III ARN 12/94

Sąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy ze skargi (...) na pismo Dyrektora Wydziału Infrastruktury Społecznej Urzędu Wojewódzkiego (...) w przedmiocie skreślenia ucznia z listy uczniów Liceum Medycznego (...) na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości (...) od postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 października 1993 r. I SA 776/93 postanowił uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania NSA OZ w Łodzi. Syn skarżącej Damian W. był w roku szkolnym 1991/92 uczniem III klasy Liceum Medycznego Nr 2 w Ł. Ze względu na uzyskanie na koniec roku szkolnego 8 ocen miernych i jednej oceny niedostatecznej z języka polskiego nie otrzymał promocji do klasy następnej i powtarzał III klasę. Decyzją Rady Pedagogicznej z dnia 28 października 1992 r. został skreślony z listy uczniów klasy III d z dniem 2 listopada 1992 r. za sprzeczne z regulaminem uczniowskim i normami współżycia zachowanie w dniu 23 października 1992 r. O fakcie tym został zawiadomiony Wizytator Średnich Szkół Medycznych w Wydziale Infrastruktury Społecznej Urzędu Wojewódzkiego w Ł., z którego inicjatywy doszło do poddania Damiana W. ponownemu egzaminowi sprawdzającemu z języka polskiego /w dniu 28 sierpnia 1992 r./, w związku z uzyskaną przez niego oceną niedostateczną z tego przedmiotu w klasie III w roku szkolnym 1991/92. W dniu 25 września 1992 r. matka ucznia Barbara W. zwróciła się do Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z ustną prośbą o interwencję w sprawie nieuzyskania przez syna promocji do klasy IV, zarzucając niewłaściwe nastawienie do syna oraz niesprawiedliwą ocenę jego postępów w nauce. Pismem z dnia 15 października 1992 r. dyrektor Wydziału Infrastruktury Społecznej Urzędu Wojewódzkiego w Ł. - Lekarz Wojewódzki, któremu została przekazana do załatwienia prośba Barbary W., zawiadomił skarżącą, Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej oraz Liceum Medyczne Nr 2 w Ł., że nie ma podstaw "do zmiany decyzji Dyrekcji Szkoły" dotyczącej nieuzyskania przez Damiana W. promocji do klasy następnej. W dniu 18 listopada 1992 r. skarżąca Barbara W. zwróciła się do Lekarza Wojewódzkiego z prośbą o zbadanie sprawy wydalenia syna ze szkoły. W piśmie z dnia 9 grudnia 1992 r. Dyrektor Wydziału Infrastruktury Społecznej Urzędu Wojewódzkiego w Ł. - Lekarz Wojewódzki stwierdził, że "po wnikliwie przeprowadzonej analizie danych dotyczących przebiegu nauki i wykazywanej postawy uczniowskiej nie widzi podstaw do zmiany decyzji Dyrekcji Szkoły" o skreśleniu Damiana W. z listy uczniów Liceum Medycznego Nr 2 w Ł. W dniu 15 marca 1993 r. Barbara W. złożyła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której zakwestionowała decyzję o skreśleniu jej syna Damiana W. z listy uczniów. Postanowieniem z dnia 25 października 1993 r. Naczelny Sąd Administracyjny odrzucił skargę. Podstawę powyższego rozstrzygnięcia stanowiła okoliczność, że w sprawie skreślenia Damiana W. z listy uczniów nie wydawał w ogóle decyzji dyrektor Liceum Medycznego Nr 2 w Ł., lecz Rada Pedagogiczna tego Liceum podjęła taką uchwałę dnia 28 października 1993 r. Tymczasem, zgodnie z art. 39 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty /Dz.U. nr 95 poz. 425 ze zm./ do dyrektora szkoły należy rozstrzygnięcie - w drodze decyzji administracyjnej - sprawy przyjęcia kandydata do grona uczniów i skreślenia ucznia z listy uczniów, chociaż czyni to na podstawie uchwały rady pedagogicznej. W tym stanie rzeczy, skoro nie było decyzji dyrektora szkoły o skreśleniu syna skarżącej z listy uczniów, organ II instancji nie mógł stwierdzić, że nie ma podstaw do zmiany decyzji dyrektora szkoły. Tym samym skarga Barbary W. jako złożona na nie istniejącą decyzję dyrektora jest niedopuszczalna i z mocy art. 207 par. 6, w związku z art. 204 par. 1 Kpa, podlega odrzuceniu. Od powyższego orzeczenia Minister Sprawiedliwości złożył rewizję nadzwyczajną, w której zarzucił rażące naruszenie art. 39 ust. 1 i art. 41 ust. 