jako warunek do uzyskania bonifikaty. Podzielenie poglądu skarżącego prowadziłoby do tego, że użytkownik wieczysty, który uiszcza opłatę jednorazową za dłuższy okres, uzyskiwałby bonifikatę niższą niż użytkownik wieczysty, który uiszcza opłatę jednorazową za krótszy okres /10 proc. bonifikaty przy uiszczaniu jednorazowej opłaty za 89 lat i 20 proc. bonifikaty przy uiszczaniu opłaty jednorazowej za 79 lat/, użytkownik zaś uiszczający opłatę jednorazową za cały okres użytkowania wieczystego /99 lat/ nie uzyskiwałby żadnej bonifikaty. Takie rozwiązanie jest nie do przyjęcia. Dlatego też jedynie logiczny wniosek, jaki można wyprowadzić z ust. 2 par. 5 uchwały nr 101, przy uwzględnieniu wykładni celowościowej, jest taki, że bonifikata, o jakiej mowa w tym przepisie, przysługuje użytkownikom wieczystym, którzy uiszczają opłatę jednorazową za cały okres użytkowania wieczystego bądź opłatę jednorazową co najmniej za okresy wymienione w tym przepisie, bez względu na to, czy uprzednio uiszczali opłaty roczne. Z tych względów nie można podzielić stanowiska skarżącego, że Naczelny Sąd Administracyjny wydając zaskarżony wyrok naruszył przepis ust. 2 par. 5 uchwały nr 101, dlatego rewizja nadzwyczajna podlegała oddaleniu /art. 421 par. 1 Kpc/.