III ARN 10/84

Sąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy ze skargi (...) na decyzję Wojewody (...) w przedmiocie ustalenia należności z tytułu nabycia gruntów rolnych na cele nierolnicze na skutek rewizji nadzwyczajnej Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego (...) od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu z dnia 5 listopada 1983 r. SA/Po 800/83 uchyla zaskarżony wyrok oraz decyzję Wojewody (...) i decyzję Naczelnika Gminy (...). Reguły interpretacyjne dotyczące obowiązywania ustawy w czasie głoszą w szczególności, że do oceny skutków prawnych stanu faktycznego, który nastąpił pod rządem dawnej ustawy, stosuje się ustawę dawną także po wejściu w życie ustawy nowej. Jeżeli natomiast przepis prawny reguluje treść stosunku prawnego to jest wynikające z niego prawa i obowiązki, samodzielnie, w oderwaniu od stanu faktycznego, który wywołał powstanie tego stosunku prawnego, wówczas treść tę ocenia się od chwili wejścia w życie ustawy nowej według tej nowej ustawy, chociażby stosunek powstał pod rządem ustawy dawnej. Zastosowanie tych reguł w omawianym przypadku prowadzi do poglądu, zgodnie wyrażonego tak w doktrynie jak i w orzecznictwie, że do wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej, jeżeli nastąpiło ono w wyniku mającego miejsce pod rządem ustawy z dnia 26 października 1971 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych oraz rekultywacji gruntów /Dz.U. nr 27 poz. 249 ze zm./ nabycia gruntów rolnych z przeznaczeniem na cele nierolnicze, mają zastosowanie przepisy wymienionej ustawy. Oparcie wykładni prawa na elementach statycznych - a byłoby tak, gdyby nadal stosować wszystkie kryteria ustalania obciążeń finansowych z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej, przewidziane w nie obowiązującej obecnie ustawie z dnia 26 października 1971 r., mimo przyjęcia innych zasad w ustawie nowej - nie odpowiadałoby aktualnym potrzebom i poczuciu prawnemu społeczeństwa. Tylko jednakowe traktowanie - według zasad obecnie obowiązujących - osób wyłączających grunty z produkcji rolniczej może być zrozumiałe. Natomiast brak jest przekonywających argumentów przemawiających za stosowaniem w tym wypadku różnych zasad, w zależności od tego, czy obowiązek uiszczenia świadczeń finansowych z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej powstał pod rządem ustawy dawnej czy nowej. Mimo braku w ustawie z dnia 26 marca 1982 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych /Dz.U. nr 11 poz. 79/ wyraźnego przepisu o jej mocy wstecznej, stosowanie zasad przewidzianych w tej ustawie do stanów faktycznych powstałych przed jej wejściem w życie, jako wynikające - co zostało już powiedziane - z jej celu jest - zgodnie z art. 3 Kc - dopuszczalne.