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty /Dz.U. nr 95 poz. 425 ze zm./ w związku z art. 14 par. 2, art. 7, art. 77 par. 1, art. 80 i art. 207 par. 6 Kpa oraz z art. 204 par. 1 Kpa i na podstawie art. 210 Kpa wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i o przekazanie sprawy Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania. Zdaniem rewidującego, wymieniony Sąd nie wyjaśnił przede wszystkim kwestii, czy dyrektor szkoły, który sprawuje rolę organu administracji państwowej w sprawach powierzonych mu ustawą o systemie oświaty, nie podjął decyzji w ramach art. 14 par. 2 Kpa, to znaczy, czy nie załatwił ustnie sprawy skreślenia Damiana W. z listy uczniów. Na takie rozstrzygnięcie zdaje się wskazywać pismo Dyrektora Wydziału Infrastruktury Społecznej Urzędu Wojewódzkiego w Ł. z dnia 9 grudnia 1992 r., które nawiązuje do "decyzji Dyrekcji Szkoły", a nie do uchwały Rady Pedagogicznej tej Szkoły. Okoliczność ta wymaga zbadania łącznie z przesłankami, przy których istnieniu jest dopuszczalne ustne załatwienie sprawy. Według wnoszonego rewizję nadzwyczajną Naczelny Sąd Administracyjny nie rozważył również treści i charakteru wymienionego wyżej pisma Dyrektora Wydziału Infrastruktury Społecznej Urzędu Wojewódzkiego w Ł. z dnia 9 grudnia 1992 r., które ma cechy orzeczenia administracyjnego, gdyż rozstrzyga o sprawie indywidualnej z zakresu administracji państwowej w sytuacji, gdy Minister Zdrowia i Opieki Społecznej, jako organ wyższego stopnia w stosunku do decyzji wydanych przez dyrektora szkoły medycznej, upoważnił wojewodów do wykonywania zadań organu wyższej instancji, czyli w sytuacji, gdy Wojewoda Łódzki został upoważniony do wydania orzeczeń w imieniu Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej. Tym samym - w ocenie Ministra Sprawiedliwości - odrzucenie skargi nastąpiło bez wyjaśnienia, czy rzeczywiście brak jest podstaw do merytorycznego rozpoznania skargi. Poza tym zaskarżone postanowienie zostało podpisane tylko przez dwóch członków składu orzekającego, a podpisy pełnego składu znajdują się dopiero na odpisie postanowienia. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Podstawą odrzucenia przez Naczelny Sąd Administracyjny skargi Barbary W. jest pogląd, że skarga ta jest niedopuszczalna, gdyż nie istnieje w ogóle decyzja podlegająca zaskarżeniu. Pogląd ten jest nietrafny. Art. 107 par. 1 Kpa określa niezbędne elementy decyzji, do których między innymi należą: oznaczenie organu administracji państwowej, data wydania decyzji, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia, uzasadnienie faktyczne i prawne, podpis osoby upoważnionej do wydania decyzji. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 lipca 1981 r. SA 1163/81 /OSPiKA 1982 z. 9-10 poz. 169/, "pismo zawierające rozstrzygnięcia w sprawie załatwianej w drodze decyzji są decyzjami pomimo nieposiadania w pełni formy przewidzianej w art. 107 par. 1 Kpa, jeśli tylko zawierają minimum elementów niezbędnych dla zakwalifikowania ich jako decyzje. Do takich elementów należy zaliczyć: oznaczenie organu administracji państwowej wydającego akt, wskazanie adresata aktu, rozstrzygnięcie o istocie sprawy oraz podpis osoby reprezentującej organ administracji". Naruszenie czynności organu administracyjnego decyzją nie wystarcza samo w sobie do zakwalifikowania tej czynności do kategorii decyzji w rozumieniu kodeksu postępowania administracyjnego, jeżeli tak nazwana czynność nie będzie posiadać minimum elementów przewidzianych przez przepisy prawa procesowego, a jednocześnie gdy nie będzie stanowić władczego i jednostronnego rozstrzygnięcia o prawach lub obowiązkach indywidualnych jednostki /zob. J. Borkowski i B. Adamiak: "Polskie postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjnej", Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1992, str. 271-272/. Również w późniejszym orzecznictwie Naczelny Sąd Administracyjny podkreślał, że treść, a nie forma, przesądza o tym, czy dany akt jest decyzją administracyjną. Jeżeli więc określona sprawa podlega załatwieniu w drodze decyzji, to za decyzję należy uznać pismo organu rozstrzygającego tę sprawę, zawierające co najmniej oznaczenie tego organu, oznaczenie adresata aktu, rozstrzygnięcie w sprawie oraz podpis upoważnionego pracownika organu, gdyż wówczas spełnia ono podstawowe, niezbędne warunki decyzji wymienione w art. 107 par. 1 Kpa /zob. wyrok z dnia 22 września 1981 r. SA 791/81 - ONSA 1981 Nr 2 poz. 91, wyrok z dnia 8 lutego 1983 r. SA/Wr 559/82 - ONSA 1983 Nr 1 poz. 3/. Zatem z punktu widzenia powyższych kryteriów Sąd Administracyjny powinien spojrzeć na pismo Dyrektora Wydziału Infrastruktury Społecznej w Ł. z dnia 9 grudnia 1992 r. Pismo to bowiem w sposób władczy i jednostronny rozstrzyga o prawach i obowiązkach Damiana W. jako ucznia Liceum Medycznego Nr 2 w Ł., a przy tym wskazuje organ, od którego pochodzi to pismo, adresata pisma, datę i zawiera podpis osoby reprezentującej organ administracji. Rozstrzygnięcie sprawy - jego istota zawarta jest w słowach, że osoba podpisująca pismo "nie widzi podstaw do zmiany decyzji Dyrektora Szkoły" o skreśleniu Damiana W. z listy uczniów, zaś uprawnienie Dyrektora Wydziału Infrastruktury Społecznej do podjęcia decyzji - zgodnie z twierdzeniem wnoszącego rewizję nadzwyczajną - wynika z faktu, że w odniesieniu do publicznych szkół medycznych, zakładanych i prowadzonych przez Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej, Minister ten - jako organ prowadzący szkołę /art. 3 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 września 1990 r. o systemie oświaty - Dz.U. nr 95 poz. 425 ze zm./ i jako organ wyższego stopnia - upoważnił wojewodów do podejmowania decyzji w sprawach odwołań od decyzji wydawanych przez dyrektorów szkół medycznych. Oznacza to, że Naczelny Są Administracyjny z rażącym naruszeniem art. 107 par. 1, art. 7 i art. 77 par. 1 Kpa uznał, iż brak jest decyzji administracyjnej podlegającej zaskarżeniu, gdyż jakoby wymienione wyżej pismo Dyrektora Wydziału Infrastruktury Społecznej Urzędu Wojewódzkiego w Ł. z dnia 9 grudnia 1992 r. nie może być potraktowane jako decyzja. Tym samym, również z rażącym naruszeniem art. 204 par. 1 Kpa, Sąd ten odrzucił skargę Barbary W. przyjmując - bez rozważenia wszystkich istotnych okoliczności sprawy - że jest ona niedopuszczalna. Uchybienie to uzasadnia więc rewizję nadzwyczajną i jej wniosek o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu do rozpoznania. Inną kwestią, nie mającą wpływu na powyższe rozstrzygnięcie, jest, czy istnieje w sprawie decyzja właściwego organu I instancji. Ta kwestia bowiem powinna być przedmiotem wyjaśnienia i rozważenia przez Naczelny Sąd Administracyjny w aspekcie art. 14 par. 2 Kpa. Z przytoczonych powodów Sąd Najwyższy uznał rewizję nadzwyczajną za zasadną i dlatego stosownie do art. 210 Kpa w związku z art. 211 Kpa orzekł, jak w sentencji wyroku.